استراتژی مبهم نگه داشتن چشم انداز اقتصاد ایران شاید استراتژیای بود که دولت دوازدهم همزمان با تغییر رئیسجمهور امریکا آنرا عملیاتی کرد تا از شر نوسانهای اقتصادی که گردش پول در بازارها به راه میاندازد خلاص شود، از این رو دولت هفتهای نبوده که روی رفع قریب الوقوع تحریمها مانور ندهد تا قدرت خرید را در حالت بلاتکلیف در جیب اشخاص یا سپردههای دیداری یا سپردههای کوتاه مدت ششماهه فعلاً نگه دارد، اما محقق نشدن وعده رفع تحریمها و تورمهای ۳۰ تا ۴۰درصدی در حال تحریک پول برای خروج از بازار بانکی است.
رشد شبه پول در دولت یازدهم اقتصاد را در سالهای ابتدایی دولت دوازدهم به چالش کشید، بهطوری که دولت مجبور شد ذخایر ارز و طلا را برای مهار قدرت خرید پول در تعقیب سود روانه بازار کند، از سال ۹۷ به بعد نیز عموماً با رشد پول مواجه بودیم که شاید دلیل آن چاپ پول توسط بانک مرکزی برای تأمین کسری بودجه دولت بود، این رویداد نیز بازار سرمایه را در سالهای۹۸ و ۹۹ به چالش کشید.
اگر چه بعد از تغییر ریاست جمهوری در امریکا همچنان اقتصاد ایران با تحریم و کرونا روبهرو بودهاست، اما استراتژی مبهم نگه داشتن چشمانداز اقتصاد ایران موجب شد صاحبان سرمایه در حالت بلاتکلیف قدرت خرید خود را در بانکها نگهداری کنند، بررسیها نشان میدهد نقدینگی قابل ملاحظهای در اقتصاد ایران در حالت بلاتکلیفی است که در صورت شفاف شدن چشمانداز اقتصاد برای محافظت از تورم و همچنین دستیابی به سود وارد یکی از بازارهای اقتصادی خواهد شد.
بازار مسکن هم اکنون در رکود جدی قرار دارد، بازار سهام نیز اگر چه طی هفته گذشته تا حدودی سبز پوش بوده است، اما هنوز خاطره ریزشهای بازار در سال گذشته مانع ورود نقدینگی قابل ملاحظه به بازار است، بازار خودرو نیز همانند مسکن برای جذب نقدینگی چندان جذابیت ندارد، در عین حال خودروسازان داخلی عموماً خودروهای خود را از طریق پیش فروش عرضه کردهاند و این نگرانی وجود دارد که برای تحقق تعهداتشان با مشکل مواجه شوند، از این رو به نظر میرسد بازارهای ارز، طلا، سکه و سپردههای میانمدت و بلندمدت و گواهیسپرده و واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری از جمله بازارهایی هستند که سرمایهگذاران برای ورود به این بازارها فکر میکنند. وقتی سودهای تضمین شده در اقتصاد عموماً حول ۱۵ تا ۲۰درصد است، وجود تورم قابل ملاحظه ۳۰ تا ۴۰ درصدی سرمایه را برای ورود به بازارهای پر ریسکتر ترغیب میکند. به نظر میرسد بازار ارز، طلا و سکه این روزها دچار نوسان معنیداری شدهاند که اگر نقدینگی بخواهد ریسک ورود به این بخش را بپذیرد، امکان دارد صرفاً به دلیل پمپاژ نقدینگی به این بخشها بهطور مجدد شاهد نوسان در این بازارها باشیم.
جدال ارزی صرافی هرات و تهران
با وجودیکه ماهها از روی کار آمدن بایدن در امریکا میگذرد، هنوز وعده حسن روحانی مبنی بر رفع قریبالوقوع تحریمها عملیاتی نشدهاست و حالا به نظر میرسد کار دیگر دست دولت دوازدهم نیست، از همین رو شاهد افزایش تدریجی نرخ ارز در بازار هستیم. نکته جالب این است که تلاشها برای کنترل نرخ ارز از بازار هرات مؤثرنبوده است، بهطوری که نرخ دلار در بازار هرات حوالی ۲۳ هزار و ۹۰۰ تومان و در صرافیهای تهران ۲۴ هزار و ۳۰۰ در نوسان است. بازار طلا و سکه از طرفی با انتظار کاهش تورم به دلیل احتمال رفع تحریمها و کاهش نرخ ارز روبهرو است و از طرف دیگر در انتظار جذب نقدینگی به دلیل رکود در بازارهای موازی به سر میبرد.
با وجود اعلام نزدیکی توافق برجام و رفع تحریمها بازار سکه و طلا در هفته گذشته واکنش معناداری به این خبر نشان نداد و شاهد کاهش قابل توجهی در قیمتها نبودیم. آیا آرامشی که در بازار احساس میشود همان آرامش قبل از طوفان است؟
