آیا زمان آن رسیده است که طرح کانال کشتیرانی دریای عمان به دریای خزر را که دانشمند ایرانی، مرحوم مهندس هومان فرزاد در سال ۱۳۴۵ به جامعه و ملت ایران ارائه نمودند، اجرا نماییم؟ کانال عظیمی به نام ایرانرود که دریای عمان را به دریای خزر وصل مینماید.
جنگ ایران و عراق به آخر رسیده بود که با دانشمند بزرگ ایرانی، جناب مرحوم مهندس هومان فرزاد آشنا شدم. ایشان از بزرگان علم و هنر و صنعت و از مفاخر این سرزمین هستند و همچنین از بستگان مرحوم دکتر حسابی که ایشان نیز از افتخارات این سرزمین و از محبوبترین شخصیتهای برجسته علمی و فرهنگی قرن میباشند، هستند.
جلسات و ملاقاتهای متعددی با ایشان داشتیم. در مورد طرحها و اختراعات و کتابهایشان، سخنان و مطالب بسیار ارزشمندی را بیان فرمودند و از این که سرزمین ایران دانشمند بزرگی همچون استاد هومان فرزاد دارد، احساس افتخار نمودم.
مصاحباتی در مورد طرحهایشان انجام داده و فیلمبرداری نمودم. ایشان اظهار داشتند که سالیانه کیلومترها در اثر بیآبی به کویر ایران اضافه میشد.
به آلمان سفر نمودم و در رشته مهندسی آب نیز تحصیل کردم و در بازگشت، سالها در کویر ایران تحقیق و بررسی نمودم و نهایتاً به این نتیجه رسیدم که ما میتوانیم یک کانال کشتیرانی در ایران احداث نماییم که دریای عمان را به دریای مازندران وصل کنیم (با توجه به این که ایرانیها سابقه و تجربه کشیدن کانال سوئز را دارند). در اواخر قرن ششم قبل از میلاد، به دلیل اهمیت راه دریایی میان مصر و ایران، به فرمان داریوش کبیر، آبراهی میان دریای سرخ و دریای مدیترانه ایجاد شد تا کشتیهای ایرانی بتوانند به راحتی از آن عبور کنند و سرپرستی این آبراه را مهندس ارتاخه از مهندسین ایرانی عصر هخامنشی به عهده داشت؛ لذا مهندس فرزاد تصمیم میگیرند طرح چنین پروژهای را که دریای عمان را به دریای خزر وصل نمایند، به رشته تحریر درآورند و پیاده کنند و نام این طرح عظیم را ایرانرود نهادند.
آری بعد از سالها تحقیق و بررسی در کویر ایران و با توجه به تمام مسایل جغرافیایی و پستی و بلندیهای کویر، طرح عظیم ایرانرود را با بررسیهای علمی و مهندسی ترسیم نموده و به رشته تحریر درآوردند که این رود نه تنها بزرگترین راه کشتیرانی جهانی را میانبر زده و کشتیهایی که از شرق به غرب و بالعکس، بار تجاری خود را حمل می- نمایند، به جای این که از تنگه جبل الطارق عبور نمایند و سفرشان گاهی به بیش از دو یا سه ماه بیانجامد، میتوانند از ایرانرود عبور نموده و از طریق رود ولگا به دریای سیاه و مدیترانه (آبهای آزاد) رفته و به مدت تقریبی بیست روز تقلیل پیدا کند.
ایجاد این کانال باعث احیا شدن دریاچههای خشک شده کویر ایران خواهد شد. همچنین مرحوم فرزاد معتقد بودند که بعد از چند سال، اولاً در اثر رطوبتی که از تبخیر آب به وجود میآید، رفته رفته کویر سبز خواهد شد و ضمناً شوری آب کانال نیز کم شده، نمک آن تهنشین میشود و ایجاد بارندگی خواهد نمود. آبادانی بسیار زیادی برای این سرزمین به وجود خواهد آورد.
کشاورزی رونق خواهد گرفت. میتوان توسط آب شیرینکنها، از آب شور کانال برای کشاورزی و مصارف دیگر آب شیرین به دست آورد و توسط پنلهای تولید برق از انرژی خورشیدی، برق مصرفی را تولید کرد و صدها شهرک و کارخانه ایجاد نمود و میلیونها شغل در مراکز صنعتی، فرهنگی، کشاورزی و تجاری به دلیل وجود آب به وجود خواهد آمد و مسأله بیکاری، تورم و فقر از این سرزمین برای همیشه بیرون خواهد رفت.
مهندس فرزاد میفرمودند مشابه این کانال، کانال پاناما است؛ با این تفاوت که ایرانرود در طول یک سرزمین پهناور، کشیده خواهد شد و طولانی است، ولی با تکنولوژی بسیار ساده که اجرای آن اصلاً غیرممکن نیست. دومین طرح که مکمل این طرح بود، ایجاد چنین کانالی بین دریای خزر و دریاچه ارومیه است که وصل این دو دریاچه، هم قابل کشتیرانی است و هم محسنات دیگری دارد که نه تنها از خشک شدن دریاچه ارومیه جلوگیری میکند، بلکه شوری نمک دریاچه ارومیه با مخلوط شدن با دریاچه خزر، باعث تعدیل شوری آب دریاچه ارومیه خواهد شد که ایرانرود اصلی را کارون یک و رود دریاچه ارومیه را کارون دو مینامیدند.مرحوم فرزاد میگفتند هنگام ارائه طرح که زمان تاجگذاری شاه بود، خیلی با احتیاط طرح را بین مجلات به صورت یک جزوه پخش نمودم، ولی بعد از اتمام مراسم تاجگذاری از طرف ساواک، مورد مؤاخذه قرار گرفتم؛ چون آن زمان آمریکا با اتحاد جماهیر شوروی رقبای سرسخت بودند و قطعاً مخالف پیاده کردن چنین طرحی میشدند. مجبور به مهاجرت شدند و به آمریکا سفر کردند. البته اختراعات و طرحهای دیگری هم دارند؛ منجمله ایجاد آب شیرینکنهای مخصوصی که برای مصارف کشاورزی تعبیه می شود.
بدینصورت که کانالهایی به طول دهها کیلومتر از دریا به وسط کویر کشیده که در انتهای آن، استوانههایی بلند ساخته و توسط موتورهایی آب کانال به داخل این استوانه پمپاژ شده و به بیرون پرتاب میشود. داخل استوانه توسط پَرِّهایی نمک آب گرفته شده و رطوبت شیرین از انتهای استوانه به بیرون پخش میشود و هر استوانه میتواند هزاران هکتار زمین را برای کشاورزی مساعد نموده و زیر کشت ببرد. با این ترتیب در صورت احداث این کانال کشاورزی در ایران، بیش از تصور رشد و توسعه خواهد یافت. ایشان وقتی از آمریکا به ایران بازگشتند، با این که اطرافیان ایشان احساس خطر میکردند، اما هنگام ورود، در فرودگاه استاد را میشناسند.
با نهایت ادب و احترام، مأمورین ایشان را به هتل برده و پذیرایی میکنند. ایشان میگفتند اکنون که جنگ تمام شده، با تمام ادواتی که در مرزهای ایران به جا مانده و ادوات راهسازی، ما میتوانیم شروع به ساخت کانال نماییم. آمریکاییها اصرار داشتند که اختراعات ایشان در کشور آمریکا به ثبت برسد، ولی ایشان قبول نکردند و گفتند من ایرانی هستم و اختراعاتم مربوط و متعلق به مردم سرزمینم ایران است. ایشان میگفتند هزینه حفر این کانال بعد از راه اندازی، از مالیاتی که از عبور کشتیها به دست میآید، در عرض یک سال بازمیگردد. خیلی از کشورها، وامهای بلاعوض خواهند داد و به طور کلی فرزندان این سرزمین که به بالاترین موفقیتهای علمی و پژوهشی دست یافته اند و بزرگترین زیرساختهای این کشور با دستان توانمند و هوش و ذکاوتشان درست شده، مطمئناً میتوانند چنین پروژهای را پیاده نمایند، مخصوصاً در جهانی که جنگ آب یک احتمال جدی است. (در آینده) و ضمناً در زمان جنگ تحمیلی با این که نابرابری زیادی بین ما و ارتش بعث عراق از لحاظ ادوات جنگی و حمایتهای نظامی و ... بیش از چهل و پنجاه کشور در رژیم بعث عراق و ایران به تنهایی در مقابل دهها کشور که از هر نظر از آنها حمایت میکردند، ولی رزمندگان ما در مدت کوتاهی، راهها و جادههای زیادی در خط مقدم، زیر بمباران دشمن احداث نمودند و همچنین در تمام مدت تحریم، تونلهای عظیم جادههای زیاد و پلهای عالی ساخته و هزاران پیشرفت علمی و صنعتی که تحسین برانگیز و افتخارآفرین است، نموده اند؛ لذا مردم ایران از هر قومیت و دین و اعتقاد مذهبی که باشند، عاشقانه سرزمینشان را دوست دارند و قطعاً همه دست به دست هم داده و برای آبادی و رشد این سرزمین، گامهای بزرگی برخواهند داشت.
ضمناً کویر جازموریان و کویر لوت از سطح دریا پایینترند و ما میتوانیم شاخههای دیگری از کانال را (غیر از نقطه شروع آن که از منطقه چاه بهار، محل تلاقی دریای عمان و اقیانوس هند میباشد)، آغاز میشود و به دل کویر راه مییابد. از نقاط دیگری نزدیک خلیج فارس، کانال دیگری احداث نماییم که تا انتهای کویر به کانال بپیوندد و بدون موانع سخت، آب دریا را که خداوند سخاوتمندانه در اختیار مردم این سرزمین نهاده است، به دل کویر هدایت نماییم و به رود اصلی ایرانرود متصل نموده و از مزایای فراوانش بهره مند شویم و دیگر نگران خشکی یزد و کرمان و اصفهان (زاینده رود) و بیشتر نقاط کویری ایران نباشیم؛ و جعلنا من الماء کل شیء حی. مزایای این کانال نه تنها برای مردم ایران خیری کثیر خواهد بود، بلکه تمامی همسایگان ما چه در خلیج فارس، دریای عمان، پاکستان، افغانستان، عراق و شمال ایران بهرهمند خواهند شد و خدمتی بزرگ به نسلهای بعد و آیندگان خواهد بود.
