نداشتن شبکه تصفیه استاندارد و استقرار قارچگونه قالیشوییها در اطراف کلانشهرها سبب شده پساب این واحدها در اراضی کشاورزی و رودخانهها رها شود. خطر شویندههای قالیشویی همیشه در هفتههای آخر اسفندماه به دلیل اوج کاری این مراکز جدیتر میشود.
به طور میانگین در شستوشوی هر قالی و قالیچه حدود ۵۰۰ لیتر آب مصرف میشود. قالیشوییهای مجاز هم باید شبکه تصفیه فاضلاب داشته باشند تا آب مصرف شده قابل بازچرخانی و استفاده مجدد شود. اسفند هر سال چندین واحد قالیشویی به دلیل آلودگی زیستمحیطی ناشی از هدایت پساب خام به اراضی کشت سبزی و صیفیجات پلمب میشوند.
خطرات چندجانبه فاضلاب قالیشوییها
در جنوب پایتخت تعداد زیادی واحدهای قالیشویی وجود دارد که بسیاری از آنها مخصوصاً واحدهایی که مجوز درستی هم ندارند، مجهز به سیستم تصفیه فاضلاب نیستند. همچنین این واحدها در روز حجم زیادی از آبهای زیرزمینی را هم به صورت غیرمجاز برداشت میکنند.
مدیریت پساب در واحدهای قالیشویی باید به نحوی باشد که بتوان از آن برای کشاورزی استفاده کرد و خطر بهداشتی و زیست محیطی نداشته باشد. با توجه به اینکه قالیشوییها از شویندههای مختلفی هم استفاده میکنند باید نسبت به مدیریت پساب و جلوگیری از ورود آن به بستر خاک اقدام کنند.
برخورد با قالیشوییهای آلودهکننده هم اینگونه است که اداره محیط زیست شهرستان اخطاریه برای واحدهای آلاینده صادر میکند. چنانچه این مراکز رفع آلایندگی نکنند با اتمام مهلت ذکر شده در اخطاریهها، پیگیریهای حقوقی آغاز میشود.
در برخی از قالیشوییها برای تمیز شدن بهتر فرشها از مواد شوینده قوی استفاده میشود. رها کردن این مواد پس از شست و شو علاوه بر آلوده کردن خاک و اراضی سبب میشود جاندارانی که از آب رودخانه هم استفاده میکنند، در معرض خطر باشند.
فعالیت فصلی و نداشتن مجوز
هر چه به پایان سال نزدیکتر میشویم، شاهد ترافیک کاری قالیشوییها و حجم بسیار بالای فاضلاب هستیم و با وجود همه اخطارهای محیطزیست تاکنون این مشکل برطرف نشده است. بسیاری از قالیشوییها به دلیل نداشتن شبکه تصفیه سبب آلودهشدن محیطزیست میشوند، به طوری که پساب این واحدها مستقیم وارد زمینهای کشاورزی و رودخانهها میشود و به جز آلودگی چیزی به دنبال ندارد.
در همین زمینه رئیس اداره محیطزیست شهرستان ری به خبرگزاری صداوسیما گفت: قالیشوییها جزو صنایع آببر هستند و خروجی آنها در صورت تصفیه نشدن هم آلایندگی است. محیطزیست بر اساس مواد ۱۱ و ۱۲ قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست به واحدهای آلاینده اخطار میدهد و آنها را به مراجع قضایی معرفی میکند.
علیرضا فاضلی افزود: تاکنون ۱۴۰ واحد قالیشویی متخلف شناسایی و برای بیش از ۱۲۵ واحد پرونده تشکیل و برای برخی هم حکم حبس و جریمه نقدی صادر شدهاست. تاکنون ۱۳ واحد برای نصب شبکه تصفیه فاضلاب اقدام کردهاند و نزدیک به ۵۰ واحد هم بدون داشتن پروانه به شکل فصلی فعالیت میکنند.
بازدارنده نبودن جرایم
رئیس اداره محیطزیست شهرستان ری با اشاره به بازدارنده نبودن جرایم خاطرنشان کرد: واحدهای زیادی بعد از چندینبار اخطار و مراجعه قضایی مجازات شدند، اما بهطور مثال واحدی که روزانه ۵۰۰ قالی میشوید و درآمد خوبی دارد، با سابقه تخریب محیطزیست تنها ۲ میلیون تومان جریمه میشود و همچنان به تخلف خود ادامه میدهد.
وی افزود: برخی از صاحبان واحدهای قالیشویی میگویند قیمت بالای این شبکه تصفیه سبب شدهاست رغبتی برای خرید نداشته باشند، چراکه ۱۰۰ میلیون تا یک میلیارد هزینه دارد. شناسایی واحدهای آلاینده قالیشویی هم بهدلیل غیرمجاز بودن آنها بسیار مشکل است.
آمار مشخصی از فعالیت قالیشوییها نیست
گفتنی است تقریباً در شستوشوی هر قالی و قالیچه حدود ۵۰۰ لیتر آب مصرف میشود که در صورت نصب شبکه تصفیه فاضلاب تا ۱۰۰ درصد آن قابل بازچرخانی و استفاده مجدد خواهد بود.
برخی فاضلابهای خروجی از قالیشوییهای اطراف پایتخت دارای دترجنت بسیار بالا (آنزیمهای شیمیایی کفکننده و پاککننده) هستند. این فاضلابها وقتی وارد اراضی کشاورزی میشوند، کیفیت خاک اراضی را به شدت کاهش میدهند. محصولات تولیدی در این اراضی هم از نظر استاندارد سلامت دچار مشکل میشوند. مشکلی که میتواند به مصرفکننده این محصولات هم منتقل شود.
شهر ری در جنوب تهران سالهاست که مأمن کارگاههای قالیشویی شده که مجوزهای کاملی هم ندارند. مهمترین نشانه این کارگاههای با مجوز ناقص هم نداشتن تابلو بر سردر ورودی است.
رها کردن حجم زیادی پساب حاصل از شویندههای مضری، وضعیت بسیاری از قالیشوییها در روزهای پایانی سال است. سالانه بخش زیادی از پساب قالیشوییها مضاف بر فاضلاب شهری به سفرههای زیرزمینی و روانآبها میرود. این پسابها در نهایت به سمت مزارع کشاورزی جنوب تهران میرود و تبدیل به سبزی و صیفی میشود.
با توجه به گستردگی فعالیت قالیشویان به ویژه در پایتخت آمار مشخصی از فعالیت آنها وجود ندارد. در کنار قالیشوییهای مجاز و دارای پروانه فعالیت، فراوانند قالیشوییهایی که بدون ثبت اطلاعات در اصناف، فعالیت میکنند و علاوه بر تخلفات صنفی مشکلات زیستمحیطی برای جامعه دارند.
