تنشهای عربستان با امریکا که کاهش ۲ میلیون بشکهای تولید نفت اوپکپلاس آن را کلید زد، در حال تشدید شدن است. وزارت خارجه امریکا با طرح مجدد موضوع آزادی یک شهروند امریکایی از زندانهای سعودی، فشارها را بر عربستان تشدید کرده است. ریاض در مقابل، در حال حرکت به سمت استراتژیهایی است که اثرات فشار احتمالی امریکا را کم کند. رئیسجمهور آفریقای جنوبی از قصد عربستان برای پیوستن به بریکس خبر داده و محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان هم از یک راهبرد اقتصادی جدید صحبت کرده، ولی کارشناسان میگویند که بعید است تنشهای ریاض-واشنگتن، به تغییر جدی مناسبات منجر شود.
به گزارش «جوان»، بایدن از ابتدای ریاست جمهوری دنبال بازنگری در مناسبات با عربستان بود. این چیزی است که کارین ژان پییر، سخنگوی کاخ سفید روز چهارشنبه گفته و تأکید کرده که کمک بشردوستانه ۴۰۰ میلیون دلاری عربستان به اوکراین، باعث نخواهد شد که بایدن در مناسبات با عربستان بازنگری نکند. کارین ژان پییر دیروز گفت: «کمک عربستان به اوکراین تصمیم اوپکپلاس را لغو نمیکند و این اقدام برخلاف منافع ملت امریکا و همه در سراسر جهان است.» به گفته سخنگوی کاخ سفید، تصمیم کاهش تولید نفت عمدتاً به اقتصادهای کمدرآمد آسیب میرساند و این یک تصمیم اشتباه و «کوتهبینانه» است. پییر ادامه داد: «ما درباره اقدامات بعدی جو بایدن، رئیسجمهور امریکا صحبت کردهایم. او روابط خود را با عربستان سعودی مورد ارزیابی مجدد قرار خواهد داد. این چیزی است که وی از ابتدای آغاز به کار دولت درباره آن صحبت کرده است و او میخواهد این کار را انجام دهد.»
امریکا همچنین برای شدیدتر کردن فشارها بر عربستان، روز سه شنبه اعلام کرد که در مورد یک شهروند امریکایی سعودیالاصل که ریاض او را بازداشت کرده، در تماس است تا این فرد آزاد شود. «ویدانت پاتل» سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا در این باره گفته است: «ما به طور مداوم و گسترده نگرانیهای خود را در مورد این موضوع در بالاترین سطوح با دولت سعودی از طریق کانالهایی که بین ریاض و واشنگتن وجود دارد، ابراز کردهایم. آزادی بیان، هرگز نباید جرم در نظر گرفته شود.»
ظاهراً سعودیها برای کاستن از شدت فشارهای امریکا، به استراتژیهای جایگزین روی آوردهاند. «سیریل رامافوسا»، رئیسجمهور آفریقای جنوبی پس از سفر به عربستان سعودی، از نیت ریاض برای پیوستن به بلوک اقتصادی بریکس خبر داد، گروهی متشکل از برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی که آرژانتین و چند کشور دیگر هم به طور رسمی برای عضویت در آن در خواست داده و به دنبال گسترش ترتیبات مالی مستقل از امریکا هستند. رامافوسا ضمن یادآوری اینکه آفریقای جنوبی ریاست «بریکس» را در سال ۲۰۲۳ برعهده خواهد داشت، گفته است: «ما گفتیم که گروه بریکس سال آینده میلادی نشستی را تحت ریاست آفریقای جنوبی خواهد داشت و این موضوع دست بررسی خواهد بود.»ریاض علاوه بر این در سایه تنش با امریکا به دنبال راهبردهای اقتصادی جدید مبتنی بر «طرح ملی صنعتی» است. بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی دولت عربستان (واس)، بنسلمان بدون اشاره به اختلافات با امریکا گفته است: «ما همه امکانات را برای دستیابی به یک اقتصاد صنعتی رقابتی و پایدار، از استعدادهای جوان بلندپرواز، موقعیت جغرافیایی متمایز، منابع طبیعی غنی و شرکتهای صنعتی پیشرو ملی داریم». بنسلمان درباره چشمانداز اقتصادی خود افزود: «از طریق استراتژی ملی برای صنعت و در مشارکت با بخش خصوصی، پادشاهی سعودی، به یک قدرت صنعتی پیشرو تبدیل خواهد شد که به تأمین امنیت زنجیرههای تأمین جهانی کمک میکند و محصولات با فناوری پیشرفته را به جهان صادر خواهد کرد.»
طوفان در فنجان
با این وجود، تحلیلگران میگویند که بعید است تنشهای اخیر تغییر اساسی در روابط بین ایالات متحده و پادشاهی عربستان به وجود بیاورد. آنل شلین، پژوهشگر مؤسسه کوئینسی اندیشکده مستقر در امریکا به الجزیره میگوید: «فکر نمیکنم که از این نوع ازدواج (بین امریکا و عربستان) شاهد طلاق باشد». شلین خشم واشنگتن از ریاض را «طوفانی در فنجان چای» توصیف میکند، زیرا به گفته او «ایالات متحده همچنان به سوختهای فسیلی و شراکت خود با پادشاهی وابسته است، که به دههها قبل بازمی گردد.»جرالد فایرشتاین، دیپلمات سابق امریکایی که الان در اندیشکده مؤسسه خاورمیانه کار میکند نیز در این باره با شلین هم نظر است. او میگوید بعید است که تنشهای کنونی به طور اساسی ائتلاف را تغییر دهد. فایرشتاین به الجزیره گفت: «ما هنوز منافع مهمی با عربستان سعودی داریم. ما همچنان در تعدادی از اهداف مهم از جمله امنیت و ثبات منطقهای و جهانی مشترک هستیم.» بروس ریدل، کارشناس ارشد مؤسسه بروکینگز مسئله را به انتخابات امریکا ربط میدهد. او هفته گذشته در یک رویداد مجازی که مؤسسه کوئینسی برگزار کرد، گفت: «محمد بن سلمان خواهان بازگشت دونالد ترامپ است. آنها در دولت ترامپ عملکرد بسیار خوبی داشتند.»ریدل معتقد است که اگر دموکراتها مجلس نمایندگان و سنا را از دست بدهند، عربستان یک قدم به بازگرداندن حامیشان به دفتر بیضی شکل کاخ سفید نزدیکتر خواهند شد.
یک منبع از کشورهای خلیج فارس به رویترز گفته که سعودی ها «معتقدند امریکاییها نمیتوانند در مجازات عربستان سعودی زیاد پیش بروند» بنابراین وارد نبرد ارادهها و تصمیمهای مستقل شدهاند. علی شهابی از تحلیلگران نزدیک به خاندان سلطنتی عربستان معتقد است که محمد بنسلمان از قدرت و موقعیت ریاض در بازار نفت، به خصوص بعد از جنگ اوکراین آگاه است و این را هم میداند که امریکا، عربستان را «به عنوان وزنه تعادلی در برابر ایران»میبیند و به همین دلیل ممکن است در مقابل امریکا بایستد. با این حال، پاشنه آشیل ریاض امنیت است. جرمی بنی، متخصص دفاع خاورمیانه میگوید: «سعودیها برای نیروی هوایی، هم از نظر قابلیتهای دفاعی و هم تهاجمی، بیشترین وابستگی را به ایالات متحده دارند.»
