هنوز ماه دوم تابستان شروع نشده که ریزگردها حمله بیامان خود به استانهای ایران را شروع کردند. اگر تا چند سال پیش این مناطق غربی، مرکزی و جنوب شرق کشور بود که بیش از نقاط دیگر درگیر گرد و غبار میشد، اما اینبار دیگر تمام ایران هر لحظه میتواند زیر خروارها گرد و خاک و غبار محو شود. چند روزی است که اصفهان درگیر ریزگردها شده و به گفته کارشناسان هواشناسی این پدیده تا روز شنبه آینده، تداوم خواهد داشت و البته اورژانس مشهد هم به خاطر وضعیت قرمز هوای این شهر در آماده باش است.
طی یک دهه استمرار حضور ریزگردها مشکلات زیادی در استانهای مختلف رقمزده است، آمار مراجعه به مراکز درمانی به شدت بالا رفته و گردوغبار بارها و بارها باعث غیرحضوری شدن مدارس در برخی شهرستانها شده است. از هشت کانون بزرگ گردوخاک به وسعت حدود ۲۷۰ میلیون هکتار در اطراف ایران، پنج کانون در کشورهای همسایه و غیر همسایه حاشیه خلیجفارس قرار دارند. بر همین اساس و با توجه به اینکه بیشترین پدیدههای گردوخاک در کشورهای عراق و سوریه رخ میدهند و استان خوزستان و برخی نواحی غربی کشور از آنها تأثیر میپذیرند، یک کارگروه تخصصی ملی با رویکرد نحوه همکاری با این کشورها برگزار شده است.
آنطور که کارگروه کاهش آلودگی هوای کشور اعلام کرده از سال ۱۳۹۹ نسبت به تهیه یک برنامه عمل منطقهای و همچنین دو برنامه عمل زیرمنطقهای برای مدیریت کانونهای گردوخاک در خارج از مرزهای کشور اقدام کرده و از طریق کشورهای همسایه با وزارت امور خارجه به اشتراک گذاشته است.
دبیر این کارگروه با بیان اینکه از وسعت ۲۷۰ میلیون هکتاری هشت کانون بزرگ گردوخاک که ایران را احاطه کردهاند، پنج کانون در کشورهای همسایه و غیر همسایه حاشیه خلیجفارس قرار دارند، به «جوان» میگوید: «در گام اول با توجه به روابط دیپلماتیک خوبی که با برخی از این کشورها داریم، مقرر شد با یک دستور کار سهجانبه شامل کشورهای ایران، عراق و سوریه کارهای مقابله با این پدیده را آغاز کنیم.» علیمحمد طهماسبی با گریزی به اقدامات صورت گرفته طی یک دهه اخیر و آسیبشناسی برنامهها ادامه میدهد: «در این زمینه دو مسئله مورد توجه قرار گرفت و به این نتیجه رسیدیم که وجود سازمانهای بینالمللی متولی و همچنین وجود یک ساختار مالی مشخص سبب شده مسائل برونمرزی را با چالش مواجه و از رسیدن به نتیجه مطلوب جلوگیری کند.»
اصفهان همچنان درگیر غبار
اصفهان که روزی به زاینده رود و هوای مطبوعش شهرت داشت حالا چنان درگیر هوای آلوده و آزار دهنده شده که راه نفسش بسته و تنگ شده است. از چند روز پیش که گرد وغبار هوای مناطق مختلف این استان را فرا گرفت، معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی استان اصفهان خیال همه را راحت کرده و گفت که وزش باد و خیزش گردوخاک و کاهش کیفیت هوا تا روز شنبه ۳۱ تیرماه ادامه خواهد داشت.
نوید حاجی بابایی با تأکید بر اینکه شدت وزش باد در مناطق شرق و شمال استان بیشتر شده و خیزش گردوخاک و کاهش کیفیت هوا را انتظار داریم، ادامه داد: «ضمن اینکه تا شنبه علاوه بر مناطق شرقی استان، گردوغبار تا مرکز و جنوب اصفهان نیز کشیده خواهد شد. بنابراین، این وضعیت شرایط کاهش کیفیت هوا و افزایش شاخص آلودگی هوا را به دنبال دارد.»، اما در شرقیترین منطقه ایران یعنی خراسانرضوی هم اوضاع خوب نیست.
رئیس مرکز پایش آلایندههای زیستمحیطی شهرداری مشهد با بیان اینکه خشکسالی گسترده امسال تودههای گرد وخاک جنوب و جنوب غرب خراسان را به مشهد آورده است، گفت: «گردوخاک گسترده آسمان مشهد را در برگرفته و شاخص لحظهای کیفیت هوا ۱۸۸ و در وضعیت ناسالم برای همه افراد است و این شاخص روند افزایشی خواهد داشت.» رضا اسماعیلی با تأکید بر اینکه این وضعیت ناشی از سامانه ناپایدار شمال غرب استان است بیان کرد: با ادامهدار شدن کاهش بارشها و خشکسالیها ریزگردها از جنوب و جنوب غرب این استان به مشهد رسیده است. به طوری که غلظت ذرات معلق نیز حدود ۲۲۰میکروگرم بر مترمکعب بوده که حدود هفت برابر سطح استاندارد است. این غلظت نیز همچنان رو به فزونی است.»
این مسئول هشداری داد و گفت: «با توجه به افزایش شدت آلایندگی و خطر بیماریهای تنفسی، از شهروندان میخواهیم حتیالامکان از حضور در فضای باز خودداری کنند. اما آمار مراکز درمانی مشهد وضعیت را بسیار خرابتر از آنچه اعلام شد، نشان میدهند.»
اورژانس مشهد در آماده باش
وقتی آلودگی هوا به شدت بالا رفت اورژانس مشهد برای ارائه خدمت سریع در حالت آمادهباش قرار گرفت.
رئیس اورژانس پیشبیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأیید این موضوع و بیان اینکه مرکز اورژانس پیش بیمارستانی برای ارائه خدمت سریع به بیماران قلبی و تنفسی در حالت آمادهباش است، گفت: «بیماران قلبی و تنفسی و بیماران خاص و سالمندان در زمان آلودگی هوا از منزل خارج نشوند. به سایر افراد جامعه نیز توصیه میکنیم که از خروجهای غیر ضروری از منزل پرهیز کنند، زیرا آلودگی موجب بروز مشکلات عدیده میشود.»
علی یزدانی ادامه داد: «به افراد سالم نیز در زمان خروج ضروری از منزل نیز توصیه بر استفاده از دو ماسک استاندارد یا فیلتردار داریم تا گرفتار آلودگی هوا نشوند، آن هم در شرایطی که همزمان این مشکلات را شاهد هستیم و باید مراقبتهای بیشتری در این خصوص داشته باشیم. از باز کردن درب و پنجرهها و روشن کردن کولر که موجب ورود هوای آلوده به داخل منزل میشود خودداری شود.» سهراب افضلیان کارشناس محیطزیست با بیان اینکه هوای غبارآلود تنفس و فعالیت را برای شهروندان در ایران دشوار کرده به «جوان» میگوید: «کارشناسان منشأ اصلی ریزگردها و گرد وغبار را عراق میدانند و مقامات عراق میگویند در آینده سالانه ۲۷۲ روز گرد و غبار در انتظار این کشور خواهد بود.»
وی با تأکید بر اینکه بسیاری از شهرهای ایران، به صورت ثابت هر سال درگیر گرد وغبار میشوند، ادامه میدهد: «پدیده گرد وغبار به حدی است که در بسیاری شهرها بعضاً برخی مراکز آموزشی تعطیل میشوند. ضمن اینکه گرد وغبار و ریزگردها که در هفتههای اخیر از غرب وارد کشور شده شماری از مردم را راهی بیمارستانها کرد. طوفانهای شن و گرد وغبار نه تنها تأثیری مخرب بر سلامتی انسان دارند که محیطزیست، بخش کشاورزی و به طور کلی زیرساختها را با مشکلات عدیدهای مواجه میکند.» افضلیان گفت: «با شدت گرفتن تغییرات اقلیمی، خشکسالی در بسیاری مناطق جهان در حال افزایش است و برخی مناطق و کشورها مانند ایران به سبب شرایط اقلیمی و جغرافیایی در کانون این خشکسالی قرار دارند.»
