گویی بنا نیست نابسامانی حملونقل هوایی تمام شود، هر روز یک داستان درست میکنند. چند وقتی میشود که ایرلاینها به بهانههای مختلف به دنبال افزایش قیمت بلیت هواپیما هستند و مدعیاند هزینهها افزایش یافته است، البته هرگز نمیگویند سوخت هواپیما را یارانهای دریافت میکنند. حالا در آستانه سفر مردم به شهرهای زیارتی از جمله مشهد، بلیت هواپیما نایاب شده است یا در بهترین حالت با قیمت نجومی به فروش میرسد. به زعم خبرگان، ذینفعان افزایش قیمت بلیت هواپیما در حال فشار بر مردم هستند تا با افزایش نارضایتی مردم، مسئولان را مجبور کنند با افزایش قیمت بلیت موافقت کنند. شوربختانه دولت سیزدهم راهبرد روشن و کارآمدی برای ساماندهی وضعیت تردد هوایی ندارد. علاوه بر این معضلات، به مشکلات و چالشهای حملونقل ریلی میرسیم. در بخش ریلی که مخاطبانش اغلب اقشار متوسط و ضعیف جامعه هستند، چالشهایی وجود دارد که به دلیل دوگانگی مدیریت آن، هیچکس پاسخگو نیست.
از سال ۸۹ تاکنون شرکت قطارهای مسافری رجا به عنوان رد دیون دولت به تأمین اجتماعی واگذار شد. با توجه به اینکه این شرکت، زیانده بود.
اما و اگرهای فراوانی در آن زمان وجود داشت، ولی، چون در قانون بودجه این موضوع تصویب شده بود، رجا به سازمان تأمین اجتماعی واگذار شد، البته بخش ریلی مانند نگهداری راهها و ایمنسازی همچنان به عهده شرکت راهآهن است. همین دوگانگی مدیریتی به مشکلات این بخش دامن زده است و همچنان همتی برای رفع این مشکلات نیست.
با توجه به اینکه همواره حملونقل ریلی برای مسافتهای طولانی اقتصادی بوده و اغلب اقشار ضعیف و متوسط از آن استفاده میکنند، ارائه خدمات و قیمت مناسب از مزایای این نوع حملونقل به شمار میرود که در دو دهه اخیر سال به سال خدماتدهی افت کرده و قیمت نیز گران شده است. کمبود واگنهای حمل مسافر، سرویسدهی نامناسب و قیمتهای بالای بلیت از معضلات حملونقل ریلی است که روزانه صدها و شاید هزاران شکایت از این بخش صورت میگیرد و به دلیل پاسکاری مشکلات میان راهآهن و رجا هیچ سازمان و نهادی پاسخگو نیست. علاوه بر قطارهای بین شهری، قطارهای حومهای پایتخت نیز که روزانه هزاران مسافر با آن تردد دارند با مشکلاتی مواجه هستند که توجه فوری مسئولان مربوط را میطلبد.
روزانه تعداد زیادی از مردم شهرهای قزوین، هشتگرد، کرج و شهرستانهای ورامین، قرچک و پیشوا به علت اشتغال یا موارد دیگر به شهر تهران تردد میکنند که مجبور هستند در گرمای شدید با قطارهای بدون تهویه این مسیر را طی کنند.
کمبود واگنهای حمل مسافر، نبود سیستم خنککننده، شلوغی قطارها، خرابی تهویههای سرمایشی و گرمایشی، منظم نبودن ساعت حرکت قطارها، تأخیرهای فراوان و خرابی قطارها در طول مسیر از جمله موضوعاتی است که مسافران با آن مواجهند. با توجه به طولانی بودن مسیر (یک تا ۵/۱ ساعت) مسافران مجبورند کف قطار بنشینند یا کل مسیر را بایستند. این شرایط با نبود تهویه و کولر در تابستان و وسایط گرمایشی در زمستان تحمل دوری مسافت را غیرقابل تحمل میکند. علاوه بر این معضلات، در ماههای پرتردد مسافر تعدادی از قطارها از سرویسدهی خارج میشود و ساعات حرکت قطارها کاهش مییابد. از ۱۰ اردیبهشت ماه تاکنون تعداد حرکت قطارهای حومهای به مقصد کرج، قزوین و ورامین کاهش یافته است. همین امر موجب افزایش تعداد مسافران در ساعات پرتردد صبح و بعد از ظهر شده و نارضایتیهایی به دنبال داشته است. نکته قابل توجه این است هر بار که مسافران به خاموش بودن کولر و تهویهها اعتراض میکنند با این پاسخ مواجه میشوند: «۲ هزارو ۵۰۰ تومان کرایه میدهید، توقع بیشتر نداشته باشید.»
ماه گذشته مسافران قطار حومهای ورامین و پیشوا پس از معطلی فراوان سوار قطار شدند، اما بعد از یک ساعت اعلام شد قطار خراب است. بعد از این خرابی مردم نسبت به شرکت رجا و وزیر راه انتقادات تندی داشتند، استاندار تهران برای رفع مشکلات به این منطقه سفر کرد، اما با گذشت یک ماه هنوز مشکلات برطرف نشده است.
تغییر برنامه حرکت قطارهای حومهای استان تهران تا اطلاع ثانوی
در پی این نارضایتیها، شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد: «پس از ایجاد مشکلات مختلف بهویژه مشکل تهویه و نقص فنی قطارهای حومهای شرکت رجا متعلق به سازمان تأمین اجتماعی که باعث ایجاد تأخیر در حرکت این قطارها و نارضایتی مردم شده بود، شرکت راهآهن تعدادی از این قطارها را جهت انجام تعمیرات لازم تا اطلاع ثانوی از سیر خارج کرده و از شرکت مالک خواسته است هر چه سریعتر نسبت به انجام تعمیرات لازم روی این قطارها اقدام کند. همچنین با تدابیر انجامشده جهت استفاده از قطارهای موجود در ساعات اوج تقاضا و نیز جایگزین کردن برخی قطارها با قطارهای باکیفیتتر، امیدواریم رفاه مناسب برای استفاده هموطنان جهت سفر با قطارهای حومهای در سطح استان تهران فراهم شود.» با اعمال فشار راهآهن برخی قطارهای خراب از سرویسدهی خارج شدند، اما رجا نه تنها قطار جایگزین نگذاشت، بلکه کیفیت واگنهای فعال از لحاظ تهویه و کولر نیز بهبود نیافت.
اخیراً شخصی که عنوان پرطمطراق «رئیس انجمن شرکتهای هواپیمایی» را یدک میکشد، ضمن توهین به مردم، مدعی شد «اگر بلیت هواپیما گران نشود، عدهای اتوبوسسوار، هواپیماسوار میشوند!» اظهارات چنین افرادی که معلوم نیست با چه قاعدهای چنین سمتی را اشغال کردهاند، در حالی است که هیچ برخوردی با امثال وی صورت نمیگیرد.
جمعبندی
به هر صورت، وضعیت جابهجایی هوایی و زمینی مسافران «به هیچ وجه» با ابتداییترین قواعد سازگاری ندارد و تقریباً به صورت جزیرهای در هر نقطه و مسیری به یک سلیقهای برخورد میشود. انتظار میرود دولت سیزدهم در راستای اجرای عدالت اجتماعی نسبت به تأمین حقوق اولیه مسافران اقدامات اساسی انجام دهد.
