یک دانشبنیان ایرانی دستگاهی برای درمان سرطان تولید کرده که ۲۰ میلیون دلار صرفهجویی ارزی برای کشور به همراه دارد. این دستگاه مؤثر در درمان سرطان، از پیچیدهترین تجهیزات پزشکی است و تنها سه تولیدکننده در سطح جهان دارد که ایران به عنوان چهارمین کشور تولیدکننده آن شناخته میشود.
با شیوع انواع سرطانها، پرتودرمانی به عنوان یکی از روشهای نوظهور و موفق در درمان سرطان شناخته شد. دستگاههای پرتو درمانی به فناوری سطح بالا و تجهیزات پیشرفتهای نیاز دارند که تولید آن در انحصار چند کشور محدود در دنیاست.
حمایت از مرکز طرحهای کلان ملی
شرکت دانشبنیان «بهیار صنعت سپاهان» تاکنون موفق به بومیسازی اکثر تجهیزات پرتو درمانی برای نخستینبار در کشور شدهاست. این دانشبنیان حوزه پزشکی ایران را در زمره معدود کشورهای دارای فناوری طراحی و تولید انواع تجهیزات پرتو درمانی قرار دادهاست.
دستگاه شتابدهنده خطی پزشکی در قالب یک طرح کلان ملی برای تسریع در درمان بیماران سرطانی در کشور تولید و روز گذشته به بهرهبرداری رسید.
جالب اینکه فقط سه شرکت به فناوری تولید این دستگاه دسترسی دارند و شرکت دانشبنیان ایرانی، چهارمین شرکتی است که توانسته این دستگاه را تولید و در کشور بومیسازی کند.
این محصول برای رسیدن به خط تولید انبوه نیازمند مجوزهای سازمان انرژی اتمی و وزارت بهداشت بود که به کمک مرکز طرحهای کلان ملی «معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری» این مجوزها اخذ شدهاست.
فقط ۷۰ شتاب سنج داریم
مدیر عامل شرکت دانشبنیان بهیار صنعت سپاهان با اشاره به این موضوع که درصد بالایی از بومیسازی این دستگاه در کشور انجام شدهاست، گفت: قیمت تمامشده دستگاه شتابدهنده خطی تولید داخل، نسبت به قیمت نمونه خارجی خود حدود یک چهارم است. تمامی قطعات و جزئیات این دستگاه در کشور تولیدشده و تنها زیر ۱۰ درصد از این قطعات وارداتی است.
محمد نجاتبخش درباره صادرات این محصول دانشبنیان در گفتگو با تارنمای معاونت علمی ریاست جمهوری افزود: در هر کشور برای هر یک میلیون نفر باید سه تا چهار عدد از این دستگاه وجود داشتهباشد. این در حالی است که در کشور ما فعلاً حدود ۷۰ دستگاه ساخت خارج فعال است و تا عدد ۲۰۰ و اندی فاصله زیادی داریم. وضعیت کشورهای اطراف ایران نیز نامناسب است و نیاز زیادی به این دستگاه دارند. به همین دلیل باید هر چه سریعتر تولید انبوه را شروع کنیم.
امکان تعمیر نمونههای خارجی نیست
مجری این طرح کلان ملی فناوری به موضوع ارائه خدمات پس از فروش این شرکت اشاره کرد و گفت: در کشور ما در حال حاضر تعدادی از نمونههای خارجی این دستگاه وجود دارد که در صورت بروز خرابی امکان تعمیر و ارائه خدمات پس از فروش برای آنها وجود ندارد. این درحالی است که با توجه به طراحی و تولید این دستگاه از سوی این شرکت در صورت بروز هرگونه مشکلی امکان ارائه خدمات پس از فروش فراهم است.
معاون شرکت دانشبنیان بهیار صنعت سپاهان با بیان اینکه این دستگاه برای از بین بردن تومورهای سرطانی، الکترون یا پروتون را با انرژی بسیار زیاد، به سمت آنها هدایت میکند، گفت: ویژگی بارز این دستگاه آن است که در این فرآیند، ضمن از بین رفتن تومورهای سرطانی، آسیبی به بافت نواحی اطراف وارد نشده و تمام تمرکز، روی از بین بردن تومور معطوف است.
۲۰ میلیون دلار صرفهجویی
علی داوری گفت: دیگر ویژگی مهم این دستگاه، قابلیت استفاده برای تمامی تومورها در کل اعضای بدن است که با استفاده از تکنیکهای متداول و روشهای درمانی مختلف، بهترین نوع درمان را به بیمار ارائه میدهد. این دستگاه از پیچیدهترین تجهیزات پزشکی است و تنها سه تولیدکننده در سطح جهان دارد که ایران بهعنوان چهارمین کشور تولیدکننده این دستگاه شناخته میشود.
این محقق ادامه داد: این دستگاه به لحاظ کیفیت، بر اساس استانداردهای بینالمللی و قابل رقابت با تولیدات مشابه خارجی طراحی شده و قیمت آن یکسوم محصولات خارجی است. در این پروژه که ۲۰ میلیون دلار صرفهجویی ارزی برای کشور به همراه داشتهاست، برای ۵۰ نفر به شکل مستقیم، اشتغال ایجاد شدهاست. مرکز طرحهای کلان ملی فناوری معاونت علمی هم با اعطای تسهیلات و مشاوره، از روند تولید و توسعه این محصول، حمایت کردهاست.
غلبه بر محدودیتهای پیچیده
گفتنی است با توجه به فناوری پیچیده شتابدهندههای خطی، به رغم وجود اهمیت بالای این محصول از منظر سلامت جامعه و نیز جذابیت بالای آن به لحاظ اقتصادی، تا پیش از این، اقدامی به منظور بومیسازی آن نشده بود.
هم اکنون بیمارستانهای کشور برای استفاده از تجهیزات پیشرفته درمانی با چالشهای زیادی دست به گریبان هستند. ارزبری بالا، خدمات پس از فروش ضعیف و مشکلات مرتبط با تأمین کالا که عمدتاً در سایه تحریمها به وقوع پیوسته است، از یک سو و روند افزایشی بیماری سرطان از سوی دیگر، محدودیتهای بسیاری را برای مراکز درمانی ایجاد کردهاست.
تعداد دستگاههای موجود در کشور، جوابگوی بیماران نیست و بسیاری از بیماران با مشکلات عدیدهای مواجه هستند و شروع درمان آنها، بسیار زمانبر است. به همین دلایل، حمایت از بومیسازی این محصول، در دستور کار مرکز طرحهای کلان ملی فناوری قرار گرفت و موفقیتآمیز هم بود.
به دلیل سطح پیچیدگی فناورانه دستگاه شتابدهنده خطی، چالشهای بسیاری در این پروژه وجود داشت. مشکلاتی از قبیل تهیه مواد اولیه ساخت ادوات، هدایت امواج فرکانسی بالا، تولید برق پالسی ولتاژ بالا، تولید و هدایت الکترون، تولید اشعه و از همه مهمتر، کنترل دقیق و لحظهبهلحظه دستگاه که با توجه به کلاس خطر بالای دستگاه و سر و کار داشتن با جان بیمار، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
