سرویس سیاسی جوان آنلاین: خبرگزاری مهر ضمن اشاره به سابقه دخالتهای دولتمردان امریکایی در قبال حوادث ایران، اتفاقات یک ماه گذشته امریکا و انفعال دولتمردان در این زمینه را مورد توجه قرار داده و نوشته است: قطعاً این روزها نام «جورج فلوید» را زیاد شنیدهاید. بله! جورج فلوید، همان سیاهپوست امریکایی که در تاریخ ۲۵ می ۲۰۲۰ (پنجم خرداد ماه) به دلیل فشردن زانوی یکی از افسران پلیس شهر «مینیاپولیس» امریکا روی گردنش، پس از حدود ۹دقیقه جان باخت. بنا داریم از زاویهای دیگر این حادثه را مورد بررسی قرار دهیم؛ زاویهای که قرار است در آن، رویکرد دولتمردان ایران و امریکا در موقعیتهای مشابه را واکاوی کند. برای پرداختن به این مطلب لازم است چند ماه به عقب بازگردیم و نگاهی به آخرین حادثه- حوادث آبان- در ایران داشته باشیم؛ حوادثی که بهانهای شد تا دولتمردان امریکا، همچون دونالد ترامپ، با بوقهای تبلیغاتی و ادعاهای حقوق بشری خود فضاسازیهای رسانهای و سیاسی زیادی را علیه جمهوری اسلامی ایران ایجاد کنند.
اعتراضات داخلی در ایران در پی افزایش قیمت بنزین
بامداد ۲۴ آبان ۱۳۹۸ بود که شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، بدون اعلام قبلی از تغییر قیمت بنزین غیرسهمیهای به ازای هر لیتر ۳هزار تومان خبر داد؛ خبری که موجب شد فردای همان روز، تجمعات اعتراضی در چند شهر کشور برگزار شود و به سرعت به استانهای مختلف سرایت کرده و برخی شهرهای کشور را تا حدود یک هفته پس از آن صحنه درگیری، اعتراض و آشوب کند.
۲۸ آبان ماه ۹۸ برایان هوک، رئیس گروه اقدام علیه ایران در وزارت خارجه امریکا که تاکنون زمینهساز اعمال تحریمهای زیادی علیه ملت ایران بوده، در گفتگو با اسکای نیوز عربی در رابطه با ناآرامی و اغتشاشات آبان ماه در ایران، «امریکا را حامی مطالبات ملت ایران معرفی میکند» و مدعی میشود «ملت ایران از نظامی که نتوانست وظایف خود را انجام دهد خسته شدهاند.»
هوک آنقدر از حوادث پیش آمده در ایران ابراز رضایت میکند که در بخش دیگری از ادعاهای خود میگوید: «ایران این روزها هزینه توطئه علیه کشورهای دیگر را میپردازد.».
اما نقطه نظرات این مقام ضدایرانی همین جا به پایان نمیرسد، او در تاریخ ۳۰ آبان ماه در گفتوگوی دیگری با شبکه بیبیسی فارسی مدعی میشود که «ما تلاش کردیم از اعتراضهای سالهای گذشته در ایران درس بگیریم و به نظام ایران اعتماد نکنیم. ما با در اختیار گذاشتن ابزار ارتباطی، اجازه دادیم که مردم حتی با قطع اینترنت در ایران با یکدیگر در ارتباط باشند.» او همچنین با ابراز خشنودی از ناآرامیها در ایران ادعا کرد که «به فشار حداکثری خود برای به پای میز مذاکره کشاندن جمهوری اسلامی بر سر برنامه هستهای، موشکی و مسائل منطقهای ادامه خواهد داد.»
اظهار نظر در خصوص حوادث آبان در ایران تنها به برایان هوک ختم نشد، بلکه دیگر مقامات کاخ سفید از جمله «مایک پمپئو» وزیر خارجه امریکا نیز از ناآرامیهای ایران حمایت کردند.
در نهایت در تاریخ ۳۰ آبان ماه دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا در توئیتی نسبت به حوادث آبان ماه و اعتراضاتی که به موجب آن شکل گرفته بود و قطعی اینترنت در ایران واکنش نشان میدهد و میگوید: «ایران آن قدر بیثبات شده است که نظام این کشور برای اینکه مردم بزرگ ایران درباره خشونتهای فجیعی که روی داده است، صحبت نکنند، اقدام به قطع کل سیستم اینترنتی کشور کرده است. آنها خواهان شفافیت نیستند و گمان میبرند که جهان به مرگ و تراژدیای که نظام ایران در حال رقم زدن آن است، پی نخواهد برد.»
توئیت ترامپ در حالی در صفحه شخصیاش در توئیتر منتشر شد که او در تاریخ ۱۲ آذر ۹۸، منکر حمایت از تجمعات در ایران شد. اما رئیسجمهور امریکا پس از انکار حمایت از تجمعات و ناآرامیها در ایران در همان روز بار دیگر در توئیتی، مجدداً از موضع خود باز میگردد و با رد اظهارات پیشین خود مبنی بر عدم حمایت امریکا از تجمعات ایران، مینویسد: «ایالات متحده امریکا از مردم دلیر ایران که برای آزادی خود دست به تظاهرات زدهاند، حمایت میکند. ما در دولت از آنها حمایت کرده و خواهیم کرد.»
مداخلات ترامپ تا جایی ادامه پیدا میکند که ۱۵آذرماه وی بار دیگر حمایت خود را از ناآرامیها در ایران تکرار میکند. به نقل از رویترز، او پیش از شرکت کردن در جلسه کاخ سفید با نمایندگان دائمی شورای امنیت این کشور، با مطرح کردن ادعاهایی از تهران برای آنچه سرکوب معترضان خوانده شده انتقاد میکند. ترامپ میگوید: «امریکا در کنار معترضان ایران است.» ۱۷ آذر ماه نیز ترامپ در کنفرانس سالانه شورای اسرائیلی- امریکایی موضوع اعتراضات آبان ماه را مجدداً مطرح میکند و بدون ارائه سند و مدرکی مدعی میشود که «هزاران ایرانی کشته شده و هزاران نفر دیگر نیز در حوادث آبان بازداشت شدهاند.»
موج اعتراضات در امریکا در پی به قتل رساندن جورج فلوید
اعتراضات به مرگ جورج فلوید و اعمال خشونت از سوی پلیس، تا ۳۰ می (۱۰خرداد) به حداقل ۳۰شهر دیگر ایالات متحده امریکا گسترش یافت و حداقل در ۱۲شهر بزرگ ایالات متحده قوانین منع رفتوآمد به اجرا درآمد. دونالد ترامپ در واکنش به اعتراضات شکل گرفته در امریکا، در توئیتی از اعزام گارد ملی حمایت کرد و خواستار تیراندازی به معترضان شد تا جایی که توئیتر، توئیت ترامپ را به دلیل تشویق به خشونت پنهان کرد.
اما در این میان واکنش حسن روحانی به اعتراضات امریکا، درخور توجه بود. او پس از گذشت ۱۰روز از وقایع امریکا، یعنی در تاریخ ۱۵خرداد ماه، در مراسم افتتاح پروژههای وزارت نیرو در استانهای بوشهر و آذربایجان غربی، به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: «ایران به شدت جنایت امریکا را محکوم میکند. این ماجرا [قتل جورج فلوید]نشان داد وقتی یک مظلوم در دنیا کشته میشود، همه جهان به حرکت درمیآید و مهم نیست فردی که کشته شده مسلمان، مسیحی، امریکایی یا غیرامریکایی بوده بلکه مهم برای جهانیان این بوده که فردی در شدت مظلومیت و با وحشیانهترین طریق کشته شده است.» روحانی در این سخنرانی به رفتارهای ترامپ هم اشاره میکند و میگوید: «انجیل کتابی نیست که فرمان قتل بیگناهان را صادر کند و شرمآور است رئیسجمهوری که میخواهد علیه ملت خود اقدام کند، دست به کتاب آسمانی میبرد.»
واکنش به حوادث امریکا آن هم در لفافه
روحانی چهار روز بعد، ۱۹خرداد ماه برای دومین بار در خصوص اعتراضات در امریکا موضعگیری کرد؛ مواضعی که تنها در لفافه اشارهای به قتل جورج فلوید دارد. وی در جلسه برنامهریزی برای تحقق شعار جهش تولید میگوید: «امریکاییها با سیاست زانو بر گلو شدیدترین تحریمها را علیه دولت و ملت ایران اعمال کردند تا با افزایش فشارها، این روند به فروپاشی کشور منجر شده و آنها بتوانند به هدف اساسی خود که از ابتدا آن را دنبال میکردند، یعنی تغییر نظام سیاسی در ایران برسند، اما دولت با همراهی مردم نگذاشت زانوی امریکاییها بر گلوی ملت فشار آورد و نفس آنها را تنگ کند.».
اما آخرین واکنش روحانی به حوادث اخیر امریکا به ۲۱خرداد ماه برمیگردد، وقتی که او در جلسه هیئت دولت میگوید: «ایالات متحده امریکا در زمینه ویروس کرونا نشان داد که مدیریت لازم برای اداره این کشور عظیم و بزرگ را در اختیار ندارد و اینگونه اقدامات در هفتههای اخیر با خشونت شدید علیه ملت خودشان توأم شده است، یعنی نظامیان و پلیس به دستور کاخ سفید، فشار و کشتار مردم را انجام میدهند.»
روحانی در ادامه تأکید میکند: «از گذشته سیاست امریکا، سیاست «زانو بر گلو» بوده است. اینان در طول تاریخ، هر مظلومی را پیدا میکردند با زانو بر گلویش فشار میدادند تا او را از بین ببرند.»
محافظهکاری مقابل گستاخیهای ترامپ
با تمام این تفاصیل به نظر میرسد به رغم اینکه ترامپ در جریان حوادث آبان ماه، از وقایع پیش آمده نهایت بهره برداری را کرد و دایره تحریمهای خود علیه ایران را تنگتر نمود، روحانی در واکنش به حوادث مشابه این روزها در امریکا، رویکردی محافظهکارانه و منفعلانه در پیش گرفت. دلیل این ادعا را میتوان در مقایسه جزئیتر واکنشهای دو رئیسجمهور مذکور در مواجهه با این حوادث مورد بررسی قرار داد. رئیسجمهور امریکا در رابطه با حوادث آبان ماه ایران سعی میکند در فضای توئیتر، موجی را علیه ایران طراحی کند در حالی که روحانی، موضوع اعتراضات پیش آمده در امریکا را فقط در بخشهایی از سه سخنرانی مورد نقد قرار میدهد. یکی از مصادیق بهره برداری ترامپ و دولتش از حوادث آبان ماه، تحریم برخی وزرای دولت روحانی بود که بیشتر جنبه روانی و تبلیغاتی داشت. فضاسازیهای تبلیغاتی دولت ترامپ علیه ایران در حالی اتفاق میافتد که حسن روحانی از تاریخ پنجم خرداد، یعنی از آغاز اعتراضات سراسری در امریکا، تاکنون از مجموع حدود ۲۱ سخنرانی، تنها در سه سخنرانی به این وقایع واکنش نشان داده است؛ واکنشهایی که به اعتقاد بسیاری از ناظران سیاسی در فضای تقابلی دو دولت ایران و امریکا به حساب انفعال و ضعف دولتمردان ایرانی نوشته میشود.
