سرود «سلام فرمانده» به دلیل تأثیرگذاری اجتماعی و مقبولیتی که در بین نسل نوجوان پیدا کرده، به یک پدیده فرهنگی تبدیل شده است. اتفاقی که در زمینه سرود حداقل در چند سال اخیر بینظیر بوده است. موفقیت چشمگیر این سرود، باعث شد تا علیرضاقزوه، رئیس شورای شعر، سرود و موسیقی سازمان صداوسیما، پیشنهاد عضویت سیدمهدی بنیهاشمی لنگرودی، شاعر سرود «سلام فرمانده» را در این شورا بدهد، پیشنهادی که با نقدهایی از سوی جامعه شعری روبهرو شد. «جوان» در گفتگو با دو تن از شاعران برجسته کشور که به پیشنهاد قزوه نقد داشتهاند، موضوع ایجاد کارگروههایی برای کمک به شاعرانی را که قصد دارند سرودهای حماسی خلق کنند، بررسی کرده است. این کارگروهها باید برای خلق نمونههای حماسی بیشتر تشکیل شود، اگرچه متأسفانه ایرانیان فرهنگ کار جمعی ندارند، در حالی که در غرب تولید آثار هنری اغلب به صورت گروهی انجام میشود و حتی یک فیلم سینمایی دارای چندین فیلمنامهنویس و مشاور است.
لزوم تقویت کارهای مردمی و خودجوش
استاد افشین علا، شاعر برجسته کشور در گفتگو با «جوان» با استقبال از ایجاد کارگروه تخصصی برای کمک به شاعرانی که قصد دارند آثار حماسی بهخصوص در قالب سرود تولید کنند، میگوید: «یکی از وظایف اصلی مسئولان فرهنگی در کنار تشویق برای تولید آثار ارزشمند در حوزه سرود، رفع نواقص و کمک به بالا بردن قدرت اثر است. همانطور که مقام معظم رهبری بر پاسداشت زبان فارسی تأکید دارند و آن را بارها در دیدارهای عمومی و خصوصی با مسئولان مطرح کردهاند، خودشان نیز در دیدارهایی که با شعرا دارند بر موضوع نقد شعر و پاسداشت زبان و قواعد شعری تأکید بسیار دارند. این تصور اشتباهی است که گفته شود دیدار شعرا با رهبر معظم انقلاب و برپایی جلسات شعر، جنبه تشریفاتی دارد! ایشان ضمن تأیید و تشویق اشعار خوب، در خصوص رعایت قواعد زبانی شعر، وزن و عروض حساسیت بسیاری دارند و بارها دیده شده است که به شعرا برای رعایت اصول درست شعر تذکر دادهاند و از اشعار ضعیف ابراز نارضایتی کردهاند.»
علا با اشاره به اینکه کارهایی که در حوزه اسلام، انقلاب و مفاهیم ارزشی تولید میشود باید در پاسداشت زبان فارسی دارای دقت مضاعف باشد و برای تقویت آنها توجه بیشتری شود، تأکید میکند: «باید پیش از اینکه یک شعر به صورت گسترده منتشر و ملکه ذهن شنونده شود، در انتخاب واژگان درست و متبرک دقت شود، بهخصوص زمانی که آن اثر برای یک مقام بزرگواری مانند امام زمان (عج) سروده شده باشد. در اینجا باید برای حفظ حرمتها، دقت مضاعفی صورت گیرد.» وی با بیان اینکه کاری مانند «سلام فرمانده»، یک اثر خودجوش و سرشار از احساس است که از یک نیت پاک برخاسته است، میگوید: «نباید با وارد کردن این احساس در قالب مسائل اداری مانند ساختارهای تولید در صداوسیما، حس و حال مردمی و خودجوش کار، گرفته و در ذیل یک مجموعه دولتی از ظرافت آن کاسته شود.»
علا با تقدیر از سازندگان اثر «سلام فرمانده» میگوید: «خالقان این سرود اگر پیش از انتشار آن از نظرات کارشناسان استفاده میکردند و به تقویت واژگان و قوام شعری آن میپرداختند، به قوت اثر کمک شایانی میکرد.» وی با انتقاد از پیشنهاد عضویت شاعر سرود سلام فرمانده در شورای شعر صداوسیما تصریح میکند: «این پیشنهاد در شرایطی که سرود سلام فرمانده با استقبال خوبی مواجه شده است، از سوی مغرضان به نحوی مطرح میشود که انگار قرار است به عنوان پاداش سرودن این شعر، پست و مقامی به شاعر داده شود. این در حالی است که پاداش معنوی کاری ارزشی که تا این حد توانسته با بچهها ارتباط برقرار کند و آنها با تمام وجود آن را میخوانند، آنقدر بالاست که با هیچ مقام دنیایی قابل قیاس نیست.» وی میافزاید: «این پیشنهاد تنها باعث بهانهجوییها میشود و با نیت خدایی که در پشت این اثر وجود دارد مغایرت دارد. این در حالی است که همینها با فیلمهایی که میسازند و سیاهنمایی ارزشهای ملی و دینی به دنبال جایزه در غرب هستند.»
هر کس پرچم ولایت را بلند کرد باید دستش را بوسید
سیدحسین متولیان، شاعر، نویسنده و ترانهسرا که از جمله منتقدان پیشنهاد قزوه برای انتصاب شاعر «سلام فرمانده» در شورای شعر صداوسیماست با تقدیر از این سرود میگوید: «هر کجا که کاری جمعی برای یک هدف ارزشمند انجام میشود باید مورد تقدیر قرار گیرد و اگر نقدی به «سلام فرمانده» وارد میکنیم، نمیخواهیم ارزش این کار و موج مثبتی که در جامعه ایجاد کرده را زیر سؤال ببریم. همین که «سلام فرمانده» دلها را متوجه امام زمام (عج) کرده کار بسیار ارزشمند و پسندیدهای است، اما کاش شاعر برای رفع ضعفهای این سرود تلاش میکرد.»
متولیان میافزاید: «شاعر سلام فرمانده یک شاعر حرفهای نیست و به صورت آماتوری و از روی احساس شعر میگوید، برای همین اگر به صفحه شخصی او در فضای مجازی هم سر بزنید، میبینید که اشعارش از نظر وزن، قافیه و محتوا دارای ضعف و ایراد است. به نظر میرسد شعر سلام فرمانده از شنیدن چند اثر از جمله کار «فرمانده السلام» حامد زمانی که به صورت دوزبانه عربی و فارسی خوانده شده، الهام گرفته شده است. همینطور شعر «صبح امید» کار دیگر حامد زمانی که برگرفته از مناجات با امام زمان (عج) است، بهخصوص اینکه بخشی از ملودی آن هم دقیقاً کپی شده از کار صبح امید است. شاعر، شنیدههایی را که به دلش نشسته در قالب یک اثر پیاده کرده است. کاری که قطعاً به دلیل محتوای آن که عرض ارادت به امام زمان (عج) است، قابل تقدیر و تشکر است.»
این شاعر میگوید: «هر کس در هر کجا پرچم ولایت را بلند کرد باید دستش را بوسید. ما معتقدیم که امام زمان (عج) آنقدر مظلوم است که خرابهنشین و بیاباننشین است و هر کس برای این مظلومیت کاری کرد تا از آن بکاهد باید از آن حمایت کرد. اما ماجرای پیشنهاد آقای قزوه اینطور است که فرض کنید دانشآموزی خود را به آتش بیفکند تا همکلاسیهایش را از آتشسوزی کلاس نجات دهد، قطعاً این کار دانشآموز قابل تقدیر و تکریم است، ولی آیا درست است برای تقدیر، او را وزیر آموزش و پرورش کنند یا مدیر مدرسه شود و یا حتی معلم کلاس. این کار در ابتدا ظلم به خود دانشآموز و بعد ظلم به سایر دانشآموزان است. شورای تخصصی شعر صداوسیما نیز به همین شکل است که در آن قرار است اشعار اساتید بنام شعر مورد ارزیابی قرار گیرد و کسی باید در آن حضور داشته باشد که حداقل همرده این اساتید باشد.» متولیان با پیشنهاد اینکه باید کارگروهی برای کمک به تقویت اشعار و سرودها با موضوعات ارزشی تولید شود، موافقت میکند و میگوید: «این کار باعث میشود نواقص اشعار پیش از تولید رفع شود و به قوام محتوای شعر نیز کمک میکند.»
