سال ۹۳ با مصوبه شورای عالی ترافیک شهرهای کشور، پروژه ریلی کرمانشاه از منوریل به قطار شهری تغییر پیدا کرد، اما با توجه به احداث ۲۶۲ ستون منوریل، تصمیم بر این شد تا از این سازهها در اجرای پروژه قطار شهری هم استفاده شود. اما مشکل فقط این سازهها نبودند و وجود «شکارگاه خسرو» و نرسیدن اعتبارات به موقع، یکی از بزرگترین پروژههای کرمانشاه را چنان زمینگیر کرد که حالا و به گفته شهردارش «موضوع قطار شهری زخمی بر چهره کرمانشاه است و انجام این پروژه آنطور که به نظر میرسد از ابتدای کار بدون مطالعه بوده و مهمتر اینکه باید مشخص شود که واقعاً این پروژه نیاز ترافیکی شهر را مرتفع کرده و آن کاربرد لازم را در سالهای آینده خواهد داشت...»
پروژه قطار شهری کرمانشاه از سال ۹۳ کار خود را آغاز کرد و قرار بر این است این پروژه در صورت راهاندازی، در فاز اول، از میدان معلم تا میدان آزادی مسافران را جابهجا کند. حرکت قطار شهری کرمانشاه از همان ابتدا موانع زیادی را روبهروی خود میدید.
اولین و مهمترین مانع اجرای این پروژه وجود ۲۶۲ ستون به جای مانده از پروژه منوریل بود که در نهایت با تصمیم مسئولان تصمیم بر این شد ستونها سر جای خود باقی مانده و از آنها در اجرای پروژه قطار شهری استفاده شود. در آخر هم گفتند پنج کیلومتر از این مسیر بهصورت روگذر و در ارتفاع باشد و مابقی مسیر بهصورت زیرگذر و تونل اجرایی شود. البته مسئولان بیکار ننشستند و برای پیشرفت سریع کار، پروژه به را به دو فاز تقسیم کردند و تأکید شد، ابتدا روی تکمیل فاز یک پروژه متمرکز شوند و بعد از آن به سراغ فاز دوم بروند. فاز یک پروژه از میدان معلم تا میدان آزادی را شامل میشود که قرار شد از میدان معلم تا سهراه ۲۲ بهمن بهصورت روگذر و از آنجا تا میدان آزادی بهصورت زیرگذر باشد.
موانع به یکدیگر چسبیدهاند
آخرین روزهای سال گذشته بود که معاون فنی سازمان قطار شهری کرمانشاه با بیان اینکه خوشبختانه تمام مسیر و عرشه در فاز یک اجرایی شده و حتی حفاری تونل ۵/۱ کیلومتری آن صورت گرفته و لاینینگ (بتنریزی داخل تونل) هم انجام شده است، گفت: «در این قسمت از مسیر تنها ساخت ایستگاهها باقی مانده که شامل پنج ایستگاه روگذر و دو ایستگاه زیرزمینی است. هم اکنون دو ایستگاه زیرزمینی با پیشرفت ۵۰ درصدی و ۲۰ درصدی در حال انجام است و مناقصه ایستگاههای روگذر هم در حال انجام است.»
احسان مهرابی ادامه داد: «ایستگاهها که راه بیفتد و تجهیزات خریداری شود کاری باقی نمیماند و به نظر میرسد این بخش از اجرای پروژه حدود دو تا سه سال دیگر زمان نیاز داشته باشد و در نهایت بتوانیم تا پایان این دولت پروژه را تحویل دهیم.».
اما وجود ستونها تنها مانع اجرای پروژه قطار شهری نبود و مانعی قدیمی هم بر سرراه این پروژه وجود داشت، مانعی به نام «شکارگاه خسرو».
این شکارگاه در محدوده بین میدان معلم تا سهراه کارمندان قرار داشته و عملاً مانع اجرای حدود ۵/۲ کیلومتر از این پروژه است، مثل دیواری است که با گذشت ۱۰ سال هنوز رفع نشده و به قول معروف، یک دهه است رایزنیها درباره آن ادامه دارد. معاون فنی سازمان قطار شهری کرمانشاه در اینباره گفت: «این مانع از همان ابتدا بر سر راه پروژه منوریل و بعدها قطار شهری وجود داشت و موجب شد که فعلاً شروع خط را از ابتدای خیابان دوم کارمندان قرار دهیم.» وی به رایزنیها با میراث فرهنگی هم گریزی زده و ادامه داده بود که در این زمینه سه پیشنهاد به میراث فرهنگی دادهایم، اینکه پروژه را بهصورت روگذر، همسطح یا زیرگذر در این قسمت از مسیر اجرا کنیم. میراث فرهنگی به هر شکلی که بگوید ما توانایی انجام پروژه را داریم و فعلاً منتظر جواب آنها هستیم.
بحث بر سر بودن یا نبودن قطار شهری
انگار حرفها بسیار بیشتر از عملها هستند و قطار شهری کرمانشاه حالا به دردی بیدرمان برای این شهر تبدیل شده است. به طوری که به گفته شهردار، موضوع قطار شهری زخمی بر چهره کرمانشاه است و انجام این پروژه آنطور که به نظر میرسد از ابتدای کار بدون مطالعه بوده است.
نادر نوروزی با بیان اینکه این پروژه در ابتدای منوریل بود که بعد با تغییراتی به قطار شهری تبدیل شد و این پایههای زمخت که مورد اعتراض و انتقاد خود ما هم است، احداث شد، میگوید: «برای تعیین تکلیف این پروژه نمیتوانیم با عجله تصمیم بگیریم. مطالعات گسترده در خصوص این پروژه در چهار محور ترافیکی، مالی، فنی و حقوقی انجام خواهد شد تا بتوانیم به اشراف کاملی از تمام ابعاد و نیازهای پروژه برسیم.»، اما تمام نکته در حرفهای شهردار جایی است که عنوان میکند: «باید برای ما مشخص شود که واقعاً این پروژه نیاز ترافیکی شهر را مرتفع کرده و آن کاربرد لازم را در سالهای آینده دارد، یا نه. همچنین باید مشخص شود که این پروژه چه میزان اعتبار نیاز دارد و طی چند سال میتوان آن را اجرایی کرد.»
نوروزی با اشاره به پیشنهاد یکی از اعضای شورای شهر مبنی بر تعطیل کردن یک فاز قطار شهری و اتمام یک فاز دیگر آن تصریح میکند: «مشاوری در حال بررسی این پیشنهاد است و مطالعات آن انجام شده و اخیراً نشستی در وزارت کشور به این منظور برگزار شد.»
وی ادامه میدهد: «در این نشست به این توافق رسیدیم که حفر تونل قطار شهری را جزو اولویتها قرار دهیم و بعد از اینکه در شورای عالی ترافیک و مراجع قانونی تصویب شود، ممکن است تغییری در اجرای پروژه ایجاد شود که در نهایت منجر به سرعت در اجرای کار میشود و بهرهبرداری مردم نیز افزایش مییابد.» به گفته شهردار کرمانشاه، بعد از تصویب شورای عالی ترافیک و مراجع قانونی ممکن است تغییراتی در اجرای پروژه قطار شهری کرمانشاه ایجاد شود.
اما از حرفهای مسئولان شهری کرمانشاه میشود متوجه شد که در کنار تمام موانع، آنچه مانع اصلی اجرای این پروژه تا به امروز شده، نه ستونهای به جامانده از منوریل است و نه شکارگاه خسرو؛ بلکه این نبود بودجه یا همان پول است که قطار را در همان نقطه اول نگه داشته است.
ناگفته نماند در دیماه سال گذشته معاون سازمان قطار شهری کرمانشاه گفته بود که در سال آینده (۱۴۰۱) مبلغ ۶۲۰ میلیارد تومان اعتبار به این پروژه تزریق خواهد شد. مهرابی تأکید کرد: «نکته مهم این است سهم این پروژه در لایحه بودجه ۷۵ میلیارد تومان در نظر گرفته شده که از بودجه ۹ کلانشهر دیگر در این زمینه بالاتر است.»، اما نباید فراموش کرد که با توجه به اختصاص این میزان اعتبار از سوی دولت در لایحه بودجه، شهرداری نیز برابر با همین میزان یعنی ۷۵ میلیارد تومان اعتبار باید کنار بگذارد. برای باقی اعتبارات مورد نیاز هم معاون سازمان قطار شهری کرمانشاه گفت: «۲۵۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت به این پروژه اختصاص مییابد که در این زمینه مصوبه وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه را اخذ و بانک مرکزی هم نامه آن را زده است. همچنین از محل تسهیلات ماده ۵۶ نیز ۲۲۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر به پروژه تزریق خواهد شد.»
واقعیت این است که همه این حرفها و اعتبارات روی کاغذ وجود دارد و در عمل ۱۰ سال است هرگز نه پولی رسیده و نه کاری پیش رفته است.
