تردد ۴ میلیون و ۲۳۰ هزار و ۱۱۶ خودرو و ۴میلیون و ۲۱۸ هزار و ۳۸۸ موتورسیکلت در شهری با جمعیت شناور ۱۳ میلیون و انجام ۲۰ میلیون سفر شهری فرجامی جز شکلیگیری ترافیک سهمگین نخواهد داشت. سالهای زیادی است که معضل ترافیک آوردگاهی برای رسیدن مدیران به کرسیهای مدیریت شهری پایتخت بودهاست، با این حال آمد و شد مدیران فقط آنها را از منافع مدیریتی بهرهمند کرده و در حوزه عمل به وعده، نتوانسته گرهی از کلاف سردرگم ترافیک باز کند.
چرا خودروی شخصی؟
بسامان بودن حمل و نقل عمومی و افزایش خدمات غیرحضوری از مهمترین راهکارهای مدیریت شهری جوامع پیشرفته برای فرار از شکلگیری ترافیک است. از آنجا که مدیران شهری ما از خودروهای «در خدمت» استفاده میکنند نسبت به معضلاتی که در حمل و نقل عمومی جریان دارد، اطلاع ندارند، از همین رو بیخبری نسبت به فلاکتی که در این حوزه حاکم است سببشده بخش زیادی از جمعیت شهری ترجیح دهند به جای استفاده از حمل و نقل عمومی از خودروهای شخصی یا موتورسیکلت استفاده و به شکلگیری هر چه بیشتر ترافیک کمک کنند.
خدمات غیرحضوری
همهگیری ویروس کرونا سبب شد بسیاری از دستگاههای خدمترسان امکان استفاده از خدمات غیرحضوری را مورد توجه قرار دهند، با این حال استحکام قوانین دست و پاگیر در اینباره سبب شده روند تثبیت اینگونه خدمات به سختی ادامه پیدا کند. تثبیت خدمات غیرحضوری این امکان را فراهم میکند که با کاهش بسیاری از سفرهای درونشهری سهولت در آمد و شد به راحتی صورت گیرد. نبود پیوستهای ترافیکی در اینباره سبب میشود سهولت در آمد و شدهای درونشهری با برگزاری یک رویداد مثل برگزاری نمایشگاه کتاب به شکلگیری ترافیکهای سنگین منجر شود. در حال حاضر هر روز که میگذرد وسایل نقلیه بیشتری به ترافیک تهران اضافه میشود، بدون اینکه این امر با خروج خودروهای فرسوده همراه باشد.
ترافیک مهر
سالهای زیادی است که گرههای ترافیک تهران همزمان با بازگشایی مدارس و دانشگاهها کورتر میشود. امسال و در حالی که فروکش کردن شیوع کرونا امکان حضوری بودن مدارس و دانشگاهها فراهم شده و افزایش ۳۰ درصدی ترافیک هم ممکن شدهاست. سردار محمدحسین حمیدی، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ در اینباره گفت: «کاملاً مشخص است ترافیک تهران رو به افزایش است و با شیب ملایم در حال حرکت است تا در مهر به اوج خود برسد. افزایش ۳۰ درصدی ترافیک را در پایان شهریور و اوایل مهر پیشبینی میکنیم، در این خصوص جلساتی با دستگاههای مربوطه برگزار کردیم تا شرایط را بهتر کنیم. تعداد جمعیت و خودرو در حال افزایش است، بنابراین افزایش ترافیک دور از انتظار نیست. ترافیک سنگین و آلودگی هوا در نیمه دوم سال از موضوعاتی است که دامنگیر مردم تهران شده است.»
برنامههای روی میز
وی با اشاره به اقدامهای انجامشده برای کاهش و مدیریت ترافیک هم گفت: «امیدواریم با برنامهریزیهایی که صورت میگیرد، حداکثر توان مجموعه حمل و نقل عمومی در اختیار مردم قرار گیرد، همچنین پیگیر هستیم ساعات شروع کار ادارات شناور شود، ساعت تردد کامیونتها تغییر کند و فعالیتهای عمرانی از ۲۰ شهریور تا هفته سوم مهرماه متوقف شود که این پیشنهادات ارائهشده و در حال بررسی است.»
دستهای خالی
اظهارات رئیس پلیس راهور تهران نشان میدهد هیچ برنامهای مدون برای مدیریت ترافیک روی میز قرار ندارد. برنامههای اعلامشده همان آرامبخشهایی هستند که همه ساله به ترافیک بیمار تزریق میشوند. ترافیک موضوعی نیست که بشود آن را از دید مردم پنهان کرد و حل آن را به عنوان دستاورد به همگان نشان داد، چراکه افرادی که در حوزه تصمیمگیری دخالت دارند هرگز ناگزیر نمیشوند در فشار جمعیت اتوبوس یا مترو مچاله شوند. آنها در اتاقهای جلسات به خوبی پذیرایی میشوند و به طرحهای اعلام شده جواب مثبت یا منفی میدهند، بدون اینکه رأی آنها در گرهگشایی از معضل خیابانها تأثیرگذار باشد. سالهاست که پلیس اعلام میکند ظرفیت خیابانها دیگر گنجایش خودرو ندارد و شهر به پارکینگی بزرگ تبدیل شدهاست. در مقابل هر خودرویی که وارد ترافیک میشود خودروی فرسوده باید خارج شود.
عبور از کنار تخلف
موضوعات دیگری در اینباره بر افزایش ترافیک تأثیر دارند که شهروندان به عنوان کاربران ترافیک و پلیس به عنوان عامل بازدارنده در انجام وظایف خود کوتاهی میکنند. از جمله عوامل تأثیرگذار بر شکلگیری ترافیک فقدان پارکینگ است که منجر به توقفهای غیرمجاز میشود. این روزها و همزمان با شدت گرفتن معضلات اقتصادی خیابانهای شهر در اختیار وانتهای دورهگرد یا دستفروشان قرار گرفتهاست که توقف آنها در خیابانها و بزرگراهها علاوه بر کمک به سختتر شدن ترافیک در بروز سوانح رانندگی هم دخالت دارد. پلیس و شهرداری به عنوان دو عامل بازدارنده از شکلگیری ترافیک باید پاسخ دهند چرا مانع توقف این خودروها نمیشوند و گشتهای آنها با بیتفاوتی از کنار این تخلفها عبور میکنند.
در همه دولتها طرحها و برنامههای بسیاری برای عبور از ترافیک تهران روی میز مدیرانی که در حوزه تصمیمگیری دخالت دارند، گذاشته شدهاست، اما روشن است عبور از این معضل جز با هزینهکردن و ارائه خدمات ممکن نیست و از آنجا که همه تلاش میکنند از زیر بار هزینهها فرار کنند این معضل هم با معجزه حل نخواهد شد.
