نزاعهای خیابانی یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی پایتخت است که همواره پیامدهای ناگواری به دنبال داشته است. عمدهترین دلیل نزاعهای صورت گرفته در تهران درگیری بر سر جای پارک خودرو یا شیوه رانندگی است که خیلی وقتها به حوادث خونینی مثل قتل منجر میشود. آنگونه که سازمان پزشکی قانونی گزارش داده سال گذشته ۹۶ هزارو ۵۰۳ نفر به دلیل نزاع به این سازمان مراجعه کردهاند.
انگیزه بسیاری از نزاعهای خونین که در تهران در حال رقم خوردن است عمدتاً مسایلی بیارزش را شامل میشود. اتفاقهایی مثل شیوه رانندگی، تنه زدن یا یک نگاه چپ خیلی زود به حادثهای خونین منجر میشود. سازمان پزشکی قانونی تهران اعلام کرده که سال گذشته ۹۶ هزارو ۵۰۳ نفر به دلیل آسیبهای ناشی از نزاع به مراکز پزشکی قانونی مراجعه کردهاند که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد یک ونیم داشته است. از این تعداد ۶۱ هزارو ۶۶ نفر مرد و ۳۵ هزارو ۴۳۷ نفر زن بودهاند.
افزایش نزاع در تنگناهای اقتصادی
دکتر محمدباقر راستی، متخصص روان درمانی و روانشناسی بالینی، در پاسخ به چرایی وقوع نزاع به «جوان» گفت: «از کنار این موضوع نمیتوان به سادگی عبور کرد. ریشهیابی آن هم گسترده است و مشکلات زیادی در زمینه فرهنگ، آموزشی و قوانین وجود دارد. کنار این موارد موضوع دیگری از جمله اقتصادی که این روزها بسیار فراگیر شده است قابل توجه است. شاید اگر خیال مردم از اوضاع اقتصادی راحت بود آن وقت راحتتر با بعضی مشکلات کنار میآمدند، اما در حال حاضر با هر کسی صحبت میکنیم از فشار اقتصادی مینالد بنابراین مشخص است این موضوع مردم را اذیت میکند، پس تمرکز را از آنها میگیرد.»
وی در ادامه بیاطلاعی بسیاری از شهروندان از قوانین را هم از دلایل ورود به نزاعاعلام کرد و گفت: «گاهی مردم تفکراتی دارند که تصور میشود مسائل خیلی ساده است. اینکه نزاعی اتفاق میافتد و در پی آن مشکلاتی نیست، اما غافل از اینکه چقدر برای آنها مشکلات زیادی پیش میآید، چقدر اذیت میشود و چقدر وقت صرف میشود. در این زمینه اطلاع رسانی خاصی صورت نمیگیرد. مردم اگر بدانند یک چاقوی معمولی سلاح سرد است و اگر بیدلیل حمل شود جرم است حوادث آنی کمتر اتفاق میافتد. ولی این مهم را جوانها و نوجوانها نمیدانند و به فردا و پس فردای خودشان اهمیت نمیدهند.»
افزایش بیکاری
دکتر راستی اهمیت ارائه امکانات به شهرستانها برای جذب جوانهای بومی و عدم ورود به کلانشهرها را حائز اهمیت دانست و در توضیح آن گفت: «یکی از راهکارهای مبارزه با بیکاری ارائه امکانات کافی به شهرستانهاست. اگر کارخانجات، ادارهجات و شغل مناسب در شهرستانها ایجاد شود، جوانهای بومی و جوانهایی را که در تهران هستند و نمیتوانند برنامهریزی کنند و شغل مناسبی پیدا کنند به سمت شهرستان سوق دهیم، آن وقت است که میتوانند با برنامهریزی درست و پیدا کردن شغل یا ایجاد شغل مناسب، زندگی خوبی را پیش ببرند. البته جوانها معمولاً در برنامهریزی مشکل دارند و باید آنها را کمک کنیم تا بتوانند برای زندگی کردن در شهر بزرگی مثل تهران و کلان شهرهای دیگر برنامه خوب و درستی داشته باشند. سعی کنیم درآمد و مزایای حقوق و بیمه را در کلانشهرها و شهرستانها یکسانسازی کنیم و اگر این اتفاق بیفتد هم مشکلات اقتصادی و هم درصد بالایی از مسائل شغلی برطرف میشود. ازدواج جوانها راحتتر میشود و در آخر با ایجاد این فرصتهاست که مشکلات خیابانی و درگیریها هم کاهش خواهد یافت.»
آموزش خانواده
وی خانواده و عدم آموزش از سوی خانواده و مدرسه را از دیگر علتهای شیوع خشونت برشمرد و گفت: «گاهی پدر و مادری از رفتار جوانش گلهمند است. از نوع صحبت کردن و لباس پوشیدن اگر برگردیم به دوران کودکی این جوان، نوع پوشش پدر و مادر، نوع صحبت آنها و همه رفتارهای او ناشی از رفتارهای پدر و مادر است. همین که به بچهها یاد دهیم گناه کبیره انجام ندهد مشکلات در زندگی او خیلی کمتر و شدت کمتری خواهد داشت.»
آموزش کارشناسی
او به صحبتهای رودررو با دانشآموزان و والدین آنها اشاره کرد و گفت: «اگر یک وکیل یا قاضی به مدارس دعوت شود و آن قاضی چند پرونده را برای آنها توضیح دهد که در زمینه اعتیاد، نزاع و مشاجرههای خیابانی با چه مشکلاتی روبهرو هستند، این نوع آموزش (رودررو) چقدر مؤثر است، چرا که فرهنگ ایرانی با صحبت رودررو بیشتر نزدیکتر است. حتی اگر یک روانشناس رفتار مناسب را به پدر و مادرها توضیح دهد خیلی بیشتر مؤثر خواهد بود. شاید کوچک باشد، اما بسیار مهم است. آن وقت دیگران را مقصر نمیدانیم و بدانیم بچهها از یکدیگر الگو میگیرند.»
او از موارد دیگری در کاهش جرائم نام برد و گفت: «ورزش از موارد مؤثر در کاهش نزاعهای خیابانی است. تا زمانیکه انرژی جوانها با رفتن به باشگاهها و سالنهای ورزشی تخلیه نشود و کنار ورزش آموزش مناسب داده نشود، نمیتوان شاهد رفتار مناسب از سوی آنها بود. متأسفانه جوانها ورزش نمیکنند یا درست ورزش نمیکنند. آن وقت این انرژی در یک پارک با کوچکترین تنشی به شکل بد تخلیه میشود که جبرانناپذیر خواهد بود.»
دکتر راستی در ادامه به نکتهای اشاره کرد که خیلی از آن غفلت شده است وآن تغذیه جوانهاست. وی دراین باره گفت: «امروزه به دلایل مختلف از جمله اقتصادی یا تغییر سبک زندگی، تغذیهها بسیار نامناسب است. مصرف غذاهای فست فودی و چرب زیاد شده است. اگر یک کارشناس تغذیه درباره این موضوعات نظر بدهد خواهد گفت که مصرف این قبیل غذاها به شدت روی سیستم عصبی تأثیر میگذارد. فرد چاق میشود، تحرکش کم میشود، بنابراین میزان آدرنالین خون پایین میآید و هیجان بالا میرود. خب چنین فردی که ورزش هم نمیکند و آموزش هم ندارد، با جزئیترین تنش درگیر و حادثهای تلخ را رقم میزند.»
وی در آخر با جمعبندی این موارد گفت در صورت توجه به موارد اشاره شده معضلات اگر به صفر نرسد، اما تا حداقل ممکن کاهش خواهد داشت.
