در تمام کشورهایی که به نوعی به دریا راه دارند، شهرهای ساحلی موجب توسعه و رفت و آمد و تعاملات و تجارت به شمار میآیند. اما در جنوب شرق کشور، یعنی سیستان وبلوچستان، نه تنها شهرهای ساحلی در مشکلات خود گرفتارند بلکه حتی آب برای شرب هم ندارند. هر چند سالهاست در مورد شیرینسازی و انتقال آب دریای عمان صحبتهایی میشود، اما حالا استاندار سیستان وبلوچستان رسماً اعلام کرده هیچ محدودیتی برای ورود سرمایهگذاران و بخش خصوصی برای ورود به این کار وجود ندارد و برای انجام این کار در کل سواحل از زرآباد تا گواتر دشتیاری برای تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و توسعه اشتغال و تولید میتوانند وارد عمل شوند.
کاهش شاخص بارندگی، یعنی پایین آمدن سرمایه تولید منابع آب در هر منطقه. سیستان وبلوچستان که قرنها پیش پر آب بود حالا در شرایطی قرار دارد که در بخش اعظمی از آن، میزان بارندگی حدود ۱۰۰میلیمتر شده است. با توجه به اینکه ایران در کمربند خشک و نیمه خشک قرار دارد، میزان بارشها در سیستان وبلوچستان ۳۰ درصد کمتر از متوسط بارندگی در کل کشور است و همین موضوع باعث میشود به طور ذاتی کمبود منابع آب در این منطقه مشهود باشد. اما قدرت و ظرفیت سیستان وبلوچستان در همجواری آن با دریای عمان است. آبهای بیکرانی که با یک برنامهریزی و مدیریت درست میتواند علاوه بر تأمین نیاز این استان، موجب شکوفایی و سرسبزی مناطق دیگر هم بشود. بعد از سالها صحبت در مورد شیرینسازی آب دریا، حالا استاندار سیستان و بلوچستان اعلام کرده برای شیرینسازی و انتقال آب دریای عمان هیچ محدودیتی وجود ندارد و سرمایهگذاران بخش خصوصی میتوانند در این خصوص در کل سواحل از زرآباد تا گواتر دشتیاری برای تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و توسعه اشتغال و تولید وارد عمل شوند.
حسین مدرس خیابانی با تأکید بر اینکه راه را برای ورود سرمایهگذاران هموار کرده و محدودیتها برداشته شده، ادامه داد: «برای انتقال آب دست همه باز است و هر نقطه از سواحل نیاز به آب داشته باشد سرمایهگذاران ورود و آب مردم را تأمین کنند.»
وی با اشاره به اینکه شهرهای ساحلی باید موجب توسعه استان سیستان وبلوچستان شوند ولی متأسفانه در مشکلات خود گرفتار و حتی آب خوردن ندارند، خاطرنشان کرد: «با این اوضاع و مشکلات نمیتوان استان را توسعه داد.»
مدرس خیابانی به دیگر نیازها و اقداماتی که باید در سیستان وبلوچستان انجام شود، اما روی زمین مانده نیز گریزی زده و گفت: «متأسفانه سالها در این استان مجوز احداث مرغداری صادر نشده ولی امروز با پیگیریهایی که انجام شده ۴۰۰ مرغداری در شهرهای مختلف استان در حال احداث است تا بخشی از نیازها تأمین و عرضه گوشت سفید با قیمت ارزانتر را شاهد باشیم.» وی بر تسریع ناوگان حمل ونقل، تخصیص اعتبار لازم به طرحهای نیمه تمام و توجه به کشت انبه و موز استان تأکید و افزود: «محصولات کشاورزی این استان به سایر استانها صادر و پس از فرآوری با قیمت بالا به فروش میرسد.
هوتکها در کنار آب شیرینکنها
اگر یکی از مشکلات منطقه سیستان وبلوچستان، کمبود بارندگی است، در عوض برای حفظ آب در این منطقه از گذشته برنامههایی وجود داشت که یکی از آنها حفر هوتک است. هوتکها، گودالهای حفر شده برای جمعآوری آب باران میباشند که از آن برای شرب، کشاورزی و آب مورد نیاز احشام استفاده میشود.
وقتی در این استان بارندگی رخ میدهد تحت تأثیر سیستمهای مانسون است که از اقیانوس هند سرچشمه میگیرد و بخش عمده این بارندگیها در تابستان صورت میگیرد. ویژگی سیستمهای مانسون به این شکل است که مقدار بارندگی در مدت کوتاه و شدت بیشتری رخ داده و سیلابهای وحشتناکی را ایجاد میکند.
یکی از شیوههای بومی در سیستان وبلوچستان، وجود هوتک یا دگار یا خوشاب یا آب انبار است.
با توجه به ویژگیهای منطقه، این هوتکها توسط اهالی منطقه ایجاد و آب را ذخیره میکنند. این حوضچهها تا ۳ هزار مترمکعب توانایی ذخیره آب را دارند.
استاندار سیستان وبلوچستان که برای بازدید به چابهار رفته بود در جلسه ایمنسازی هوتک و سواحل در فرمانداری این منطقه حاضر شد و با بیان اینکه چابهار مزیتهای خدادادی نظیر تجاری و گردشگری دارد و نیاز است پس از تأمین زیرساختها با ایجاد بومگردیها اشتغال را توسعه داد و مشکلات بیآبی را از طریق انتقال آب دریای عمان برطرف کند، گفت: «یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان از سوی وزرات نفت برای حصارکشی و ایمنسازی هوتکهای چابهار و دشتیاری اختصاص پیدا کرده، از طریق اطلاعرسانی عمومی در فضای مجازی و صدا وسیما و تریبونهای مردمی و محلی نسبت به آموزش جوامع محلی در خصوص خطرات هوتکها برنامهریزی صورت گیرد.»
در این نشست، فرماندار ویژه شهرستان چابهار نیز با بیان اینکه امسال شش نفر در هوتکها سه نفر در دریا غرق و فوت شدهاند، گفت: «هوتک جزو لاینفک زندگی مردم در دشتیاری و چابهار است و نیاز است هر چه سریعتر حصارکشی و ساماندهی شوند تا دیگر شاهد از بین رفتن فرزندان این سرزمین نباشیم.»
جواد سپاهی افزود: «از تمام دستگاههای اجرایی به ویژه منطقه آزاد و بنادر و دریانوردی خواست براساس وظایف و اختیاراتی که دارند برای ساماندهی و ایمنسازی هوتکها و سواحل اقدام سریع انجام دهند.»
در ادمه فرماندار کنارک نیز گفت: «بزرگترین اسکله صیادی کشور در کنارک واقع شده و نیاز به ساماندهی و بهسازی فوری است.»
عبدالغفور هوت ادامه داد: «هم اینک ۱۸ مرغداری با ۲۰۰ میلیارد تومان با سرمایهگذاری بخش خصوصی در حال اجراست.»
فرماندار دشتیاری با بیان اینکه از ۳۸ دستگاه اجرایی فقط هشت اداره در نگور مرکز این شهرستان مستقر هستند که کل نیروی اداری آن به ۲۰ نفر نمیرسند، گفت: «۳۰۵ لنج صیادی، قطب تولید میگو کشور و باهوکلات با ۴۰ هزار نفر جمعیت و ظرفیت بالای کشاورزی از جمله ظرفیتهای دشتیاری است که نیاز است ظرفیت دریا و مرز برای توسعه و اشتغال و تولید فعال شود.»
شکری بیان کرد: «هوتک و آبگیر زیادی در دشتیاری وجود دارد که برای شرب، کشاورزی و احشام مورد استفاده قرار میگیرند.» به گفته این مسئول، ۸۰ روستا به صورت سقایی با تانکر آبرسانی میشوند.
لازم به ذکر است به همت هلالاحمر سیستان و بلوچستان در سالجاری هشت خانه هلال در سطح استان کلنگزنی شده و احداث خانههای هلال در روستاهای مختلف چابهار و دشتیاری میتواند به آموزش مردم کمک کند.
