بحث خدمات رسانی به ایثارگران در برنامه سوم توسعه در سال 79 مطرح شد و پیش نویس آن در قالب لایحه و در برنامه چهارم گنجانده شد تا به عنوان طرحی آزمایشی در مدت 4 سال اجرا شود اما به دلیل حساسیتی که در مورد مسایل ایثارگران وجود دارد، این بحث تحت بررسی کامل کارشناسان و دولتمردان قرار گرفت و پس از در نظر گرفتن نقطه نظرات دستگاه های مرتبط و غیر مرتبط، با عنوان لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران تقدیم مجلس شورای اسلامی شد که از همین نقطه جنجالهای مرتبط با این لایحه حمایتی از ایثارگران نقل محافل شد.
از آنجا که این لایحه به وسیله دولت تهیه شده بود، نمی توانست مشکلی برای اجرا داشته باشد اما مشکل از آنجا شروع شد که مجلس برای حمایت بیشتر، مواردی را به آن اضافه کرد که هزینه هایی را افزون بر پیش بینی های دولت به این طرح تحمیل می کرد. در نتیجه مجلس شورای اسلامی این طرح را با عنوان اصل 85 قانون اساسی نامگذاری کرد تا پس از بررسی در کمیسیون های مربوطه، بدون آنکه در صحن علنی مطرح شود به شورای نگهبان ارسال شود که این مهم به تصویب مجلس رسید.
در این لایحه هشت فصلی، مسایل مربوط به مسکن، بهداشت و درمان، تسهیلات اداری و استخدامی، اشتغال و کارآفرینی، معیشت و رفاه، امور فرهنگی، آموزش، ورزش و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. براساس این مصوبه مذکور، خدمات مسکن به ایثارگران از طریق تامین و واگذاری زمین یا مسکن، واگذاری منازل اجاره به شرط تملیک، ارایه تسهیلات بانکی بلندمدت با کارمزد حداکثر 4 درصد با بازپرداخت 20 ساله، ودیعه مسکن استیجاری، کمک بلاعوض، پرداخت هزینه تعمیر منزل و تبدیل به احسن نمودن مسکن نامناسب، معافیت از هزینه های آماده سازی زمین، خدمات و تسهیلات مهندس شهری که حسب مورد به ایثارگران واجد شرایط تعلق می گیرد، صورت خواهد گرفت.همچنین میزان تسهیلات بانکی برای مسکن ایثارگران با سود و کارمزد 4 درصد برای هریک ازمشمولان به ازای هر واحد مسکونی 12 میلیون تومان در شهرهای با بیش از یک میلیون جمعیت و در سایر شهرها و روستاها 10میلیون تومان است.
براساس این مصوبه وزارت مسکن و شهرسازی موظف است سالانه حداکثر 30 درصد از منازل اجاره به شرط تملیک خود را متناسب به نیاز بنیاد به واجدین شرایط اختصاص دهد. براساس این مصوبه تامین 100 درصد هزینه بهداشتی درمانی به صورت بیمه سلامت، بیمه همگانی، بیمه مکمل و بیمه خاص خانواده شاهد، جانبازان، آزادگان و افراد تحت تکفل آنان برعهده دولت خواهد بود و اما شورای نگهبان این لایحه را مغایر با اصل 75 قانون اساسی دانست و با تاکید بر اینکه باید بار مالی آن تامین شود، لایحه را به مجلس اعاده داد و مجلس نیز بار مالی را به دوش دولت گذاشت اما به دلیل آنکه دولت با موارد اضافه شده به این لایحه موافق نبود حاضر به تامین بار مالی آن نشد و در اثر اصرار نمایندگان این لایحه به مجمع تشخیص مصلحت رفت تا شاید به قانونی برای حمایت از ایثارگران تبدیل شود اما نه تنها آنچه را که نمایندگان پیش بینی کرده بودند در مجمع تشخیص اتفاق نیفتاد ، بلکه به فراموشخانه مجمع رفت و همچنان در آن محل خاک میخورد.
از این نقطه به بعد شاهد موضع گیریهای گوناگونی بوده ایم . رییس فراکسیون ایثارگران مجلس در گفتگو با حیات با اشاره به تلاش این فراکسیون برای در نظر گرفتن ردیف بودجه برای لایحه جامع ایثارگران در بودجه سال 88 میگوید: قرار بود هیات رییسه فراکسیون دیداری با رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام داشته باشد.
وی با یادآوری اینکه طرح یک فوریتی خدمات رسانی به ایثارگران با 14 ماده تهیه شد که با لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران مقایسه و نماینده بنیاد شهید و امور ایثارگران نیز توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد، افزود: برای پیگیری سریعتر لایحه جامع ایثارگران، رییس مجلس با دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام هماهنگی لازم را انجام داد تا هم لایحه جامع سریعتر در دستور کار مجمع قرار گیرد و هم طرح خدمات رسانی پیگیری شود.
رییس فراکسیون ایثارگران مجلس هشتم با اشاره به اینکه هیات رییسه فراکسیون دیداری با هاشمی رفسنجانی داشت، افزود: قصد داشتیم قبل از اینکه بودجه سال 88 بسته شود، این موضوع حل شود تا لایحه یک سال دیگر به تعویق نیفتد و البته با مسوولان دولتی نیز رایزنی هایی صورت گرفت تا برای لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران بودجه ای در نظر گرفته شود اما با کمال تاسف این مهم محقق نشد.
در این میان مجمع جانبازان و ایثارگران به رییس شورای اسلامی متوسل شد. در نامه این مجمع خطاب به علی لاریجانی آمده است: پیرو نامههای تقدیم شده به ریاست مجلس هفتم مبنی بر تاخیر چند ساله در تصویب لایحه جامع خدماترسانی به ایثارگران و اعلام نگرانی این جامعه در مورد کاهش خدمات به این عزیزان، از نمایندگان که اغلب از ایثارگران بوده و در جبهه حضور داشتهاند، توقع میرود، حقوق مسلمی که در قوانین گذشته به آنان تعلق میگرفته، کاهش ندهند و بیش از این نگذارند این لایحه که میتواند کمک مطلوبی به ایثارگران داشته باشد دست خوش تاخیر در زمان شود.
در ادامه این نامه از لاریجانی درخواست شده است، از کارشناسان جامعه هدف بویژه مجمع جانبازان و ایثارگران انقلاب اسلامی، جهت بهرهمندی از نظرات کارشناسی آنان در تامین منافع مادی و معنوی ایثارگران در کمیسیونهای مربوطه دعوت شود تا تصویب برخی از قوانین موجبات تضییع حقوق جانبازان و ایثارگران و تهدید امنیت معیشتی و تضعیف در احقاق حق آنان فراهم نشود.
و اما دکتر رحماندوست مشاور رییس جمهور در مورد لایحه میگوید: عده ای معتقدند اگر حرکتی برای ساماندهی رزمندگان جهت پوشش خدماتی راه بیفتد، جامعه ای چند میلیونی به جانبازان و آزادگان و خانواده شهدا اضافه می شود ، آنوقت امکان خدمات رسانی با حجم زیاد وجود نخواهد داشت.
وی با اظهار تأسف از کارشکنی ها، تاکید رییس جمهور بر حمایت از ایثارگران را یادآور می شود و میگوید: دل ما هم از همین خون است. زجرها کشیدیم تا رضایت افراد را جلب کنیم. توافق هم می کنیم . رییس جمهور هم دستور می دهد ولی در اجرا با مشکل رو به رو میشود و می گویند بودجه نداریم یا باید دولت منابع را مشخص می کرد.
و اما رییس مجلس هفتم با تاکید بر اینکه اگر بعضی از مواد مصوبه لایحه ایثارگران اشکالاتی دارد، راه اصلاح برای این قانون باز است، خطاب به ایثارگران میگوید: تصور نکنید که اگر مجلس به این لایحه رای مثبت داد و نهایی شد، دیگر هیچ اصلاحی صورت نمی گیرد بلکه مجلس مصلحت دید که این لایحه را تصویب کند زیرا مشکلات بسیاری از ایثارگران در گرو تصویب آن بود.
در واکنش به این اظهارات، مدیرکل امور مجلس بنیاد شهید و امور ایثارگران میگوید: تصویب لایحه جامع ایثارگران 2 هزار میلیارد تومان بودجه نیاز دارد و به دلیل آنکه مجلس هنوز متولی خاصی برای تامین بار مالی آن پیدا نکرده تا کنون لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران نتیجه ای نداشته است.
حجت الاسلام علیرضا مهدوی فر، در خصوص اینکه برای تصویب این لایحه چه مرجعی باید این بودجه را متحمل شود میگوید: برای تامین بار مالی این لایحه، یا دولت باید هزینه آن را بپردازد و یا مجلس راه حلی برای آن بیابد.
و اما نمایندگان مجلس هشتم که احساس می کردند لایحه جامع ایثارگران به سوی فراموش شدن از اذهان عمومی میرود، به فکر افتادند تا با حرکتی جدید، مانع این فراموشی شوند در نتیجه با امضای 60 تن از نمایندگان طرح اصلاحیه لایحه جامع خدماترسانی به ایثارگران» در مجلس شورای اسلامی تهیه شد تا مشکلات لایحه در طرح حل شود که درمقدمه این طرح دلایل لزوم تهیه و پیشنهاد آن چنین آمده است:
با عنایت به تصویب لایحه جامع ایثارگران و رفع مشکلات مطروحه از سوی شورای محترم نگهبان و ارجاع به مجمع تشخیص مصلحت نظام و برای رفع برخی تقاضاهای جانبازان و ایثارگران در جهت تکمیل لایحه تحت بررسی مجمع و تکمیل مفاهیم آنها، طرح ذیل با قید یک فوریت تقدیم می شود. با پایان دوره مجلس هفتم، طرح ایثارگران نیز نیمهکاره رها شد اما پس از شکلگیری مجلس هشتم و پیگیریهای ایثارگران ، این طرح در صحن علنی مجلس مطرح شد و نمایندگان به یک فوریت آن رأی مثبت دادند.
این طرح به کمیسیونهای اصلی و فرعی مجلس ازجمله اجتماعی ، بهداشت و درمان، آموزش و تحقیقات و کمیته اجتماعی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ارجاع و تصویب شد. و در کمیسیون اجتماعی مجلس نیز کمیتهای تخصصی تشکیل شد تا به صورت ویژه روی طرح جامع خدماترسانی به ایثارگران کار کند.
این کمیته از ابتدای سال 88 با حضور حسین دهقان رییس وقت بنیاد شهید و امور ایثارگران در کمیسیون اجتماعی مجلس شکل گرفت و مقرر شد تا نمایندگانی از دولت، مجلس و بنیاد مشکلات طرح را بررسی و با نوشتن لایحهای جدید، گره این طرح و لایحه را باز کنند اما مشکلات همچنان به قوت خود باقی است .
در این کش و قوسها، رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران تغییر می کند و دهقان جای خود را به زریبافان میدهد و با همین جابجایی، گویا منجی جدیدی پا به عرصه وجود گذاشته تا تاییدیه لایحه حمایت از ایثارگران را بگیرد و آن را اجرایی کند .
به همین بهانه، رییس مجمع جانبازان و ایثارگران انقلاب اسلامی با اشاره به اینکه هیچ لایحهای به اندازه لایحه خدماترسانی به جانبازان راکد نمانده ، از زریبافان میخواهد تا پیگیری این لایحه را در اولویتهای خود قرار دهد.
علیاکبر مرتضوی کیاسری با تاکید بر اینکه امیدواریم با حضور رییس جدید بنیاد شهید و امور ایثارگران، شاهد مشکلات جانبازان از جمله کمبود دارو و حداقل امکانات رفاهی نباشیم، میگوید: خانوادههای جانبازان برای تهیه دارو مجبورند به مکانهایی مانند ناصر خسرو بروند، افزون بر آنکه رسیدگی به مشکلات تحصیلی و توجه به مسائل اقتصادی خانوادههای شهدا نیز نباید نادیده گرفته شود.
وی از زحمات رییس سابق بنیاد شهید و امور ایثارگران قدردانی کرده و میگوید: امیدواریم با تغییرات مدیریتی در بنیاد، مشکلات مسکن جانبازان به ویژه جانبازان اعصاب و روان حل شود.
پس از تذکرات و اصرارهای فراوان نمایندگان به ویژه ایثارگران مجلس نشین، طرح خدمات رسانی به ایثارگران در دستور کار مجلس قرار میگیرد اما با وجود اعلام رسمی هیات رییسه مجلس مبنی بر مطرح شدن آن، این طرح در صحن علنی مطرح نمی شود.
رییس مجلس که در اثر این اقدام با اعتراض نمایندگان رو به رو شده، می گوید: این طرح بار مالی دارد و چنانچه باز هم در مجلس شورای اسلامی مطرح شود و رای بیاورد از سوی شورای نگهبان رد خواهد شد. علی لاریجانی تاکید می کند: لازم است بررسی های کامل و دقیق تری صورت گیرد تا چنانچه این طرح به شورای نگهبان رفت، مورد موافقت قرار گیرد به همین دلیل طرح خدمات رسانی به ایثارگران در صحن علنی مطرح نخواهد شد.
وباز هم طرح فراموش می شود تا اینکه به بهانه هفته دفاع مقدس، نماینده بهار و کبوتر آهنگ به مجلس تذکر میدهد تا هر چه سریعتر طرح جامع خدمات رسانی به ایثارگران در هفته دفاع مقدس شود.
عیسی جعفری، در تذکری آیین نامه ای با تاکید بر اینکه یکی از اقدامات اساسی و قابل توجهی که در ماه های نخست مجلس هشتم به آن توجه ویژه ای شد، بحث خدمات رسانی به ایثارگران بود که در کمیسیون های تخصصی و فرعی مجلس به خوبی مورد بررسی قرار گرفت، میگوید: ماه ها پیش قرار بود طرح خدمات رسانی به ایثارگران در صحنن علنی مجلس مطرح شود و سه ماه پیش هم در دستور جلسه علنی مجلس قرار گرفت اما با وجود آنکه تا چند هفته در دستور کار مجلس قرار می گرفت، به عناوین مختلف از دستور حذف شد.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس هشتم از هیات رییسه می خواهد با توجه به آغاز هفته دفاع مقدس اجازه دهند این طرح در صحن علنی مجلس مطرح و با تصویب آن، انتظارات ایثارگران برآورده شود.
محمد حسن ابوترابی فرد که ریاست جلسه علنی را برعهده داشته، در پاسخ به این تذکر می گوید: هیاتی برای بررسی نهایی این طرح تشکیل شده و از این هیات می خواهیم در اسرع وقت این طرح را نهایی کرده و نتیجه آن را به هیات رییسه ارایه دهند تا در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گیرد.
و اما مسعود زریبافان که با روی کار آمدن دولت دهم، ریاست بنیاد شهید و امور ایثارگران را بر عهده گرفته، خصوص اولویتهای خود برای ارتقای بنیاد میگوید: برنامههای فرهنگی مانند رسیدگی به وضعیت دانشگاه شاهد را در اولویت برنامههای خود قرار داده ام.
وی تاکید دارد که با این اعتقاد به عرصه خدمترسانی به ایثارگران و جانبازان آمدهایم تا انتظارات ایثارگران را در زمینههای مختلف برآورده کنیم، می گوید: وظیفه داریم به گونهای رفتار کنیم تا ایثارگران و جانبازان با سربلندی زندگی کنند و کرامتشان در جامعه حفظ شود.
زریبافان در خصوص تعیین تکلیف طرح جامع خدمات رسانی به ایثارگران نیز میگوید: مشکل طرح جامع خدمات رسانی به ایثارگران حل می شود و تاکنون هماهنگی و تعاملات خوبی با نمایندگان مجلس در مورد تعیین تکلیف این طرح انجام شده و تلاش داریم مشکل این طرح را در مجلس حل کنیم.
و اما مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی به عنوان یک مرجع کارشناسانه وارد گود میشود تا نظر خود را برای اتمام حجت همه افراد اعلام کند.
این مرکز با تاکید بر اینکه لایحه خدماترسانی به ایثارگران برای قانونمندکردن دستورالعملها تهیه شده است، میگوید: مهم ترین هدف لایحه جامع خدمات رسانی به ایثارگران، تحقق اهداف به جای مانده از برنامه سوم توسعه، تحقق مواد قانونی برنامه چهارم توسعه و نیز مفاد قانون بودجه سال 1384 کل کشور بوده و در مجموع این لایحه برای قانونمندکردن دستورالعملها و افزایش خدمات رسانی به ایثارگران تهیه و تنظیم شده است.
دفتر مطالعات اجتماعی هدف کلی از تهیه این لایحه را ایجاد وحدت رویه و سازماندهی متمرکز و مدیریت واحد در خصوص خدمات رسانی به ایثارگران ذکر کرده و افزود: این لایحه مجموعه قوانین پراکنده، موردی و ناهماهنگ را که توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران از یک طرف و مجموعه دستگاههای اجرایی نیروهایمسلح از طرف دیگر اجرا میگردد، جمعآوری و یکپارچه خواهد کرد.
بر اساس اعلام مرکز پژوهشها در این لایحه سعی شده است با تاکید بر تکریم و رعایت و حفظ شان، کرامت و منزلت ایثارگران، جهت توسعه و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت از طریق شناسایی نیازهای واقعی آنها درحوزههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و رفاهی و در چارچوب یک برنامهریزی دقیق با توجه به امکانات، منابع و ظرفیتهای موجود کشور اقدام شود.
دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهشها یادآور شد که این لایحه دارای پشتوانه قانونی نیز میباشد زیرا قانونگذار در ماده 99 برنامه چهارم توسعه دولت را موظف به تدوین و ارائه نظام جامع خدمات رسانی به ایثارگران کرده است.
گفتنی است: در فصول مختلف این لایحه سعی شده است مباحثی از قبیل: مسکن، بهداشت و درمان، تسهیلات اداری و استخدامی، اشتغال و کارآفرینی، معیشت و رفاه، امور فرهنگی، آموزشی، ورزش و نیز مواردی از قبیل ترویج فرهنگ ایثار و شهادت مورد توجه قرار گرفته و در هر قسمت ضمن اشاره به مواد قانونی مربوطه، راهکارهای رسیدن به اهداف تعیین شده در قانون نیز تبیین شوند.
مرکز پژوهشها همچنین نظر خود را در مورد لزوم حذف یا اصلاح بخشهایی از مفاد لایحه اعلام کرده است.
در مورد تغییرات مجلس در لایحه و طرح خدمات رسانی به ایثارگران به نظر می رسد سنگ بزرگ علامت نزدن است و شاید اگر کرسی نشینیان خانه ملت به جای افزودن به مواد این پیشنهادات، همان لایحه دولت را تصویب میکردند امروز میتوانستیم شاهد آن باشیم که از مجلس هفتم ( سال 1385زمان تصویب لایحه دولت) تا کنون ایثارگران و خانواده هایشان از نعمت این ماده قانونی بهره مند شده اند در حالی که در این سال ها تعداد زیادی از والدین شهدا و جانبازان به دیار باقی شتافته اند و امکان برخورداری از مزایای لایحه خدمات رسانی ایثارگران برای آن ها فراهم نشد.
