با وجود اینکه وزیر بهداشت وعده دادهبود افزایش ۲۵ درصدی ظرفیت پذیرش آزمون دستیاری ادامه مییابد، اما معاونت آموزشی وزارت بهداشت تنها ۷ درصد به ظرفیت این آزمون اضافه کردهاست.
آمارها حکایت از کمبود سرانه پزشک متخصص در کشور دارند، مردم از صفهای طولانی دریافت نوبت درمان گله و شکایت دارند، کارشناسان نیز مدام از بحرانی که در آینده از ناحیه کمبود پزشک متخصص گریبانگیر کشور میشود، صحبت میکنند. با وجود این، مسئولان وزارت بهداشت برای افزایش ظرفیت پذیرش دستیاری پزشکی تعلل میکنند و حاضر نیستند متناسب با نیاز کشور ظرفیتها را افزایش دهند. آمارها نشان میدهند سرانه پزشک متخصص در ایران ۶۲ در هر ۱۰۰ هزار نفر است، در حالی که این عدد به طور میانگین برای کشورهای منطقه ۱۴۳ و کشورهای اروپایی ۲۴۵ است. مقایسه سرانه پزشک متخصص بین کشورهای منطقه نیز نشان میدهد که ایران در بین ۱۵ کشور در رتبه ۱۲ قرار گرفتهاست، در حالی که طبق سند چشمانداز ۱۴۰۴ ایران باید در رتبه نخست قرار بگیرد.
این وضعیت باعثشده تا دسترسی مردم به پزشک متخصص با مشکل مواجه شود و مردم برای دریافت خدمات تخصصی پزشکی ماهها در صف نوبت درمان قرار بگیرند. این شرایط به ویژه در شهرستانها وخامت بیشتری دارد و در بسیاری از رشتهها حتی در رشتههای بسیار مورد نیاز نیز یک پزشک متخصص برای درمان بیماران وجود ندارد.
کمبود شدید پزشک متخصص در شهرستانهای کشور
به عنوان مثال در حال حاضر ۱۵۴ شهرستان از ۴۵۰ شهرستان کشور جراح عمومی ندارند یا اینکه در رشتههایبسیار مورد نیازی همچون زنان و زایمان در ۹۱ شهرستان و در رشته داخلی در ۶۰ شهرستان هیچ پزشک متخصصی برای ارائه خدمات به مردم وجود ندارد.
نکته جالب توجه اینجاست که حتی در رشتههای پرمتقاضی همچون چشمپزشکی و گوش و حلق و بینی که معمولاً طرفداران بیشتری از سایر رشتهها دارند نیز کمبود اساسی در شهرستانها وجود دارد، به طوری که در حال حاضر ۲۰۱ شهرستان فاقد چشم پزشک و ۲۲۵ شهرستان نیز فاقد متخصص گوش و حلق و بینی هستند. این کمبودها باعثشده بسیاری از مردم برای دریافت خدمات پزشکی مناسب و درمان بیماران خود کیلومترها راه را طی کنند تا به مراکز استانها برسند و در آنجا نیز با شلوغی و ازدحام مراکز درمانی و صفهای عریض و طویلی مواجه شوند که همه در نتیجه تعداد کم پزشک متخصص در کشور ایجاد شدهاند.
گلایه نمایندگان مجلس از کمبود پزشک متخصص
این موضوع همواره باعث گلایه نمایندگان مجلس از دولت نیز بودهاست، چنانکه موارد متعددی از تذکر این نمایندگان وجود دارد که خواستار رسیدگی به کمبود پزشک در حوزه انتخابیه خود بودهاند. اخیراً ۱۷ نفر از نمایندگان در تذکری به وزیر بهداشت خواستار رفع کمبود پزشک متخصص در مراکز درمانی شهرستان نظرآباد در استان البرز شدند. همچنین معینالدین سعیدی، نماینده مردم چابهار و قصرقند در مجلس با اشاره به بحرانیبودن وضعیت پزشک در حوزه انتخابیه خود بیان کرد: وضعیت در حوزه انتخابیه من در شرایط بحرانی و حاد است؛ به نحوی که پزشک معمولی و عمومی هم در مراکز درمانی برای خدماتدهی به مردم وجود ندارد چه برسد به پزشکی متخصص و فوقتخصص.
حتی گزارشهای مختلف از شهرستانها نشان میدهد که برخی از اتاقهای عمل و تجهیزات بیمارستانها به دلیل نبود پزشک متخصص بلا استفاده ماندهاند، چنانکه چندوقت پیش، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان اعلام کرد که اتاق عمل بیمارستانهای شهرستانهای بشاگرد، سیریک و ابوموسی به علت نبود متخصص بیهوشی غیرفعال است.
بیتوجهی معاونت آموزشی وزارت بهداشت به وعده رئیسجمهور
به نظر میرسد مسئله کمبود پزشک به یکی از موضوعات اساسی کشور تبدیل شدهاست. رئیسجمهور در ۱۴ آذر سال ۱۴۰۰ در گفتوگوی زنده تلویزیونی با مردم اعلام کرد که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیم گرفتهاند تا کارگروهی را برای جذب پزشک متخصص به ویژه دانشجویان که میتوانند متخصص بشوند، مأمور کنند. رئیسجمهور در آن گفتگو وعده داد که برای رفع مشکل کمبود پزشک در کشور تصمیمگیری خواهند کرد. تأکید رئیسجمهور و تلاشهای شورای عالی انقلاب فرهنگی باعث شد تا در نهایت سال گذشته وزارت بهداشت ظرفیت پذیرش دستیاری پزشکی را ۲۵ درصد افزایش دهد و قرار بود بنا بر وعده وزیر بهداشت این روند افزایشی ادامه پیدا کند.
اما دفترچه پذیرش آزمون دستیاری ۱۴۰۲ نشان میدهد که در مجموع ۷ درصد به ظرفیتپذیرش این آزمون افزوده شدهاست و وزارت بهداشت برخلاف تأکیدات رئیسجمهور برای تربیت پزشک متخصص و وعدههای پیشین وزیر، متناسب با نیاز کشور ظرفیتها را در نظر نگرفتهاست. اظهار نظر معاون آموزشی وزارت بهداشت در خصوص افزایش ظرفیت آزمون دستیاری نیز نشان میدهد این معاونت بیتوجه به کمبود پزشک متخصص و وضعیت سرانه آن در کشور و همینطور عقبافتادگی از بسیاری از کشورها، همین میزان افزایش را نیز دستاورد قابلتوجهی میداند و اینطور به نظر میرسد همین که در هیچ رشتهای کاهش ظرفیت اتفاق نیفتادهاست باید از این وزارتخانه تقدیر کرد! اخیراً ابوالفضل باقری، معاون آموزشی وزارت بهداشت در رسانهها اعلام کرد: در سال جاری علاوه بر ۲۵ درصد افزایش ظرفیت در سال گذشته، امسال ۳۰۰ نفر افزایش پذیرش داریم و بیش از ۴ هزار و ۶۰۰ نفر پذیرفته خواهند شد. وی ادامه داد: در هیچ رشته تخصصی کاهش ظرفیت نداریم، بلکه در تمامی رشتهها به ویژه در رشتههای مورد نیاز در مناطق محروم مثل طب اورژانس، بیهوشی، کودکان و داخلی، افزایش پذیرش داریم.
همین حالا هم دیر است!
به نظر میرسد اینکه معاون وزیر بهداشت ۲۵ درصد افزایش ظرفیت سال گذشته را نیز در کنار رقم اندک افزایش ۳۰۰ نفری امسال عنوان میکند، برای این است که میزان اندک افزایش ظرفیتها به چشم نیاید و انتقادها از این معاونت برای تناقض عملکرد آن با وعدههای وزیر و رئیسجمهور بالا نگیرد. کارشناسان معتقدند با توجه به بحران سالمندی که سالهای آینده در کشور ایجاد خواهد شد، افزایش تعداد پزشکان متخصص ضروری است. آمارها نیز نشان میدهد نسبت جمعیت ۶۰ سال به بالاتر در ایران در ۲۰ سال آینده سه برابر خواهد شد که نیاز به خدمات پزشکی را بیش از پیش خواهد کرد، چنانکه در کشورهای سالمند نیز سرانه پزشک متخصص ۲۸۱ به ازای ۱۰۰ هزار نفر است که خود گویای اهمیت این مسئله است.
طبیعتاً با توجه به زمانبر بودن تربیت متخصص برای جبران کمبودها در کشور باید از همین حالا اقدام کرد. اما عملکرد معاونت آموزشی وزارت بهداشت یا جریانی خاص از پزشکان نشان میدهد که این معاونت همچنان قصد سنگاندازی در مسیر پذیرش دانشجویان متخصص و جبران کمبود پزشک متخصص در کشور را دارد و منافع صنف پزشکان را بر منافع عموم مردم ترجیح میدهد.
بنابراین با توجه به اینکه در تبصره ۲ مصوبه «افزایش ظرفیت پزشکی در مقطع عمومی»، وزارت بهداشت مکلف بوده تا طرح خود را برای افزایش ظرفیت در رشتههای تخصصی پزشکی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه کند، این شورا باید به جد پیگیر افزایش ظرفیتها باشد و به هیچ عنوان از حق مردم که به واسطه کمبود پزشک در حال پایمالشدن است، کوتاه نیاید.
