انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر میتوانست نقطه عطفی برای ترامپ باشد تا اینکه اعلام رسمی نامزدیاش برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۴ به منزله ورود جدی او به رقابتی باشد که از سوی قاطبه حزب جمهوریخواه حمایت میشود. با این حال، نتایج انتخابات نتیجهای دیگر در پی داشت، زیرا دموکراتها توانستند موقعیت خود را در مجلس سنا تقویت کنند و باخت در مجلس نمایندگان نیز آنقدر سنگین نبود که انتظار میرفت. در واقع، ناکامی جمهوریخواهان در افزایش کرسیهای خود در مجلس سنا از نظر بسیاری از نخبگان این حزب به عهده ترامپ بود که به جای حمایت از نامزدهایی با احتمال بالای انتخاب شدن، از کسانی حمایت کرد که بیشترین ویژگی آنها وفاداری به او بود، اما آنقدر محبوبیتی نزد رأیدهندگان امریکایی نداشتند که بتوانند پیروز انتخابات شوند. به رغم اینکه ترامپ در سهشنبه بعد از انتخابات میاندورهای و به صورت رسمی نامزدی خود را برای انتخابات ۲۰۲۴ اعلام کرد، اما موقعیتش در حزب جمهوریخواه از آن زمان تاکنون تضعیف شده است، به نحوی که برخی کهنهکاران حزب به فکر رقابت با او افتادهاند. با این حال، شاید ترامپ فکرش را هم نمیکرد که یکی از رقبایش کسی باشد که با حمایت او به مقام فرمانداری ایالت فلوریدا رسیده است.
بدترین رهبری
روزنامه ایندیپندنت بعد از انتخابات میاندورهای کنگره و در تحلیل از آن انتخابات نقش ترامپ را در رهبری حزب جمهوریخواه زیر سؤال برد چراکه به نوشته این روزنامه، نقش او در سه دوره متوالی انتخابات فاجعهبار بوده است. منظور ایندیپندنت از این سه انتخابات به ترتیب، انتخابات میاندورهای ۲۰۱۸، ریاست جمهوری ۲۰۲۰ و میاندورهای ۲۰۲۴ هستند که جمهوریخواهان نتایج این سه انتخابات را به رقبای دموکرات خود باختند، در حالی که ترامپ دستکم در ظاهر امر رهبری حزب را به عهده داشته و در واقع امر هم بخشی از بدنه این حزب هوادار او هستند. اگر بگوییم که نقش او در دو باخت اول چندان برجسته نبود، اما باید قبول کنیم که نقش تعیینکنندهای در باخت سوم داشت چراکه از میان نامزدهای انتخاباتی جمهوریخواهان، تنها پنج نفر آنها موفق به راهیابی به کنگره شدند. برای مثال، مهمت اوز یکی از کسانی بود که مورد حمایت ترامپ برای کسب کرسی مجلس سنا از ایالت پنسیلوانیا بود، اما از هرشل واکر دموکرات شکست خورد که در اوایل سال دچار سکته مغزی شده بود. وضعیت کاری لیک و بلیک مسترز برای فرمانداری و کرسی مجلس سنا از ایالت آریزونا نیز به همین صورت پیش رفت. این نتیجه به ویژه از جهت سر و صدایی قابل توجه است که ترامپ تا قبل از برگزاری انتخابات به راه انداخته بود و وعده به راه افتادن موج عظیم قرمز را به هواداران خود میداد که به معنای پیروزی چشمگیر جمهوریخواهان بود، اما موجی به راه نیفتاد و رقبای دموکرات و به خصوص جو بایدن، رئیسجمهور امریکا، اصطلاح موج عظیم قرمز را به تمسخر گرفتند.
اعتراضات درونحزبی
نتیجه انتخابات باعث شد صدای اعتراض به ترامپ درون حزب جمهوریخواه بلندتر و جدیتر از قبل شنیده شود و معترضان تنها محدود به مخالفان ترامپ در این حزب نمیشد. کریس کریستی، فرماندار سابق ایالت نیوجرسی از متحدان پیشین نیوجرسی بود که بعد از انتخابات مبدل به اولین منتقد او شد و در شبکه تلویزیونی ایبیسی گفت: «تقریباً همه نامزدهای مورد حمایت ترامپ شکست خوردهاند. این یک شکست بزرگ برای ترامپ است و این امر باز هم نشان میدهد که غرایز سیاسی او نه حزبی است و نه کشوری بلکه کاملاً شخصی است.» پل رایان، رئیس پیشین جمهوریخواه کنگره نیز از دیگر منتقدان ترامپ بود که گفت: «من گمان میکنم دونالد ترامپ از نظر سیاسی برای ما مشکلاتی ایجاد میکند... به نظرم ما فقط کمی مفتون ترامپ شده بودیم.» نکته توجه جالب این است که حتی برخی نامزدهای جمهوریخواه پیروز در این انتخابات نیز از همین حالا به صف مخالفان ترامپ پیوستهاند و برای مثال، مایک لاولر از ایالت نیویورک یکی از همین افراد است که میگوید خیلی دوست دارد ببیند حزب جمهوریخواه از ترامپ عبور کرده است و به سیانان گفت: «من فکر میکنم هر زمان که روی آینده تمرکز کنید، نمیتوانید خیلی به گذشته بروید.» به نظر میرسد این حرف لاولر دیدگاه مشترک جمهوریخواهانی باشد که با توجه به نتیجه این انتخابات به سال ۲۰۲۴ نگاه میکنند و میخواهند تمرکز بر انتخابات دو سال قبل بکنند. باخت آنها در سه انتخابات گذشته دستکم پرسشهای جدی را در زمینه «هوش سیاسی» ترامپ برای آنها ایجاد کرده است. این چیزی است که جان هوداک، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز در واشنگتن، گفته و معتقد است عدهای در حزب جمهوریخواه از هم اکنون ترامپ را مقصر شکست خود میدانند و حرف از جدایی حزب جمهوریخواه از ترامپ میزنند. با این حال، سایه ترامپ هنوز هم بر این حزب آنقدر سنگینی میکند که جدایی حزب از ترامپ دستکم برای بسیاری از تحلیلگران در امریکا جدی نباشد، اما باید گفت که نظرسنجیها نشان میدهد این روند جدایی رفتهرفته به مسیر خود ادامه میدهد و هر چه بیشتر پیش میرود بر شدت آن افزوده میشود.
رقابت سخت
نظرسنجی مشترک شرکت تحقیقات ایپسوس نشریه یواستودی در ماه سپتامبر نشان میداد ترامپ در صدر نامزدهای احتمالی حزب جمهوریخواه برای انتخابات سال ۲۰۲۴ است و با وجود مسائلی نظیر استیضاح و مشکلاتی که پروندههای حقوقی بعد از انتخابات ۲۰۲۰ برای او به وجود آمده، باز هم ۵۹ درصد از رأیدهندگان جمهوریخواه در آن نظرسنجی گفتند که ترامپ باید نامزد جمهوریخواهان در سال ۲۰۲۴ باشد. به نظر میرسد وضعیت بعد از انتخابات میاندورهای به طور کامل تغییر کرده است چراکه نظرسنجیها چیز دیگری را نشان میدهند. نظرسنجی اخیر مؤسسه هینکلی در ایالت یوتا نشان داد تنها ۶/۱۴ درصد از پرسششوندگان در این نظرسنجی حاضر به حمایت از ترامپ شدهاند، در حالی که ۲/۲۴ درصد از آنها از ران دیسانتیس، فرماندار جدید ایالت فلوریدا و ۴/۱۶ درصد هم از لیز چنی، دختر دیک چنی، معاون جورج بوش حمایت کردهاند. نظرسنجی مؤسسه محافظهکار باشگاه کار نیز نشان میدهد دیسانتیس در چهار ایالت کلیدی آیووا، نیوهمپشایر، فلوریدا و جورجیا با اختلاف زیاد از ترامپ پیش است و اختلاف او با ترامپ در ایالت تگزاس ۴۳ درصد در برابر ۳۲ درصد رأیدهندگان و در ایالت پنسیلوانیا ۴۵ درصد در برابر ۴۰ درصد است. نظرسنجی دانشکده حقوق دانشگاه مارکت نیز نشان داد در یک انتخابات فرضی ریاست جمهوری، دیسانتیس در برابر جو بایدن بهتر از ترامپ عمل خواهد کرد، به صورتی که او در برابر بایدن موقعیت ۴۲ به ۴۲ درصد آرا را دارد، اما بایدن در برابر ترامپ با ۴۴ بر ۳۴ درصد آرا پیشی میگیرد. به نظر میرسد ترامپ هنوز برخوردار از حمایت جمهوریخواهان سفیدپوست با سن بالاست، اما حمایت جوانان این حزب را از دست داده است. به هر حال، این نظرسنجیها به خوبی نشان میدهد ران دیسانتیس بعد از پیروزی قاطع در انتخابات اخیر فرمانداری در ایالت فلوریدا، توانسته است محبوبیت قابل توجهی را در میان جمهوریخواهان کسب کند، به نحوی که ترامپ را در همین مدت کوتاه پشت سر گذاشته و انتظار میرود فاصله او با ترامپ بعد از این بیشتر نیز بشود. این وضعیت نه تنها سلطه بیچون و چرای ترامپ را بر جمهوریخواهان به طور کامل زیر سؤال برده است بلکه شانس او را برای نمایندگی این حزب در انتخابات سال ۲۰۲۴ نیز به شدت مورد تردید قرار داده است. شاید ترامپ تا پیش از این مطمئن بود مسیر آسانی را تا آن انتخابات در پیش دارد، اما باید گفت ستاره اقبال دیسانتیس خواب و خیال او را به هم زده و باید آماده رقابتی سخت با او و دیگر کسانی بشود که مصمم هستند او را در انتخابات درونحزبی شکست بدهند و سایه او را بر حزب برای همیشه برچینند.
