سرویس ایران جوان آنلاین: هم اکنون سالانه نزدیک به ۲۴ هزار تن ماهی گرمابی در خرمشهر تولید میشود که با راهاندازی مجتمعهای در حال ساخت میتوان این میزان تولید را به طرز چشمگیری افزایش داد. اما نکتهای که در کنار تولید باید مد نظر قرار گیرد، بازاریابی و فروش ماهیهاست که راهاندازی بازارچه محصولات شیلات در مرز شلمچه و امکان صادرات در همین راستا در دستور کار قرار دارد.
سالهاست اعلام میشود آبزیپروری که به عنوان یک فعالیت اقتصادی موفق در شهرستانهای مختلف خوزستان و بهخصوص خرمشهر به شمار میآید دچار مشکلات و معضلاتی همچون بازاریابی و صادرات است. وقتی از افزایش تولید در بخش آبزیپروری سخن به میان میآید باید بدانیم برای ادامه کار نیازمند فراهم کردن زیرساختها، بازاریابی، برندسازی، توسعه صادرات و البته توجه و آموزش نیروی انسانی است.
دلالان را از بازار دور کنید
این روزها بازار محصولات دریایی و شیلات هم مثل تمام تولیدات دیگر اسیر دست دلالان است. واسطههایی که قیمت گذاریها را در دست گرفته و با بالا و پایین کردن آن، سود و آرامش خیال را از تولیدکننده و مصرف کننده گرفتهاند. با اعلام خبر احتمال راهاندازی و فعال شدن بازارچه شلمچه برای عرضه آبزیان اولین چیزی که مورد توجه و درخواست فعالان این عرصه است، حذف دلالان و واسطهها و قیمتگذاری منطقی در این بخش است. نیازهایی که که اگر برآورده نشوند، این بازارچه و فعالان در آن به درد بازارچههای دیگر دچار شده و قبل از رونق گرفتن باید شاهد ضرر و شکست باشند. در همین راستا مدیرکل شیلات خوزستان با اشاره به اینکه سالانه ۲۴ هزار تن ماهی گرمابی در خرمشهر تولید میشود، گفته: «مجتمع ماهیان گرمابی شهید احمدیان خرمشهر در دو فاز طراحی و عمده کارهای زیربنایی فاز یک این مجتمع اجرایی شده، اما در بخش زهکشها مشکلاتی وجود دارد.» فتحالله ابوعلی با تأکید بر اینکه تخصیص نیافتن اعتبارات مصوب موجب شده تا تکمیل فاز دوم این پروژه بهویژه برقرسانیها طی چند سال اخیر انجام نشود، ادامه داد: «در این راستا رایزنیهای لازم در کارگروه رفع موانع تولید در استان انجام و تخصیص اعتبارات ۱۰۰ درصدی اتمام این طرح مصوب شد.» به گفته این مسئول، پیش نیازهای راهاندازی بازارچه محصولات شیلات در مرز شلمچه، قیمتگذاری منطقی، و کوتاه کردن دست واسطهها و دلالان است. ابوعلی با بیان اینکه ایجاد تنوع صادرات و معرفی گونههای جدید و همچنین فرآوری و بستهبندی محصولات شیلات یکی از نیازهای مهم برای فعالیت در این حوزه است، گفت: «برای فعال شدن بازارچه شلمچه بهعنوان مبدأ صادرات آبزیان خوزستان توافقهای اولیه انجام شده و نهایی شدن این توافقات به دیپلماسی تجاری از سوی متولیان امر با کشور عراق نیاز دارد.»
۲۵ سال زمان برای استفاده از تمام ظرفیتها
خرمشهر دارای چند مجتمع پرورش ماهی و آبزیان از جمله مجتمع شهید احمدیان با ۳ هزار هکتار وسعت است. این مجتمع نزدیک به ۲۵ سال است که فعالیت خود را آغاز کرده است، اما به صورت رسمی از سال ۱۳۷۷ در فاز نخست با ۵۵ شرکت تعاونی آبزیپروری و ۹۰۰ فرصت شغلی و در فاز دوم در سال ۱۳۹۵ با ۸۸ شرکت تعاونی و یکهزار و ۳۰۰ فرصت شغلی در زمینه تولید انواع ماهیان پرورشی از نوع فیتوفاگ، کپور، آمور، بیگ هد و بنی نیازهای بازار را تأمین میکند. مدیرکل شیلات خوزستان با اشاره به اینکه ماهی تیلاپیا سالهاست از کشور عراق وارد منابع آبی استان شده و گونه بومی به شمار میرود، ادامه داد: «این ماهی در مقایسه با ماهیان بومی منطقه نسبت به تغییرات شرایط فیزیکی و شیمیایی آب بسیار مقاوم و اکنون تیلاپیای نیل در استانهای قم، یزد، خراسانجنوبی و سمنان بهصورت پایلوت در حال پرورش است.» وی از نبود سیستم نظارتی قوی و وجود دلالان در کشور عراق هم انتقاد کرد و گفت: «در این زمینه نیز مشکلاتی در بخش صادرات ماهیان گرمابی وجود دارد و این مسئله به صنعت آبزیپروری استان خسارت سنگینی وارد کرده است.» ابوعلی با تأکید بر اینکه تاکنون ۱۵ هزار و ۱۱۵ تن نهاده میان پرورشدهندگان توزیع شده که ۵ هزار و ۱۶۷ تن معادل یکسوم حجم کل استان، سهم شهرستانهای آبادان و خرمشهر بوده، تأکید کرد: «کود شیمیایی ۱۰۰ درصد مزارع مجاز استان به میزان ۶ هزار و ۵۰۰ تن کود اوره و ۵ هزار و ۲۰۰ تن کود فسفات برای سالجاری تأمین شده و امسال برای اولین بار سهم نهادهها و کودهای آبزیان بهطور مجزا از سازمان جهاد کشاورزی استان و بهصورت مستقیم از تهران دریافت میشود.»
ممنوعیت صادرات بلای جان پرورشدهندگان آبزیان
تا قبل از سال ۱۳۹۸ و شیوع ویروس کرونا در ایران و دیگر کشورها که موجب بسته شدن مرزهای تجاری با کشور عراق شد، به طور متوسط سالانه ۱۵ هزار تن ماهی پرورشی از مرز شلمچه به کشور عراق صادر میشد. اما ممنوعیت واردات آبزیان از سوی عراق باعث متضرر شدن بسیاری از پرورشدهندگان آبزیان در خرمشهر شد. عدهای از تولیدکنندگان ماهی پرورشی در خرمشهر، ممنوعیت صادرات و کسادی بازار مصرف داخلی را از مشکلات این بخش دانسته و معتقدند ممنوعیت صادرات آبزیان به عراق مشکلات آنها را دو چندان کرده است. این یک حقیقت است که هزینههای بالای تولید ماهی در مزارع پرورشی با فروش و مصرف داخلی جبران نمیشود مگر اینکه این محصول بازاری در کشورهای همسایه پیدا کند.
فاز ۲ مجتمع بدون برق کار میکند
چندی پیش مدیر اتحادیه آبزیان فاز ۲ مجتمع پرورش ماهی شهید احمدیان خرمشهر با بیان اینکه در حال حاضر ۹۹ درصد این مجتمع فعال و به تولید رسیده است گفته بود: «از ۸۸ شرکت تعاونی آبزی پروری ۸۶ تعاونی فعال است که ضمن ایجاد اشتغال باعث امنیت منطقه شده است.» محمد ناصری به مشکلاتی، چون خشکسالی، شوری آب و سیل در سالهای ۹۷ و ۹۸ اشاره کرده و ادامه داد: «در این مدت بیش از ۷۰ درصد مزارع پرورش ماهی این مجتمع خسارت جدی دیدند و امسال طی یکی دوسال اخیر هم به دلیل ویروس کرونا بازار ماهی رونق چندانی ندارد.» وی ضمن گلهمندی از پرداخت نشدن خسارت سیل و خشکسالی به آبزیپروران خرمشهر تصریح کرد: «طبق مصوبه هیئت دولت مقرر شد برای بازپرداخت اقساط وام به آبزیپروران فرصت داده شود. ولی به این دلیل که منابع صندوق توسعه ملی مشمول استمهال نمیشود، اقساط آبزیپروران دو برابر شده و این امر سبب افزایش جرایم دیرکرد پرداخت وامها شده است.»، اما از میزان تلاش فعالان این عرصه برای ادامه کار و توجه مسئولان برای کمک به آنها همین بس که بدانیم، در طول پنج سال گذشته کار تولید پرورش ماهی بدون برق آغاز شده و با توجه به شرایط اقلیمی و گرمای بالای ۵۰ درجه در فصل گرما، برق یکی از نیازهای اصلی برای ماندگاری نیروی انسانی در این کار است. البته در حال حاضر پایههای برق فاز۲ مجتمع پرورش ماهی شهید احمدیان خرمشهر نصب شده ولی هنوز سیمکشی انجام نشده و همچنان بدون برق است.
