انتخابات آینده ریاست جمهوری اوکراین در 17 ژانویه، نخستین انتخابات ریاستجمهوری است که پس از یک دوره حکمرانی غربگرایان بر آمده از انقلاب نارنجی صورت خواهد گرفت. در این میان اوکراین در آستانه انتخاباتی قرار گرفته است که اینک بار دیگر چالش غربگرایان و شرقگراها پررنگتر شده است. چالشی که در 5 سال حکومت غربگرایان برکییف بارها روابط مسکو- کییف را دچار تنشها و مشکلات اساسی کرد و باعث ایجاد مشکلات بسیاری در سطوح داخلی و خارجی اوکراین شد.
اوکراین با جمعیت حدود 45 میلیونی خود بزرگترین، قدرتمندترین و پرجمعیتترین و مهمترین جمهوری استقلال یافته شوروی سابق پس از روسیه است. اوکراینیها حدود 75 تا 80 درصد جمعیت این جمهوری و روستبارها قریب به 19-17 دصد جمعیت را تشکیل میدهند، این واقعیت (حضور روس تبارها) نگاه نوستالژیک مسکو به دولت کییف به عنوان زادگاه یکی از دولتهای مهم روسیه، تقابل غرب و شرق، گسترش ناتو به شرق، خروج اوکراین از کشورهای همسود و پیمان امنیت جمعی و… باعث شده است روسها در پنج سال گذشته همواره با دولت غربگرای اوکراین به رهبری یوشچنکو مشکلات اساسی داشته باشند. در این راستا روسیه کوشیده است با به کارگیری اهرمهای مختلفی از جمله تهدید و استفاده از اسلحه گاز دولت غربگرای اوکراین را منزوی کند و در کنار آن با حمایت از اپوزیسیون به رهبری یانوکویچ، زمینه را برای پیروزی وی در انتخابات زمستان آینده فراهم کند.
انتخابات آینده اوکراین در واقع گرایش آینده کییف به سمت اروپا و آمریکا و یا روسیه را مشخص خواهد کرد؛ چرا که اوکراین در یک سوی مبارزات ویکتور یانوکویچ رهبر حزب مناطق اوکراین و روسگرا قرار دارد و در سوی دیگر ائتلاف غربگرا و نامزد مهم آن یعنی یولیا تیموشنکو، نخستوزیر کنونی و نامزد حزب باتکیشوینا قرار دارد. تیموشنکو در مراسم اعلام نامزدی خود در انتخابات ریاست جمهوری خط مشی خود را جهتگیری به سمت همگرایی بیشتر با اروپا در عین روابط حسنه با روسیه دانست. در مقابل این سخنان یانوکویچ رهبر اپوزیسیون و نامزد حزب مناطق و روسگرا اولویتهای خود در انتخابات آتی را به کارگیری زبان روسی به عنوان زبان دوم، برقراری روابط دوستانه با روسیه و عدم پیوستن به ناتو اعلام کرد. یانوکویچ روی رأی اقلیت روستبارها و مخالفان غربگرای انقلاب رنگی تمرکز کرده و امیدوار است که بتواند حداقل در دور نخست انتخابات ریاست جمهوری این کشور قادر به رقابت در دور دوم رأیگیری شود. در مقابل نامزدهای غربگرای اوکراین به ویژه تیموشنکو به عنوان نامزد اصلی و رقیب یانوکویچ با تکیه بر وعدهها و حمایتهای ایالات متحده و اتحادیه اروپا در جهت ورود به ناتو و همگرایی بیشتر با اروپا امیدوار است به جای یوشچنکو کرسی ریاست جمهوری این کشور را از آن خود کند.
اوکراین در چند سال گذشته همواره از موارد چالش برانگیز سیاست خارجی مسکو و واشنگتن بوده است. روسیه که اینک خود را در آستانه پیوستن اوکراین به ناتو میبیند بارها با تهدید و واکنش از گسترش ناتو به شرق و مرزهای روسیه ابراز نگرانی کرده است و فشارهای زیادی را بر دولت کییف در راستای عدم ورود به ناتو به انجام رسانده است.
روابط کییف و مسکو در این میان همواره دچار التهاب بوده است و هر دو پایتخت بارها دولتهای همدیگر را به عدم رعایت حسن همجواری و… متهم کردهاند. علاوه بر آن بحران سفارتها و بحران گازی بین دو کشور همواره از مشکلاتی است که وجود داشته است و روسیه بارها از کمک نظامی اوکراین به دولت گرجستان در جنگ تابستان گذشته در اوستیای جنوبی خبر داده است.
بیگمان سیاست خارجی دولت آینده اوکراین مهمترین مبحث نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری این کشور است، ماندن در مسیر فعلی و غربگرایی در اوکراین و تنشهای رو به افزایش با مسکو و در سوی دیگر اتحاد با ناتو، بروکسل و غرب،دو سوی یک طیف هستند که در صورت پیروزی غربگرایان و روسگرایان اوکراین را به آن جهت پیش خواهند برد.
در سطح داخلی اوکراین بروز نارضایتیها از دولت غربگرا و برخی نشانهها از عدم بهبود اوضاع اقتصادی مطلوب ممکن است احتمال کسب آرای بیشتر توسط یانوکویچ شرقگرا را افزایش دهد .
هر چند وی اعلام کرده است در دور نخست انتخابات پیروز خواهد شد اما به نظر میرسد شکافهای سیاسی، اقتصادی و…. احتمال کشیدن انتخابات به دور دوم را افزایش دهد. در این میان برخی بر این نظر هستند یوشچنکو رئیسجمهور فعلی که با کاهش محبوبیت روبه رو شده است ممکن است با تیموشنکو یا نامزدهای دیگر ائتلاف تشکیل دهد، در آن صورت شانس غربگرایان کییف در انتخابات آینده افزایش خواهد یافت.
