محققان ایرانی نانودارویی برای درمان سرطانهای سینه، ریه و پانکراس تولید کردند. این داروی تولید شده، در ابتدا بازار داخلی را هدف قرار داد، اما موفقیت این دستاورد دانشبنیان آنچنان بود که با ورود به بازار با استقبال بینالمللی مواجه شد. در نتیجه از همان سال اول تولید یعنی سال ۱۴۰۰ به بیش از ۴۰ کشور جهان صادر شد.
نانو دارو یکی از شاخههای جدید نانوفناوری است که در دنیای داروسازی جایگاه مهمی برای خود دست و پا کرده است. مهمترین ویژگی نانوداروها به نحوه پخش شدن آنها در بدن مربوط میشود. یعنی محققان میتوانند دارو را به نقطهای برسانند که بدن به آن نیاز دارد، نه اینکه از راههای دیگر مثل معده قسمتی از آن به بخش آسیبدیده برسد.
موشک نقطهزن دارویی
از آنجایی که نانو داروها مثل موشک نقطهزن، مستقیم به سراغ بخش آسیبدیده میروند، از همین قابلیت این نوع داروها بیشتر برای درمان سرطانها استفاده میشود. فرآیند درمان از طریق این داروها به این صورت است که با تزریق دارو به بدن، داروها سلولهای سرطانی را در یک نقطه جمع میکنند و مانع از انتشار آن به نقاط دیگر میشوند.
رساندن دارو در یک زمان معین و با دوز کنترلشده به بخش آسیبدیده بدن به مراتب ایمنتر و بسیار مؤثرتر از پخش دارو در تمام بدن است. با این روش دوزهای کمتری هم مصرفشده و به سایر نقاط بدن آسیبی نمیرسد.
با توجه بـه تحمیل هزینه سـنگین واردات داروهای شـیمیدرمانی، شرکتهای دانشبنیان فعالیت در حوزه نانودارو را گسترش دادهاند. سال گذشته محققان ایرانی موفق شدند طراحی و ساخت سامانه میکروفلوئیدیک یا ریز سیال را به انجام برسانند. یکی از کاربردهای این فناوری تولید نانو حاملهاست که با بارگذاری دارو در این روش، نانو داروهای مختلفی را میتوان تولید کرد.
طراحی و ساخت این دستگاه به سفارش یکی از شرکتهای دانشبنیان فعال در زمینه تولید واکسن بودهاست و علاوه بر تولید نانو داروها برای تولید برخی واکسنها هم استفاده میشود. تنها سازنده این سامانه در دنیا کشور کانادا بود که با دستیابی ما به این دانش فنی، ایران دومین سازنده این دستگاه در دنیا به شمار میرود.
نفوذ به بافت سرطانی
در همین راستا هم مدیر شرکت دانشبنیان تولیدکننده داروی ضدسرطان با فناوری نانو، از استقبال ملی و بینالمللی داروی تولید شده خبر داد.
به گزارش ستاد توسعه فناوری نانو، دکتر نوید ناطقیان، بنیانگذار و عضو هیئتمدیره نانو دارو پژوهان پردیس گفت: نانوذرات آلبومین باند شده با پکلی تاکسل (پکلی نب) این شرکت که برای هدفدرمانی در بافتهای سرطانی طراحی و تولید شده، در بازارهای داخلی با موفقیت روبهرو شدهاست.
وی با بیان اینکه نانوداروی ضدسرطان تولیدشده در این شرکت، برای درمان سرطانهای سینه، ریه و پانکراس استفاده میشود، گفت: این نانودارو، با نفوذ به بافت سرطانی، از پیشرفت تومور جلوگیری کرده و باعث نابودی بافت سرطانی میشود. به علت ابعاد نانویی این دارو، اثربخشی آن بالاتر و عوارض جانبی آن کمتر از داروهای مشابه است.
رفع واردات اروپا
ناطقیان گفت: این محصول با نانوذرات آلبومین (محصولی که تولید آن نیاز به فناوری انحصاری دارد) برای مقابله با بافت سرطانی تولید شدهاست.
این محقق عنوان کرد: ما در ابتدا بازار داخلی را هدف قرار دادیم، اما موفقیت این دستاورد دانشبنیان آنچنان بود که با ورود محصول به بازار با استقبال بینالمللی مواجه شد و توانستیم از همان سال اول، صادرات محصولمان را به ۴۰ کشور شروع کنیم.
ناطقیان ادامه داد: این دارو برای درمان سرطان است و برای هدف قرار دادن بافت سرطانی استفاده میشود. در این پروژه ما «پکلی تاکسل» را ریز کرده تا به ابعاد ۱۳۰ تا ۱۵۰ نانومتر برسد. این اقدام تا پیش از این فقط به صورت واردات از اروپا در دسترس بود. در بافتهای سالم رگها بالغ هستند و اندازه حفرهها در آنها در حدود ۱۰ نانومتر است. در سلولهای سرطانی که شباهت زیادی به سلولهای عادی دارند، اما سرعت تکثیر آنها بالاست، رگها به دلیل سرعت بالای رشد، فرصت بالغ شدن پیدا نمیکنند و اندازه حفرهها در این رگها ۳۰۰ نانومتر تا یک میکرون است.
وی اضافه کرد: این نانودارو میتواند از طریق این حفرهها وارد رگها در سلولهای سرطانی شود، بدون اینکه به سلولهای سالم آسیبی برسد. در نتیجه این نانودارو اثربخشی بالایی دارد.
بدون اثرات شیمی درمانی
به گفته ناطقیان این دارو برای سرطان سینه و پانکراس استفاده میشود. پاکلی تاکسل یک ماده طبیعی ضدسرطانی است که مانع فرآیند تقسیم سلولی و رشد سلولهای سرطانی میشود. در این دارو از قابلیت آلبومین به عنوان حامل طبیعی مولکولهای نامحلول در آب، در بدن استفاده شده که به طور انتخابی در بافتهای توموری جمع میشود.
وی ادامه داد: این دارو به دلیل اینکه ماده مؤثر ضد سرطان پاکلی تکسل را درون آلبومین قرار میدهد، اثرات جانبی مضر شیمی درمانی را مانند داروهای دیگری که از مواد خطرساز شیمیایی استفاده میکنند، ندارد.
گفتنی است یک نانومتر، یک میلیاردم متراست. داروهایی که با این فناوری ساخته میشوند ذرات دارویی را تا حد ممکن به اندام هدف نزدیک و بعد دارو را آزاد میکنند. ستاد ویژه توسعه فناوری نانو که وابسته به معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری است با هدف دستیابی به سهم مناسبی از تجارت جهانی نانو و قرار گرفتن در میان کشورهای برتر در این تکنولوژی، به حمایت از مقالات و پژوهشها، ثبت اختراع محققان در کانون پتنت ایران و همچنین حمایت از تجاریسازی نانو داروها میپردازد.
