در قسمت قبلی این نوشتار با چهار نوع از انواع شرکتهای تجاری آشنا شدید.
در ادامه چهار نوع دیگر از این شرکتها معرفی میشوند.
شرکت مختلط سهامی: از مجموعه شرکتهای تجاری محسوب میشود که تحت نام مخصوص و بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر سهامدار تشکیل میشود. مسؤولیت شریک یا شرکا ضامن تضامنی است و مسؤولیت سهامداران محدود به سهام اسمی هر یک از آنان است. در چنین شرکتی سهام سهامداران قابلیت نقل و انتقال داشته و با فوت یا محجوریت یا ممنوعیت قضایی سهامداران شرکت منحل نمیشود.
شرکت تعاونی تولید و مصرف: شرکتی است که به منظور رفع نیازمندیهای مشترک اعضا تشکیل و مسؤولیت هر یک از سهامداران در مقابل قروض و دیون شرکت محدود به مبلغ اسمی یا سهامی است که در شرکت تعاونی فرد سهامدار سرمایهگذارای و ثبت کرده است. حق رأی افراد در هیأت مدیره و مجامع عمومی این نوع شرکت برابر است.
دفاتر تجارتی: انواع دفاتر تجارتی عبارتند از دفتر روزنامه دفتر کل، دفتر دارایی، دفتر کپیه، دفتر ثبت تجارتی
دفتر روزنامه: دفتری است که همه روزه مطالبات و دیون و داد و ستد تجاری و معاملات راجع به ارواق بهادار را از قبیل خرید و فروش و ظهرنویسی اسناد و به طور کلی جمیع واردات و صادرات تجارتی به هر اسم و رسمی که باشد و وجوهی که برای مخارج شخصی خود برداشت میکنند در آن به ثبت میرسد.
دفتر کل: تصویر کلی یا خلاصه تفکیک شده دفتر روزنامه است. که در آن معاملات تاجر اعم از خرید یا فروش، مطالبات یا دیون تحت نظم و عنوان حسابهای مشخصی به ترتیب وقوع به ثبت میرسد. ماده هشت قانون تجارت در تعریف دفتر کل میگوید: دفتر کل دفتریاست که تاجر باید تمامی معاملات را لااقل هفتهای یک مرتبه از دفتر روزنامه استخراج و انواع مختلف آنرا تشخیص و جدا کرده. هر نوعی را در صفحه مخصوصی به طور خلاصه ثبت کنند.
دفتر دارایی: دفتریاست که برابر ماده 9 قانون تجارت، تاجر باید هر ساله به صورت جامع تمامی داراییهای منقول و غیرمنقول و دیون و مطالبات سال گذشته آنهم به صورت ریز و به ترتیب ثبت و امضا کند و این عملیات باید تا 15 فروردین سال بعد انجام پذیرد.
دفتر کپیه: بر اساس ماده ده قانون تجارت باید تمامی مراسلات و مخابرات و مکالمات تلفنی و صورتحسابهای صادره تاجر یا شرکت تجارتی به ترتیب تاریخ ثبت شود. و همچنین بنا به تبصره ذیل همین ماده تمامی مراسلات و مخابرات و صورتحسابهای وارده باید به ترتیب تاریخ ورود مرتب و در پوشه مخصوص ضبط شود.
دفتر ثبت تجارتی: بنا بر تصریح ماده 16 قانون تجارت اگر تاجر ایرانی یا خارجی بخواهد در ایران شغل معمولی خود را اعمال تجاری قرار دهد مکلف به ثبت نام خود در دفتر ثبت تجارتی است، در غیر این صورت مختلف به جزای نقدی از 200 تا 2000 ریال محکوم خواذهد شد.
سند: هر گونه نوشتهای است که بتوان به منظور اثبات یا رد موضوعی از آن استفاده کرد و در لغت به معنای هر چیزی که بدان اعتماد میشود. سند را در یک دسته بندی کلی میتوان به دو دسته سند رسمی و سند عادی تقسیم کرد.
سند رسمی: سندی است که در یکی از ادارات ثبت اسناد و املاک یا دفاتر اسناد رسمی و یا در نزد ماموران رسمی در حدود صلاحیت آنها و بر طبق مقررات و قوانین موضوعه تنظیم و به ثبت رسیده باشد.
سند عادی: نوشتهای است که افراد در تنظیم آن اقدام کرده مشروط به آن که اولاً حضور ماموران رسمی در آن نبوده ثانیاً برابر مقررات و قوانین جاری تنظیم نشده باشد.
تفاوتهای سند عادی و رسمی:
1- در سند رسمی قدرت اجرایی وجود دارد، زیرا قطع نظر از اینکه بتوان برای سند رسمی اجراییه صادر کرد تاریخ تحریر( ثبت) آن نیز مورد توجه نزد اصحاب دعوی یا اشخاص ثالث است. در صورتیکه سند عادی نه تنها آن قدرت اجرای سند رسمی را ندارد بلکه تاریخ سند عادی نسبت به سایر اشخاص بلااثر میباشد.
2- در مورد سند رسمی فقط میتوان ادعای جعل کرد ولی در خصوص اسناد عادی علاوه بر ادعای جعل میتوان انکار و تردید هم داشته باشیم، چرا که در سند رسمی فقط ادعا نیست و لذا مدعی باید ادله جعلیت به دادگاه صادر کند؛ الدلیل علی یدالمدعی.
3- در سند رسمی طی تشریفات خاصی الزامی است. در صورتیکه در سند عادی احتیاجی به تشریفات خاص نیست.
سند تجارتی: در حقوق تجارتی به منظور تسهیل و تسریع در امور تجارتی و گردش سریع ثروت و انتقال طلب سندی را به عنوان سند تجارتی ایجاد کردند تا افراد تأمین امنیت خاطر بیشتری داشته باشند. خصوصیت این سند آسان بودن نقل و انتقال در آن و عدم رعایت حقوق مدنی است. بدین ترتیب اعتبارات از فردی به فرد دیگری به سهولت منتقل میشود.
