شنیدن نام سیصد (۳۰۰) برای مخاطب ایرانی فرهنگدوست میتواند یادآور یکی از آثار ضدایرانی سینمای امریکا باشد که در آن با جعل تاریخ و نفرتافکنی علیه تمدن ایرانی، داستانی خیالی از شکست ارتش هخامنشی از یک مشت اسپارتی روایت میشد. ۳۰۰ در سال ۲۰۰۶ ساخته شد و در آن زمان ایرانیان اعتراض خود را در سطح بینالمللی به گوش سازندگان آن فیلم رساندند. اگرچه بعد از آن چندین شایعه درباره ساخت فیلمی تاریخی در ایران برای پاسخ به ۳۰۰ منتشر شد، اما تا امروز هیچ اتفاقی رخ نداده است. انتشار خبر برگزاری یک کنسرت- نمایش به عنوان «سیصد» در ایران بار دیگر نام فیلم ۳۰۰ را به خاطر میآورد. تهمورس پورناظری، آهنگساز این اثر میگوید: «پروژه سیصد ارتباطی به فیلم سینمایی ۳۰۰ ندارد، شاید کنسرت نمایش سیصد بتواند پاسخی به یک جعل تاریخی باشد که در آن فیلم اتفاق افتاده بود، اما براساس آن طرحریزی نشده است.»
آنطور که برگزار کنندگان کنسرت- نمایش سیصد میگویند، نمایش این اثر بر اساس یکی از داستانهای «ری بردبری» درباره کتابسوزی و نسلکشی مغولها در نیشابور است. بردبری، داستاننویس مشهور امریکایی و خالق رمان مشهور «فارنهایت ۴۵۱» است. احتمالاً برگزارکنندگان «سیصد» هم از کتاب «فارنهایت ۴۵۱» ایده و الهام گرفتهاند. در آن رمان مشهور، ماجرای کتابسوزی و ممانعت از خواندن کتاب را که پیامد آن نشر هرچه بیشتر جهل بود شاهد هستیم. کتابی که در سال ۱۹۶۶ فیلم سینمایی آن به کارگردانی فرانسوا تروفو ساخته شده است.
نویسنده متن نمایش «سیصد»، محمد رحمانیان است. رحمانیان چهره شناخته شدهای در تئاتر به شمار میرود. او در کارنامه خود، اجرای «کنسرت-نمایش، پیکان جوانان» را دارد. «پیکان جوانان» به خاطر تکخوانی یک زن و اشاره به وقایع سال ۸۸، توقیف شد. رحمانیان همچنین تئاتر «مجلس ضربت زدن» را در تئاترشهر اجرا کرد که اعتراضات زیادی را در پی داشت.
لاکچری ۷۰۰ تومنی!
اینکه پروژه «سیصد» در ادامه کارهای حاشیهدار و حاشیهساز رحمانیان خواهد بود یا خیر را باید به زمان اجرا و قضاوت مخاطبان موکول کرد. تنها خط داستانی «سیصد» بیان موضوع کتابسوزی در نیشابور در دوره تسلط مغولهاست و چیز بیشتری تا به امروز لو نرفته است، اما حاشیههای «سیصد» پیش از محتوای آن رسانهای شده است. موضوع اصلی این است که بلیتفروشی آن میتواند رکورد جدیدی را در گرانی قیمت بلیتهای کنسرت در ایران به جا بگذارد. رقم نزدیک به ۷۰۰ هزار تومانی برای بلیت این کنسرت، توجه رسانهها را به خود جلب کرده است.
محمدحسین توتونچیان، تهیهکننده «سیصد» درباره قیمت بلیتهای این کنسرت- نمایش میگوید: «بنده به عنوان یک تهیهکننده کنسرتهای بزرگ موسیقی تمام تلاشم را طی این سالها انجام دادهام تا با در نظر گرفتن تمام انتقادات و نظرات کارشناسی شده به سمت و سوی اعتلای موسیقی گام بردارم که هم در موسیقی پاپ و هم در موسیقی ایرانی به جایگاه مخاطب ایرانی احترام میگذارد. در این راه توجه به قشر فرهنگی و فرهیخته جامعه و حتی عزیزانی که برای تهیه بلیتهای گرانقیمت کنسرت با چالشهایی روبهرو هستند از عمده دغدغههایم بوده که همواره دوست داشتم روی پروژههایم پیادهسازی کنم. اگرچه شرایط اقتصادی نابسامان و البته نامشخص این سالهای کشورمان اجازه چنین کاری را به ما کمتر داد، اما تمام تمرکز و برنامهریزیام را گذاشتم تا حداقل در این پروژه بتوانم در جایگاههایی که قطعاً در نقطه کوری از نگاه مخاطب قرار ندارد، بلیتهایی را برای فروش ارائه دهم که از ۷۰ هزار تومان تا ۳۰۰ هزار تومان بتواند این قشر از جامعه را هم پوشش دهد. کمااینکه در همین کنسرت- نمایش «سیصد» تقریباً نزدیک به ۳۰درصد از جایگاه تماشاگران بلیتهای ۷۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی به فروش میرسد که در همین سه روز هم بهطور کامل فروخته شدند.»
وی درباره قیمت ۶۹۵ هزار تومانی بلیت نیز میگوید: «قیمت ۶۹۵ هزار تومانی برای همه سالن نیست، بلکه فقط بخشی از سالن است که جالب است بدانید توسط تماشاگران خریداری شده است. این هم اصلاً دلیل بر بیتوجهی بنده و همکارانم درباره قشر کمدرآمد جامعه نبوده است.»
البته نمیتوان پای اسپانسر این کنسرت- نمایش را در قیمتگذاریها نادیده گرفت. یک شرکت واردکننده موبایل به عنوان حامی مالی برگزاری «سیصد» مطرح شده است. یکی از خبرگزاریها در انتقاد از این حضور مینویسد: «سیصد، پروژهای است به کام سلبریتیها و متصدیان پشت صحنه، پروژهای که همان ابتدای راه، مخاطب قشر متوسط و ضعیف جامعه را کنار گذاشته و سرراست با اسپانسری «داریا همراه پایتخت» برای قشر سرمایهدار و به اصطلاح لاکچری جامعه ساخته شده است. در تحلیل آخر، سرمایهداری همواره وفادار به سرمایهداری است و نمیتوان میلیاردها تومان صرف کرد و بعد از قشر کمتربرخوردار جامعه حرف به میان آورد. همیشه در قضایایی از این دست به شکل بیرحمانهای دم خروس بیرون میزند.»
«داریا همراه پایتخت» از یک طرف طی این سالها با ارز دولتی موبایل وارد کرده و در کمتر از چهار سال به بزرگترین واردکننده موبایل کشور تبدیل شده است و از سوی دیگر با ورود به میدان هنر هم همان روحیه سرمایهداری را با خود به ارمغان آورده و قیمت کنسرتی معمولی را نجومی کرده است.»
البته از اواخر سال ۱۴۰۰ با کاهش محدودیتهای کرونایی و آغاز مجدد برگزاری کنسرتها، افزایش قابل ملاحظه قیمت بلیتهای کنسرت کلید خورد. در سال گذشته کف قیمت بلیت کنسرت در تهران نزدیک به ۸۰ هزار تومان بود که این رقم امسال با رشد قابل ملاحظهای به حدود ۳۰۰ هزار تومان رسیده است.
از سی تا سیصد
سابقه برگزاری کنسرت- نمایش در ایران چندان طولانی نیست، بهطوریکه میتوان نمونه موفق قبلی از این نوع را همان پروژه «سی» دانست. در آن پروژه نیز پورناظری به عنوان آهنگساز و توتونچیان تهیهکننده بود با این تفاوت که در پروژه «سی»، خواننده اثر همایون شجریان بود، اما در «سیصد» با حذف شجریان، رضا بهرام خواننده پاپ جایگزین شده است.
در بخش بازیگری نیز در پروژه «سی» بازیگرانی مانند سحر دولتشاهی، مهدی پاکدل و امیر جدیدی حضور داشتند و کارگردانی کار نیز با اصغر دشتی بود. در «سیصد»، ولی جدیدی به مقام کارگردانی رسیده است و بازیگرانی مانند جواد عزتی و مهران غفوریان قرار است در این کار حضور داشته باشند.
