این روزها موجی از انتقادات علیه آبگیری سد چمشیر به راه افتاده است. این انتقادات که بیشتر از سوی کارشناسان سازمان محیط زیست صورت گرفته غیرواقعی و غیرعلمی خوانده میشود. مجری طرح سد و نیروگاه چمشیر میگوید: برخی افراد خاص با ارائه اطلاعات ناقص و نادرست در زمینه طرح سد چمشیر، در حال تشویش اذهان عمومی هستند و حتی ابهاماتی نادرست برای مسئولان به وجود آوردهاند. اگر سد چمشیر امسال آبگیری نشود و یک سال آبگیری آن به تعویق بیفتد، عدمالنفع بسیاری برای کشور خواهد داشت.
کارشناسان سازمان حفاظت محیطزیست اعتقاد دارند در مورد سد چمشیر برخی مطالعات انجام نشده و اگر هم انجام شده خیلی سطحی بوده است، یعنی روی ریسک مخاطرات سد خیلی ضعیف کار شده یا اصلاً کار نشده است که میتواند خسارتبار باشد و امنیت کل منطقه را به هم بریزد، اما مجری این طرح بر دریافت مجوزهای محیط زیست از آغاز پروژه تأکید دارد و میگوید: عملیات اجرایی سد بدون اخذ مجوز سازمان محیط زیست امکانپذیر نیست. گزارش ارزیابی زیستمحیطی در سال ۱۳۸۸ به سازمان محیط زیست ارسال شده و سازمان بعد از بررسیهای ویژه مجوز را صادر کرده است. در هفته گذشته نماینده ویژه سازمان محیطزیست طی بازدید و جلسات کارشناسی با عوامل طرح بر عدموجود مشکل زیستمحیطی در این سد تأکید کرد.
محمد محضرنیا، مجری طرح سد و نیروگاه چمشیر در نشست خبری برخی جوسازیها علیه آبگیری این سد را محکوم میکند و میافزاید: برخی افراد خاص با ارائه اطلاعات ناقص و نادرست در زمینه طرح سد چمشیر، در حال تشویش اذهان عمومی هستند و حتی ابهاماتی نادرست برای مسئولان به وجود آوردهاند. وی میافزاید: سد و نیروگاه چمشیر در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر گچساران در استان کهگیلویهوبویراحمد و روی رودخانه زهره در دست ساخت است. این سد با ۹۵درصد پیشرفت، با ارتفاع ۱۵۱ متر از تراز پی، بلندترین سد وزنی از نوع بتنی غلتکی ایران است که دارای مخزن ۳/۲ میلیارد مکعب، دریاچهای به طول ۴۸ کیلومتر و مساحت دریاچه ۵۱ کیلومترمربع در تراز نرمال است. این سد علاوه بر تنظیم ۲/۱ میلیاردمترمکعب آب برای کشاورزی پایاب، ۴۸۲ گیگاوات ساعت تولید برق در شرایط نرمال آبی خواهد داشت.
مجوز محیط زیستی سد چمشیر صادر شده است
محضرنیا با بیان اینکه با توجه به اتمام عملیات اجرایی پیشنیاز آبگیری، مقرر شده است این سد در دیماه آبگیری شود، میگوید: در روند اجرایی ساخت یک سد، شرکت سازنده باید مجوزهای مختلفی را اخذ کند، بعضی از این مجوزها درونسازمانی است و تعدادی نیز برونسازمانی، توجیه فنی و اقتصادی طرح در شورای فنی وزارت نیرو مهمترین مجوز درونسازمانی و تأیید سازمان محیط زیست مهمترین مجوز برونسازمانی است.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا در مخزن سد لایههای نمک یا گنبد نمکی وجود دارد، اظهار میدارد: محدوده جنوب غرب ایران عمدتاً از سازندهای گروه فارس تشکیل شده است، این سازندها شامل پابده، گچساران، میشان و آغاجاری هستند. عمده سدهای جنوب غرب ایران روی این سازندها بالاخص گچساران قرار دارد، کوثر، مارون، گتوند و جره نمونهای از این سدها هستند.
محضرنیا با بیان اینکه سازند گچساران در بعضی از ممبرهای خود حاوی لایههای نمک است، میگوید: در سد چمشیر با اکتشافات سطحی و زیرسطحی انجامشده شواهدی مبنی بر وجود نمک در سطح وجود ندارد و در بدترین حالت فاصله لایههای نمک از سطح زمین ۳۰۰ متر در عمق است، لذا قیاس این سد با گتوند که در سطح زمین لایههای نمکی دیده شده بود، از اساس ایراد دارد. در خصوص وجود گنبد نمکی، به طور کل این گنبدها در محدوده شرقی گسل قطر کازرون دیده میشود، این در حالی است که سد چمشیر در غرب این گسل قرار دارد، با این حال پیمایش سطحی و استفاده از تصاویر هوایی عدم وجود گنبد نمکی را تأیید میکند.
مجری طرح چمشیر ضمن تشریح وضعیت کیفی رودخانه زهره قبل و بعد از آبگیری میافزاید: حدود ۳۰درصد از آورد آب رودخانه زهره در شرایط دبی کم رودخانه (بهار، تابستان و پاییز) از کیفیت مناسبی برخوردار نیست، این در حالی است که ۷۰درصد از آورد سالانه آب رودخانه در زمستان و به صورت سیلابهای بزرگ و دارای کیفیت مناسب است، لذا برآیند آب داخل مخزن شرایط به مراتب بهتری از آب رودخانه دارد، این موضوع با عنوان نقش تعدیلکنندگی کیفی آب پاییندست با ذخیرهسازی سیلاب در ماههایتر و رهاسازی در طول سال، یکی از اهداف اولیه و مهم احداث سد است.
وی تأکید میکند: علت کیفیت نامناسب آب رودخانه، وجود چشمههای شور در دو منطقه از مسیر رودخانه است. با این حال، نتایج مدلسازی مخزن نشان میدهد خاصیت تعدیلکنندگی سد باعث ارتقای شرایط کمی و کیفی پایین دست سد نسبت به رژیم طبیعی رودخانه خواهد شد.
محضرنیا در خصوص پایداری سد پس از آبگیری اظهار میدارد: متأسفانه برخی از منتقدان عنوان میکنند که سد روی سازند گچساران ساخته شده است، لیکن بدنه سد چمشیر روی آهکهای ضخیم لایه میشان قرار گرفته و ناودیس میشان که سد روی آن ساخته شده دارای ضخامتی حدود ۶۰۰ متر و گستره آن از ششکیلومتری بالای محور تا سهکیلومتری پاییندست آن است، بدنه سد در بخش میانی آهکهای میشان قرار گرفته و حدود ۴۰۰ متر در زیر آن نیز آهک و مارنهای آهکی میشان قرار گرفته است. مقاومت فشاری آهکهای میشان ۶۰ درصد از بتن بیشتر است، لذا سد در وضعیت پایداری کاملاً مطلوبی قرار دارد.
محضرنیا با بیان اینکه سد چمشیر اگر امسالآبگیری نشود و یک سال آبگیری آن به تعویق بیفتد، عدمالنفع بسیاری برای کشور خواهد داشت، گفت: نیروگاه این سد سالانه ۴۸۲ گیگاوات ساعت برق در سال تولید میکند که اگر آبگیری یک سال به تأخیر بیفتد، این مقدار تولید برق را نخواهیم داشت که عدمالنفع آن با توجه به قیمت هر کیلووات ساعت برق صادراتی که حدود ۱۰ سنت یورو است، قابل محاسبه است.
وی افزود: همچنین در صورت عدمآبگیری این سد در سال جاری، امکان جمعآوری حدود ۲ میلیارد مترمکعب آب را از دست خواهیم داد که با توجه به اینکه این حجم عظیم آب در رودخانه زهره وارد دریا میشود، هزینه هر مترمکعب آبی که از دریا شیرینسازی و منتقل میشود، حداقل ۵/۱ یورو است که میزان عدمالنفع گسترده در تأخیر در آبگیری سد چمشیر در این بخش نیز قابل مشاهده است.
