از بارزترین صفات و ویژگیهای فرهنگ ایرانی اسلامی و مذهب جریانساز شیعه در ادوار تاریخی ایران زمین، پیوند ناگسستنی مفاهیم و شعائر دینی و مذهبی با هنر و ادبیات، در همه اشکال و شئون مختلف هنری و ادبی بودهاست.
بهرهگیری از اشعار و مراثی «محتشم کاشانی» و «عمان سامانی» در کتیبههای ویژه تکایا و هیئات مذهبی، بهرهگیری از فرم دستگاه آوازی ایرانی در اذان زنده نام «استاد موذنزاده اردبیلی»، کاشیکاریهای مسحورکننده مساجد بزرگ ایران در اقصی نقاط کشور، مقامهای موسیقی ایرانی در نعت و مدح اهل بیت رسولالله (صلواتالله علیه) و آیینها و رسوم ماندگاری که سینه به سینه و نسل به نسل تا به امروز به دست ایران امروز رسیدهاست، تنها نمونه کوچکی از این میراث پر بها و گرانسنگ است.
در میان همه این موارد شاید به جرئت بتوان گفت که هنر شبیهخوانی یا تعزیه پیوندی عمیقتر و مستحکمتر با فرهنگ ناب شیعی و خاصه موضوع عاشورا دارد. هنری که بیرق آن از نسلی به نسلی دیگر از «ناظمالبکاءها»، «معینالبکاءها»، «مقاتلنویسان» و «مخالفخوانها و موافقخوانها»ی ادوار پیشین به دست ما رسیدهاست. هنری که حتی تعجب و حیرت مستشرقین و پژوهشگران غربی را نیز برانگیخته است و از نکات و جزئیات ظریف آن و تطبیق آن با هنر مدرن تئاتر امروزی بهرهها بردهاند که باعث حیرت مضاعف شدهاست.
حال ما وظیفه داریم تا در این برهه تاریخی در هر زمان و مکان بنا به فراخور مسئولیت و توان خود، این میراث ارزشمند را پاس بداریم و در زنده نگهداشتن و ترویج آن کوشا باشیم.
حسب وظیفه و بنا به اهمیت این موضوع چند سالی است که در انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس بنیاد فرهنگی روایت فتح همکارانم سوگوارهای آیینی را با بهرهگیری از هنرهای نمایشی و با نام زیبا و با مسمای «زخم عتیق» تدارک دیدهاند که بحمدالله با استقبال و توجه خیرهکننده و مضاعفی روبهرو شدهاست. امسال نیز در این رویداد برآنیم با فضاسازی برگرفته از نمادهای شیعی و مذهبی منتسب به باورها و عقاید ایرانیان این هنر دیرپا و تأثیرگذار را که تلفیقی از رنگ، نور، موسیقی، ادبیات مستحکم و تعظیم احساس و تکریم عواطف عزاداران است برپا داریم تا با اقتدا به اسلاف گذشته و پیشینیان در احیا و پاسداشت این هنر ارزشمند قدم برداریم.
امیدواریم که با این گونه مجالس حسینی که نقش سترگ و عظیمی در احیای شعائر دینی دارند بتوانیم وظیفه خود را به قدر سهم و بضاعتمان انجام دهیم و توجه متولیان و مسئولان امر را به این نکته خطیر و حیاتی جلب میکنیم که تقویت این جریان و مستندنگاری تجارب پیشکسوتان و نگهداری نسخ قدما و ثبت و ضبط جزئیترین موارد و نکات هنر تعزیه امری حیاتی و لازم است که شاید تعلل و اهمال در این گونه موارد منجر به تبعات و خسارات جبرانناپذیری شود.
اینجانب امیدوارم که اینگونه مراسم مذهبی که ریشه در باورها و آیینهای ملی و بومی ما دارد و بر اساس سبک و سیاقی به واقع هنرمندانه شکل گرفتهاست بتواند نسل جدید و جوانان و نوجوانان ما را بیش از پیش با میراث و ماترک پدران و اجداد و نیاکان خود آشنا کند.
تا پایان هفته جاری میزبان شماییم تا شما نیز که دل در گرو مهر ایران، این مرز پرگهر که از جای جایش مهر و تولا به آستان علی (ع) و اولاد علی (ع) تراوش میکند و وجودی مالامال از محبت و عشق نسبت به آستان آلالله و اهل بیت عصمت و طهارت (علیهمالسلام) دارید با حضورگرم خود همراه با خانواده بر گرمی این محفل بیفزایید.
در پایان این روایت امام صادق (ع) را پیشکش شما فرهیختگان و فرهنگ دوستان ارجمند میکنم که به فضیل فرمود:
آیا با هم مى نشینید و گفتگو مىکنید؟ عرض کرد: آرى، فدایت شوم. فرمود: من این مجالس را دوست دارم. اى فضیل! راه ما را زنده نگه دارید. رحمت خدا بر آنکه امر ما را زنده بدارد. اى فضیل! هرکس ذکر ما بگوید یا در حضور او ذکر ما شود و از چشمش به اندازه پر مگسى اشک درآید، خداوند گناهان او را مىبخشد، اگر چه فزونتر از کف دریا باشد.
*رئیس بنیاد فرهنگی روایت فتح
