گویی که درگیریها در کشور فقیرنشین و عرب شاخ آفریقا را پایانی نیست؛ چرا که زنجیره درگیریهای ممتد این کشور بحران زده همچنان ادامه دارد، سومالی در دهه 1990 میلادی درگیریهای فراوانی را تجربه کرده است. در یک سال گذشته با افزایش نزاع و درگیری میان امتداع قدرت مثلثی شکل این کشور روبهرو است به ویژه اینکه در چند ماه گذشته جنگ میان سه ضلع قدرت در این کشور یعنی دولت قانونی و انتقالی کشور به رهبری شریف شیخ احمد، رئیسجمهور این کشور و دو حزب مخالف و اپوزیسیون یعنی جنبش جوانان مجاهد(الشباب) و حزب اسلامی سومالی با وجود طرحها و درخواستهایی از سوی دولت موگادیشو برای مذاکره و پایان جنگ ادامه یافته است.
جنبش جوانان مجاهد (الشباب) و حزب اسلامی از بهار گذشته با افزایش حملات خود بر ضد نیروهای دولت انتقالی شریف احمد توانستهاند مواضعی را از کنترل دولت خارج و قسمتهایی را در پایتخت در کنترل خود گیرندغ به گونهای که چنانچه کمکهای جامع بینالمللی سازمان ملل و اتحادیه آفریقا و نیروهای این سازمان و کشورهای همسایه نبود، دولت شریف شیخ احمد سقوط میکرد. اما هراس همسایگان سومالی از قدرتگیری اپوزیسیون به ویژه جنبش الشباب باعث شد تا آنان با اعزام نیروهای خود در جهت یاری دولت انتقالی از سقوط دولت انتقالی مگادیشو جلوگیری و راه را برای تعامل وزنههای قدرت و افزایش قدرتگیری ملت سومالی باز و بازتر کنند.
جنبش الشباب به عنوان مهمترین اپوزیسیون دولت شریف احمد با نگاهی سلفیگرایانه و اندیشههای بنیادگرایانه خود در چند ماه گذشته به طور علنی اعلام کرده است که از اسامه بن لادن رهبر القاعده تبعیت میکند. این امر موجب شده تا با افزایش قدرتگیری این جنبش در معادلات قدرت سومالی، موجی از نیروهای القاعده و کمکهای این سازمان از نواحی مختلف همچون افغانستان و پاکستان به سومالی سرازیر شود و موجب هراس دولت انتقالی موگادیشو و همسایگان آفریقایی این کشور از افزایش خطر این جنبش و ایجاد پایگاهی دائمی برای القاعده در آفریقا شود. این هراس باعث شد تا در کنفرانس سران اتحادیه آفریقا در لیبی کشورهای این اتحادیه با اعزام نیرو به سومالی و افزایش اختیارات آنها راه مقابله با اپوزیسیون دولت انتقالی یعنی الشباب و حزب اسلامی را فراهم آورند.
در این میان نیروهای اپوزیسیون به ویژه الشباب با تهدید همسایگان و کشورهای آفریقایی کوشیده است تا از اعزام کمکهای نیروهای نظامی این کشورها در جهت یاری دولت انتقالی جلوگیری کند چنانکه شیخ علی محمد حسین از رهبران الشباب اخیراً اعلام کرده است به پایتختهای کشورهای اوگاندا و بروندی حمله خواهد کرد.
در واقع پیوند رسمی القاعده با الشباب در سومالی با وجود پیشبینیها تحقق یافت و القاعده با نگاه به سومالی به عنوان پایگاه تازه خود اندک اندک با گسیل نیروهای خود الشباب را تقویت کرد؛ به گونهای که این جنبش اخیراً در درگیری با حزب اسلامی یا حزب الاسلام - ضلع دیگر مثلث قدرت در سومالی - توانست کنترل بندر تجاری کیسمایو را به دست گیرد امری که تا پیش از این از نگاه بسیاری فرض میشد که الشباب و حزب اسلامی با همدیگر بر علیه دولت انتقالی سومالی متحد شدهاند. نگاه الشباب به قدرت و تقاضاهای وی در جهت اجرای شریعت اسلامی از دریچهای افراطگرایانه و سلفی همچون القاعده بیگمان مخالفتهای مردمی در سومالی را به دنبال خواهد داشت. این در حالی است که شریف شیخاحمد با وضع قواعد و احکام اسلامی در کشور درکنار اعلام آمادگی برای مذاکره با اپوزیسیون، بهانههای آنان را در عدم قبول مذاکره نپذیرفته است. در این راستا شریف شیخ احمد درگیری اخیر میان حزب الاسلام (حزب اسلامی) و جنبش الشباب بر سر بندر گیسمایو را نشانهای از آن دانسته است که جنگ پایه و اساس دینی نداشته است.
دولت انتقالی سومالی به رهبری شریف احمد در چند ماه گذشته کوشیده است تا با برقراری دیپلماسی همه جانبهای از کشورهای منطقهای اتحادیه آفریقا و سازمان ملل در راستای افزایش قدرت دولت بهره گیرد. در این میان توجه به ایجاد ارتش فروپاشیده این کشور و بازسازی ساختار آن در دستور کار وی قرار گرفته است به گونهای که با کمکهای نظامی سازمانها و کشورهای مختلف نیروهای نظامی این کشور در حال آموزش در کنیا میباشند؛ امری که موجب خواهد شد تا در وهله نخست از سقوط دولت انتقالی مگادیشو جلوگیری کند و در وهله دوم با افزایش قدرت و ساختارهای نظامی و انتقالی آن از افزایش قدرت القاعده در این کشور در پیوند با جنبش الشباب جلوگیری کند. در این میان رفت و آمدهای رئیس جمهور دولت انتقالی سومالی به پایتختهای آفریقایی و سفر به مقر سازمان ملل کمک زیادی به افزایش مشروعیت بینالمللی دولت وی و توجه این کشورها به افزایش کمکهای چند بعدی مالی، انسانی، غذایی و... به 10 میلیون شهروند فقیر این کشور کرد. در این راستا بسیاری بر این نظر هستند تهدید واشنگتن، برضد الشباب و دولت اریتره (اسمده متهم است حمایت از اپوزیسیون دولت سومالی را بر عهده دارد) مبنی بر مداخله مستقیم نظامی میتواند سومالی را در آستانه دور دیگری از نزاع و درگیریها قرار دهد؛ چرا که ایالات متحده در دهه 1990 میلادی نیز دست به دخالت نظامی در این کشور بحران زده زد که با موفقیتی روبهرو نشد. به نظر میرسد با اعلام وضعیت فوقالعاده از سوی پارلمان سومالی و افزایش اختیارات رئیسجمهور سومالی، روز به روز بر قدرت دولت انتقالی افزوده خواهد شد. به گونهای که شرایط برای برقراری ثبات، مذاکره با اپوزیسیون و برگزاری انتخابات و ایجاد دولت ملی در این کشور در آینده فراهمتر خواهد شد. به ویژه اینکه در چند هفته گذشته اخباری حاکی از نشانههایی از تمایل حزب الاسلام برای مذاکره با دولت آشکارتر شده است. این امر میتواند فضای تیره و تاریک سومالی را روشنتر کند و به ایجاد ثبات نسبی در این کشور یاری رساند. در عین حال شکست این نشانهها خود میتواند رؤیای ثبات را در این کشور تیره و تارتر کند و به دخالت نیروهای نظامی غرب به ویژه آمریکا بینجامد.
