همزمان با پایان یافتن مهلت رسیدگی به تقلبها در انتخابات جنجالبرانگیز از سوی کمیسیون مستقل انتخابات، آینده افغانستان با پارادوکسی از تشدید وضعیت امنیتی و احتمال کاهش میزان مشارکت با کشیده شدن انتخابات به دور دوم از یک سو و ابهام در راهبرد آمریکا برای آینده این کشور از سوی دیگر روبهرو است.
براساس نتایج «اولیه» که توسط کمیسیون انتخابات افغانستان در ماه گذشته اعلام شد، عبدالله، وزیر خارجه سابق 28 درصد آرا و حامد کرزای حدود پنجاه و پنج درصد را به خود اختصاص دادهاند که در پی اعتراض به وجود تقلب در این انتخابات از سوی گروههای رقیب کرزای و بررسی کمیسیون مستقل انتخابات این آرا کاهش یافت و هیچ یک از نامزدها نتوانستند اکثریت آرا را به خود اختصاص دهند و بر اساس قانون اساسی افغانستان در صورتی که هیچ نامزدی موفق به کسب بیش از نیمیاز آرا نگردد، انتخابات به دور دوم کشیده میشود که با اعلام نتایج شمارش آرا توسط کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی دور دوم انتخابات بین حامد کرزای و نزدیکترین رقیبش، عبدالله عبدالله برگزار میشود.
این یافتهها دارای پیامدهای عمدهای بر مذاکرات جاری دولت اوباما درباره راهبرد جنگ در افغانستان خواهد بود و در نهایت میتواند به زدودن لکه نامشروع بودن دولت شریک ایالات متحده کمک کند. اما برگزاری انتخابات در دور دوم نیز میتواند از یک طرف باعث بدتر شدن وضعیت دشوار کنونی شود، بهخصوص اگر یک بار دیگر تقلب صورت گیرد و از طرفی هم میتواند به تأخیر در برگزاری انتخابات و در نتیجه کاهش چشمگیر میزان مشارکت مردم به دلایل امنیتی و اقلیمی بینجامد.
کارشناسان معتقدند که برگزاری انتخابات در فاصله کوتاه مورد اشاره در قانون اساسی دشوار است و در عین حال تاخیر زیاد در برگزاری آن در واقع یک گام به سوی فاجعه است چرا که طولانی شدن فرآیند مذکور موجب بیثباتی در این کشور خواهد شد این در حالی است که ایالات متحده آمریکا و متحدان این کشور در ناتو، ماه گذشته توافق کردند که اگر قرار شد. انتخابات به دور دوم کشیده شود، باید در هفته اول ماه نوامبر برگزار شود تا از کاهش میزان شرکتکنندگان که قطعاً به دلیل زمستان سخت احتمال آن میرود، جلوگیری شود و جنرال استنلی مک کریستال، فرمانده ارشد نظامینیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان به مقام های سازمان ملل متحد و دولت اوباما گفته است که نیروهایش آمادگیها برای فراهم آوردن حمایت در طول انتخابات را آغاز کردهاند.
این ابهام تنها به رهبران افغانستان محدود نشده بلکه یکی از دلایل تأخیر در تعیین و اعلام راهبردآمریکا در جنگ افغانستان نتیجه نامشخص انتخابات است و اوباما که تا به حال در این ماه پنج بار با مشاوران امنیت ملی خود پشت درهای بسته تشکیل جلسه داده است تا توصیه های مک کریستال برای اعزام دهها هزار نفر از سربازان ایالات متحده به افغانستان در سال آینده را مورد بررسی قرار دهند، برای اعلام نتیجه مذاکرات خود و اعلام سناریوی اصلی این کشور در افغانستان منتظر اعلام برنده اصلی، انتخابات است هرچند برخی نیز بر این عقیدهاند که آمریکا هنوز برنامه مدون و خاصی برای آینده این کشور ندارد و اختلافات درونی بین سیاستمداران آمریکا نیز گواه روشنی بر این امر است وآمریکا چندان از وضعیت نامعلوم فعلی در افغانستان ناخشنود نیست، بلکه به دنبال زمان بیشتری است تا راهبرد آتی خود را در قبال این کشور تدوین کند.
حال این سوال مطرح است که آینده این انتخابات به کجا میانجامد؟ و با کشیده شدن انتخابات به دور دوم، اوضاع در این کشور چگونه خواهد بود؟
نزدیک شدن زمستان و راههای صعبالعبور در افغانستان مشکلات جدی پیشروی برگزارکنندگان انتخابات قرار میدهد به طوری که بارش سنگین برف و سردی هوا، راههای بسیاری از مناطق دورافتاده افغانستان را مسدود میکند و این نگرانی وجود دارد که مشارکت بسیار کاهش یابد و از طرفی هم هزینههای زیادی باید صرف برگزاری این انتخابات و تعیین مراکز رأیگیری شود که این امر با مشکلات عدیده امنیتی نیز روبهرو خواهد شد بخصوص این بار، تصمیمگیری در مورد محلی که در آن مراکز رأی دهی برپا میشود و استخدام کارمندان انتخاباتی نیز مهم است تا از اشتباهاتی که در دور اول انتخابات صورت گرفت، جلوگیری شود، هر چند بنا به گفته کارشناسان هیچ تضمینی وجود ندارد که مقامات بتوانند از وقوع تقلب در دور دوم انتخابات جلوگیری کرده و یا از تهدیدهای امنیتی بکاهند از طرفی هم تأخیر زیاد در برگزاری دور دوم، افغانستان را وارد بحران سیاسی خواهد کرد، به ویژه در شرایطی که متحدان غربی بخصوص آمریکا در حال بررسی راهبرد آینده جنگ در این کشور هستند که بحران انتخابات میتواند زمینه را برای افزایش خشونتها و فعالیت گروههای مسلح مخالف دولت فراهم کند. برخی از تحلیلگران معتقدند با وجود به دور دوم کشیده شدن انتخابات باید ائتلافی میان آقای کرزای و رقیب اصلی او - عبدالله عبدالله - شکل گیرد، هرچند عبدالله اوایل تن دادن به چنین ائتلافی را رد کرده بود اما در روزهای اخیر، لحن او در این خصوص کمی ملایم تر به نظر میرسد و او اخیراً گفته است من آماده مذاکره خواهم بود و از طرفی هم حامد کرزای نیز در گفتوگویی که هفته گذشته از یک تلویزیون آمریکایی پخش شد، گفت او در هفت سال گذشته، به عنوان مردی شناخته شده که به «مشارکت» توجه دارد.
حال با توجه به این مشکلات آیا میتوان گفت که کمهزینهترین گزینه برای آینده افغانستان تشکیل دولت ائتلافی است که نامزدهای مذکور در روزهای گذشته برای توافق با این راه حل تحت فشار بودهاند؟
اما به نظر برخی دیگر از کارشناسان مسائل افغانستان تشکیل حکومت ائتلافی در شرایطی که هیچ یک از کاندیداها نتوانند 1+50 درصد آرا را به دست آورند، از دیدگاه حقوقی مشروعیت نخواهد داشت و مشکلات زیادی را به بار خواهد آورد و ائتلاف در نظام ریاستی اصلاً معنی ندارد، بلکه در نظام پارلمانی است که اگر حزبی اکثریت کرسیها را به دست آورد و نتوانست رأی لازم را بگیرد، میتواند ائتلاف کند تا به کرسی بنشیند. ولی در نظام ریاستی که رئیس جمهور با نظر مردم انتخاب میشود، ائتلاف به معنی معامله با آرای مردم خواهد بود، این در حالی است که برخی نیز پیشنهاد کردهاند که یکی از گزینه های احتمالی دیگر، برگزاری لویه جرگه - گردهمایی بزرگ سیاستمداران و بزرگان قومی- برای دست یافتن به یک راهحل است.
