به گزارش «جوان»، بهرغم خوشبینی مقامهای ایرانی به سیگنالهای مثبت آژانس، ظاهراً قرار نیست در نیویورک اتفاق خاصی بیفتد. محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران یک شنبه شب از «پیغام و پسغام»های آژانس به ایران خبر داده بود و پیش از او هم محمد مرندی، مشاور تیم هستهای از طرفهای غربی خواسته بود فرصت سفر رئیسی به نیویورک را غنیمت بشمرند و برای برونرفت از وضعیت کنونی مذاکرات احیای برجام تلاش کنند. در حالی که مقامهای امریکایی طی چند روز گذشته، روزه سکوت گرفتهاند، جوزف بورل، کمیسیونر سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیروز آب پاکی روی خوشبینیها ریخت و صریحاً گفت که «هیچ چیز جدیدی در پرونده هستهای ایران وجود ندارد» و انتظار ندارد که «این هفته اتفاق جدیدی رخ دهد.» بورل در گفتوگوی جداگانه با «پالیتیکو» هم گفته که حتی دیدارهای حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک نمیتواند پیشرفتی در مذاکرات و احتمال حصول توافق در موضوع هستهای ایران ایجاد کند. بورل میگوید: «در سه ماه گذشته، تعاملها و فرایند چند مرحلهای، در حال همگرایی بود. فعالیتها بین طرفها باعث بهبودی نتیجه شده بود. ولی در چند هفته گذشته، مسئله دیگر این نبود. ما اکنون در بنبست قرار داریم. ما متوقف شدهایم». «بنبست» لفظی است که هفته قبل ابتدا وندی شرمن، معاون وزیر خارجه امریکا از آن برای توصیف وضعیت مذاکرات در وین استفاده کرد و حالا جوزف بورل آن را برای تشریح آخرین وضعیت مذاکرات به کار میگیرد. بحثهایی که درباره اثر اختلافات داخلی امریکا در آستانه انتخابات ماه نوامبر بر مذاکرات مطرح است، باعث شده که طرفهای اروپایی نتوانند با صراحت لهجه دفعات قبل، تقصیرها را به گردن ایران بیندازند، ولی دستکم از این ابایی ندارند که پیکان اتهامات بهطور تلویحی به سمت ایران هدایت شود. بورل گفته که «پیشنهاد و درخواست قبلی که از سوی طرف ایرانی مطرح شد، فایدهای برای رسیدن به یک توافق نداشت» و تأکید کرده که «آنها (ایران) قولهایی به من داده بودند» تا تلویحاً نشان دهد که عمل نکردن ایران به قولهایش باعث وضعیت کنونی است. بورل در پاسخ به این سؤال پالیتیکو که آیا شخصاً آماده دیدار با آیتالله «سید ابراهیم رئیسی» ریاست جمهوری اسلامی ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل است، گفت: «گمان نمیکنم که دیدار با رئیسجمهور [رئیسی]هم بتواند چیزی را حل کند.»
پاریس: ۳ سایت همچنان مایه نگرانیاند
همزمان با موضعگیری بورل، کاترین کولونا، وزیر خارجه فرانسه هم دو شنبه شب، به طور ضمنی انگشت اتهام به سمت ایران گرفت و گفت که پیشنهاد بهتری برای ایران برای احیای توافق هستهای با قدرتهای جهانی وجود نخواهد داشت و این به تهران بستگی دارد که هماکنون با هماهنگکننده اتحادیه اروپا برای گفتگوها تصمیم بگیرد. در حالی که محمد اسلامی یک شنبه شب از برخی پیغام و پسغامهای آژانس به ایران صحبت کرده بود، کولونا گفت که ایالات متحده و شرکای اروپایی آن در مورد حل و فصل تحقیقات -آژانس از سه سایت هستهای ایران- موضع یکسانی دارند. انگشت اتهام طرفهای اروپایی به سمت ایران، میخاییل اولیانوف، مذاکرهکننده روس را متقاعد کرد که اشارهای ضمنی به نقش امریکا در وضعیت کنونی مذاکرات کرده و بگوید: «تلاش برای اینکه تمام تقصیرها را به گردن ایران بیندازیم، منصفانه نیست.»اولیانوف بدون تأیید بنبست در وین گفته که به نظر میآید «مقصر جلوهدادن، نشانهای است که مذاکرات وین در یک بنبست قرار دارد. اگر این طور باشد، این وضعیت نتیجه عوامل متعددی است.»به گفته او «مذاکرات، بیش از حد بر وضعیت سیاسی داخل یکی از طرفهای شرکتکننده در مذاکرات (امریکا) وابسته شده است.»اشاره اولیانوف به بحثهای جدی است که درباره اثر فشارهای داخلی بر موضع دولت بایدن در مذاکرات احیای برجام مطرح است. دانیل لازار، تحلیلگر امریکایی در مصاحبه با باشگاه خبرنگاران تأکید کرد که امریکا قطعاً نمیخواهد شریک و همراه خود در منطقه یعنی «اسرائیل» را از دست بدهد و به شدت نگران موقعیت «اسرائیل» پس از امضای برجام است. مقامات «اسرائیل» نیز در این مدت و مدام در طول مذاکرات از امریکا خواستند که مانع از احیای دوباره برجام شوند، چون ممکن است پس از برجام موجودیت «اسرائیل» به خطر جدی بیفتد.
افزایش لابی برای ناممکن کردن توافق
در حالی که طی هفتههای اخیر گزارشهای مختلفی درباره افزایش فشار لابی اسرائیلی بر مذاکرات ایران منتشر شده، جمهوریخواهان کنگره روند فشارها را تشدید کردهاند. به نوشته امریکنفری بیکن، جمهوریخواهان در حال فشار هستند تا دولت بایدن را وادار به انتشار جزئیات مذاکرات توافق هستهای با ایران کنند؛ از جمله هرگونه معامله جانبی که میتواند ایران را به میلیاردها دلار پول نقد دسترسی دهد.
ویرجینیا فاکس، نماینده جمهوریخواه، در حال تهیه لایحهای است که دولت بایدن را مجبور میکند تمام اسناد «مرتبط با هرگونه ابتکار یا مذاکره در مورد برنامه هستهای ایران» را به کنگره ارائه دهد. به گفته منابع آشنا، این لایحه، دولت امریکا را موظف میکند علاوه بر اجبار به انتشار خود توافق، هرگونه معامله جانبی را که به عنوان بخشی از توافق مورد مذاکره قرار میگیرد، افشا کند. اقدام فاکس احتمالاً حمایت گسترده جمهوریخواهان را به خود جلب میکند و برخی از دموکراتهایی که از نتیجه مذاکرات ناامید شدهاند نیز از آن حمایت خواهند کرد. این لایحه در صورت تصویب، کنگره را مجاز خواهد کرد به «کپی از هر سند، یادداشت، یا سایر ارتباطاتی که در اختیار رئیسجمهور است، یا هر بخش از آن که به هر ابتکار یا مذاکره در مورد برنامه هستهای ایران اشاره یا مربوط میشود» دسترسی داشته باشد. پیش از این هم، گروهی از قانونگذاران دو حزبی در این ماه نامهای به کاخ سفید نوشتند و خواستار عدم بازگشت به هیچ توافقی با ایران قبل از انتشار متن کامل توافق و هرگونه توافق جانبی در کنگره شدند. اخیراً هم جاش گاتهایمر و هفت دموکرات دیگر در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان در نامهای به رئیسجمهور امریکا از وی خواستند که «متن کامل هر پیشنهادی را برای پیوستن مجدد به توافق هستهای ایران در اختیار کنگره قرار دهد.» این اقدامات که میتواند راه هرگونه توافق احتمالی حتی بعد از انتخابات ماه نوامبر را سد کند، در هفتههای منتهی به انتخابات تشدید شده است.
