دوران دولت سیزدهم را به دلیل همگرایی میان ارکان نظام و تعهد آنها به مرکزیت و سیاستهای کلی نظام، میتوان دورهای طلایی در تاریخ انقلاب اسلامی محسوب کرد. زیرا با توجه به تجربه تلخ ادوار گذشته و گرفتاری کشور در گرداب نزاعهای کمفایده سیاسی، این دوران نویدبخش تجمیع نیروها و همافزایی توان کشور در پاسخ گفتن به نیازهای فوری جامعه و حل مشکلات بنیادینی است که در ادوار گذشته، امکان و یا زمینه حل آنها وجود نداشته است؛ و به همین دلیل است که رهبر معظم انقلاب سلامی در دیدار خود با اعضای هیئت دولت در روز ششم شهریورماه در کنار توصیه به اعضای دولت برای حل مشکلات روزمره اقتصادی و معیشتی مردم و مسئله کرونا، اهتمام اصلی دولت را معطوف به بازسازی انقلابی دانسته و با تأکید بر اینکه همّتتان را متمرکز کنید بر اینکه یک بازسازی انقلابی و البتّه عقلانی و فکورانه در همه عرصههای مدیریتی انشاءالله به وجود بیاید؛ با تأکید ویژهبر مسئله بازسازی انقلابی در عرصه فرهنگ یادآور میشوند:در مسئله فرهنگ و رسانه، به گمان بنده، ساختار فرهنگی کشور نیاز به یک بازسازی انقلابی دارد. ما مشکلداریم در ساختار فرهنگی کشور؛ و یک حرکت انقلابی لازم است. البتّه «حرکت انقلابی» یعنی خردمندانه و عاقلانه. معنای «انقلابی بودن» بیهوا حرکت کردن و بیحساب حرکت کردن نیست. [حرکت]انقلابی باید باشد، بنیانی باید حرکت بشود، درعینحال برخاسته از اندیشه و حکمت باشد. فرهنگ واقعاً زیربنا است؛ خیلی از این خطاهایی که ما در بخشهای مختلف انجام میدهیم، ناشی از فرهنگ حاکم بر ذهن ما است. اگر ما اسراف داریم، اگر ما تقلید کورکورانه داریم، اگر ما سبک زندگی غلط داریم، اینها ناشی از مشکلات فرهنگی است؛ فرهنگِ حاکم بر ذهنها است که در عمل، این مشکلات را به وجود میآورد. زندگیهای تقلیدی، زندگیهای تجملاتی و اشرافی گری، غالباً منشأ و ریشه فرهنگی دارد. درواقع نرمافزار این حوادث، فرهنگ کشور و فرهنگ حاکم غلط و انحرافیای است که بر بعضی ذهنها مسلط است.
پیشازاین و در مراسم تنفیذ حکم ریاست محترم جمهور در دوازدهم مردادماه نیز رهبر معظم انقلاب تلاش دشمنان بر اثرگذاری در حوزه فرهنگ در قالب جنگ تبلیغاتی را حتی مهمتر از تهدیدات امنیتی و اقتصادی و پیشزمینه آن تهدیدات دانسته و یادآور میشوند: امروز بیشترین تحرّک دشمنان علیه ما بیش از تحرکات امنیتی و اقتصادی، تحرکات تبلیغاتی و جنگ نرم و تبلیغات رسانهای است؛ برای اینکه بر افکار عمومی مردم مسلط بشوند مبالغ هنگفت هزینه میکنند، کارهای بسیار انجام میدهند؛ فکرهای بسیاری را در مجموعههای فکری برای این کار استخدام میکنند تا بتوانند با جنگ روانی، با تبلیغات گوناگون، افکار عمومی کشورها را -ازجمله بیشتر از همه امروز کشور ما را که هدف سوء نیّت قدرتهای بزرگ است- قبضه کنند و در اختیار بگیرند. وقتی افکار عمومی یک ملّت در اختیار بیگانه قرار گرفت، حرکت آن ملّت هم طبعاً طبق میل آن بیگانه پیش خواهد رفت. کار تبلیغاتی کار مهمی است؛ ما در این زمینه ضعف داریم. حالا بگذریم از آن آدمهای غافلی که از رسانههای داخلی هم به نفع دشمن استفاده میکنند -که حالا آن محل بحث ما نیست- لکن [درباره]آنکسانی هم که قصد خیر در این زمینهدارند، ما کمکاری داریم. درزمینه کار تبلیغاتی و حرکت تبلیغاتی درست و تمهیدات رسانهای باید قویتر و هوشمندانهتر عمل بکنیم.
بازخوانی بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در طول چهار دهه گذشته نشان میدهد که دیدهبان امین انقلاب اسلامی با نگاهی آسیب شناسانه به وضعیت کشور و روندهای موجود و هوشمندی نسبت به تهدیدات دشمن و عوامل و وابستگان آن، ضمن انتقاد از برخی مواضع و رفتارها، همواره در هر مقطعی خطاب به سطوح مختلف جامعه و مسئولان نظام هشدار دادهاند. «تهاجم فرهنگی»، «شبیخون و غارت فرهنگی»، «نفوذ فرهنگی دشمن»، «سلطه فرهنگی» و «جنگ نرم دشمن» ازجمله واژهها و هشدارهای پرتکرار در سخنان رهبری در این رابطه است.
یکی از جدیترین هشدارهای رهبری در مورد مسائل فرهنگی، نکتهای است که معظم له در سال ۱۳۹۵ در دیدار با نمایندگان مجلس دهم مطرح و از آن با عنوان «ولنگاری و بی اهتمامی در امر فرهنگ» یاد نمودند. استفاده رهبری از واژه «ولنگاری» با تأکید بر اهمال دستگاههای دولتی و غیردولتی، نشاندهنده عمق نابسامانیهای عرصه فرهنگی کشور است. ایشان در آن دیدار که ۱۶ خردادماه سال ۱۳۹۵ برگزار شد با اشاره به اینکه «اقتصاد مسئله فوری و اولویت کنونی ما است، اما یادآور میشوند:مسئله فرهنگ یک مسئله مستمری است و بسیار مهم است؛ حتّی در قضیّه اقتصاد هم مهم است. برادران عزیز، خواهران عزیز! در مسئله فرهنگ، بنده احساس یک ولنگاری میکنم؛ در دستگاههای فرهنگی -اعم از دستگاههای دولتی و غیردولتی- یک نوع ولنگاری و بی اهتمامی در امر فرهنگ وجود دارد؛ چه در تولیدِ کالایِ فرهنگیِ مفید که کوتاهی میکنیم، چه در جلوگیری از تولید کالای فرهنگی مضر که کوتاهی میکنیم.»
البته رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۴ نیز نسبت به روند مسائل فرهنگی و مدیریت فرهنگی کشور به مسئولان اجرایی هشدار داده و فرمودند: «مسئولین فرهنگی کشور و خود آقای رئیسجمهور محترم، حساسیت این حقیر را نسبت به مسئله فرهنگ میدانند. گاهی اوقات مشکلات فرهنگی موجب شده که من شب خوابم نبرده؛ به خاطر مسائل فرهنگی؛ یعنی اهمّیّت مسائل فرهنگی اینجور است. دو کار اساسی واصلی است که باید انجام بگیرد؛ یکی تولیدات فرهنگی سالم در زمینههای مختلف، و یکی جلوگیری از تولیدهای مضر و بهاصطلاح متاع و کالای مضر فرهنگی؛ به نظر من این جزو کارهای اساسی است. در همه دنیا مراقبت از محصولات فرهنگی و کتاب و مانند اینها وجود دارد.»
در زمینه اولویتهای فرهنگی کشور با توجه به ویژگیهای مورداشاره این دوران، اگرچه نیازمند برنامهریزی و اقدام مسئولین همه ارکان کشور و بهویژه شخص ریاست محترم جمهور است، اما مبتنی بر همین بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی؛ به نکاتی چند میتوان اشاره کرد:
۱- بازسازی و اصلاح ساختار فرهنگی کشور با توجه به وجود شوراهای متعدد و همپوشانی نهادهای فرهنگی و موازی کاری میان آنها.
۲- برنامهریزی هوشمندانه با بهرهگیری از نخبگان باورمند به مبانی دینی و ارزشهای انقلابی در عرصه فرهنگ.
۳- شکوفاسازی ابزارهای فرهنگی و هنری مانند سینما، رسانههای صوتی و تصویری، مطبوعات و کتاب برای کمک به تولیدات فاخر فرهنگی.
۴- کشف استعدادهای جوان و میدان دادن به لشکر عظیم جوانان علاقهمند در حوزه فرهنگ. بخشهای فرهنگی دولت موظف به حمایت هوشمند از این جوانان و طرحهای ابتکاری آنان هستند.
۵- تضمین آزادیها در عرصه فرهنگ و البته در چارچوب قانون.
۶- مراقبت نسبت به محصولات فرهنگی و مقابله و مبارزه بدون رودربایستی با فساد اخلاقی و فساد در حوزه فرهنگ و تولیدات مضر فرهنگی. رهبر انقلاب اسلامی در این زمینه یادآور میشوند: راه اصلی مواجهه با جنگ نرم دشمن، حمایت از حرکتهای صحیح درزمینه فرهنگ و تشویق آنها، و ایستادن در مقابل حرکتهای غلط است، چرا عرصه فرهنگ و رسانه آوردگاهِ «صلاح و فساد، و حق و باطل»، و عرصه جنگ فرهنگی با گسترشدهندگان فساد در دنیا است.
۷- اصلاح سبک زندگی؛ زندگیهای تقلیدی، زندگیهای تجملاتی و اشرافی گری، غالباً منشأ و ریشه فرهنگی دارد. درواقع نرمافزار این حوادث، فرهنگ کشور و فرهنگ حاکم غلط و انحرافیای است که بر بعضی ذهنها مسلط است.
۸- تأمین بودجه لازم برای کارهای فرهنگی؛ هزینه کردن در عرصه فرهنگ و هنر، سرمایهگذاری برای آینده است.
