با گذشت 10 سال از آغاز کار فعالیت شورایاریها، مدیریت شهری هنوز نتوانسته از تمام ظرفیت این پتانسیل مردمی استفاده کند و شورایاران از اینکه در مورد مسائل شهری به بازی گرفته نمیشوند، ناخرسند هستند.
مردم هر محله شهر، 10 نفر را انتخاب میکردند تا شورایاری محله خود را تشکیل دهند. نامزد شدن در انتخابات شورایاری محله نیاز به تحصیلات زیادی نداشت و توانایی خواندن، نوشتن و داشتن حداقل 25 سال سن کفایت میکرد. به هر حال انتظار نمیرود در شهری که داشتن حداقل سواد جز معیارهای حضور در شورای شهر آن محسوب میشود، از افراد با سوادتری در محلات استفاده شود. اینجا ریشسفیدی و معتمد بودن کفایت میکند.
انتخابات سومین دوره شورایاریهای تهران در شهریور سال گذشته برگزار شد تا شهروندان تهرانی از بین 12 هزار کاندیدا، معتمدان خود را برای نظارت بر کار شهرداری در سطوح پایینتر انتخاب کنند. استقبال مردم از این انتخابات چشمگیر بود و رقابت شدیدی در برخی از محلات وجود داشت. حتی در برخی محلات برخی کاندیداها با اتوبوس و مینی بوس اقوام و آشنایان خود را به پای صندوق رأی میآوردند تا معتمد محله خود شوند.
فلسفه تشکیل شورایاریها این بود که مشارکتهای اجتماعی مردم در مدیریت شهری بیشتر شود و با استفاده از قابلیتها و تواناییهای شهروندان امور شهری سامان بهتری یابد. به هر حال شهروندان و ساکنان هر محله بهتر از هر کارشناسی با مشکلات خود آشنا هستند و بهتر میتوانند مدیریت شهری را در رفع این مشکلات یاری کنند. تجربه نشان داده که هرگاه مردم در تصمیمسازیها و تصمیمگیریها مشارکت داده شوند اولویتهای مناسبتری در استفاده از امکانات و منابع مالی محدود مشخص میشود.
شهردار تهران زمانی که قرار بود انتخابات دور سوم شورایاریها را برگزار کند، با تأکید بر اینکه از این پس تمامی فعالیتهای شهرداریهای مناطق تحت نظارت انجمنهای معتمدین محلات قرار خواهد گرفت، گفت: نوع حضور مردم در مشارکتهای اجتماعی باید از جنبه تشریفاتی، تزئینی و مقطعی خارج و تبدیل به حضوری کاملاً مؤثر شود. به اعتقاد وی به کارگیری حضور مقطعی مردم در مشارکتهای اجتماعی نشان از ضعف مدیریت، یا ناکارآمدی مدیران این چنینی دارد.
با این حال و بعد از گذشت یکسال از اظهارات قالیباف شورایاران از عملکرد خود راضی نیستند. شهردار تهران هم این موضوع را قبول دارد اما معتقد است که هرچه به جلو برویم اختیارات شورایاریها بیشتر و نقش نظارتی آنها جدیتر میشود.
شورایاری به دادن کارتهای تخفیف محدود شدهاند
اکنون شورایاریها 10 سالگی خود را تجربه میکنند و حدود یک سال از آغاز فعالیت سومین دوره شورایاریها گذشته است اما از تمام ظرفیت شورایاریها به درستی استفاده نمیشود. پروین احمدینژاد، عضو شورای اسلامی شهر تهران معتقد است که مسؤولان شهری، شورایاریها را جدی نمیگیرند که این امر باعث سردی و از رونق افتادن نقش شورایاریها میشود.
عضو شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه این موضوع با گذشت زمان حل نمیشود، میگوید: مسؤولان ارشد شهری باید به این باور برسند که شورایاریها چه نقشی را میتوانند ایفا کنند و نقش آنها را حساس، ویژه و اساسی ببینند، با این روند میتوان به سمتی حرکت کرد که در آینده نقش شورایاریها را بیشتر مشاهده کرد.
وی خاطر نشان میکند: در حال حاضر به دلیل اینکه باورها نسبت به شورایاریها تغییر نکرده است، آنها را محدود به ارائه کارتهای تخفیف به ساکنان محل میدانند در حالی که شورایاریها میتوانند اثرگذاری بسیاری داشته باشند و مشکلات اساسی مردم را حل کنند، چرا که آنها در بطن مردم هستند و لایهای پایینتر از این نداریم که تا این حد به مردم نزدیک باشند و مشکلات مردم را درک کنند.
ارتباط شورایاری با شورای شهر بیشتر میشود
اصولا هر جا که پای نظارت پیش میآید، با مانعتراشیهایی مواجه میشویم. اساس فعالیت شورایاریها نیز بر اصل نظارت شکل گرفته و طبیعی است که آنها در مسائل اجرایی به بازی گرفته نشوند. شورای شهر در تلاش است تا سازوکاری را فراهم کند که به وسیله آن شورایاریها، اعضای شورای شهر را در نظارت بر اعمال شهرداری کمک کنند. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران در دهمین سالگرد فعالیت شورایاریها گفت که نیازمند آن هستیم که ارتباط با شورایاریها پررنگتر شود. وی اظهار داشت: گلایهها و نظرات در ارتباط با شورایاریهای محلات به دست ما میرسد و برای این کار به یک سیستم احتیاج داریم تا ارتباط فردی را به یک سیستم تبدیل کنیم. یک دستگاه باید به طور طبیعی کار خودش را انجام دهد و منوط به ارتباط با یک یا چند نفر نباشد.
وی ادامه داد: اصولاً دستگاههایی میتوانند خوب کار کنند که خوب تعریف شده باشند. برای شورایاریها نیز باید سامانه تلفنی در نظر بگیریم تا نظرات، انتقادات و پیشنهادات شهروندان از طریق این سامانه به شورایاران منتقل شود.
چمران خاطرنشان کرد: اگر قانون شورایاریها در مجلس در روزهای باقیمانده انتخابات شوراها تغییر پیدا نکند قرار است به تعداد شورایاریها اضافه شود، چرا که برای تهران با این جمعیت، 31 شورایاری کافی نیست.
رئیس شورای اسلامی شهر تهران به حضور شورایاران محلات تهران در جلسات علنی شورای شهر اشاره کرد و گفت: حضور شورایاران در جلسات علنی شورای شهر باعث تقویت ارتباط آنها با اعضای شورای شهر میشود، چرا که بازوان اعضای شورا در مناطق شورایاران محسوب میشوند و میتوانیم بدین وسیله در رفع مشکلات مردم تلاش بیشتری کنیم.
احمد مسجد جامعی، رئیس ستاد هماهنگی شورایاریها نیز معتقد است که بزرگ بودن شهرداری موجب شده که تخلفات زیادی در آن صورت گیرد و برای اینکه از این همه تخلفات گسترده و پراکنده جلوگیری شود نیاز است تا شورایاریها وارد کار شوند و همانند یک چشم بینا بر اعمال شهرداری نظارت کنند.
مسجد جامعی در حالی این سخنان را میگوید که اعضای شواریاریها نقشی قانونی برای جلوگیری از این تخلفات را ندارند و تنها میتوانند نقش انعکاسدهنده تخلفات را داشته باشند. با وجود اینکه شورای شهر برابر تخلفات شهرداری تهران سکوت کرده این سؤال هنوز مطرح است که چگونه اعضای شورایاریها میتوانند وظیفه خود را به درستی انجام دهند.
با این حال شورای اسلامی شهر تهران درصدد است که ارتباطش را با شورایاریها بیشتر کند و از آنان بهعنوان پیاده نظام نظارت خود بر شهرداری تهران استفاده کند.
عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران در ادامه میگوید: برای این کار ضابطهای اندیشیده شده و آن این است که در هر جلسه علنی شورای اسلامی شهر تهران یکی از اعضای هیأت رئیسه شورایاران مناطق 22 گانه تهران حضور پیدا کنند تا در فضای مصوبات شورا قرار گیرند تا بتوانند نظارت خود را بهتر اعمال کنند.
