سرویس بین الملل جوان آنلاین: گرگ ترنر به مدت ۱۵ سال برای یک شرکت محصولات شیمیایی کار کرده است. او هفته پیش، بدون اطلاع قبلی از محل کارش اخراج شده و حالا در صف دریافتکنندگان غذا در ایالت کالیفرنیا ایستاده است. سیندی هوتس مدیر اجرایی مرکز اعطای غذای رایگان میگوید: «۱۰ برابر حالت عادی مراجعهکننده داریم و هر روز هم به تعداد آنها افزوده میشود.» وی تصمیم گرفته با توجه به شرایط حاکم، تدابیر متفاوتی را برای توزیع غذا اجرا کند. در واقع در هیچ نقطهای از امریکا، به اندازه اماکنی که غذای رایگان به نیازمندان میدهند، ابعاد بحران ناشی از شیوع ویروس کرونا مشهود نیست. در یکی از این مراکز در شیکاگو، فقط در یک روز بیش از ۳ تن غذا توزیع شده است. شرایط به قدری وخیم است که اگر تصاویر این مراکز به صورت سیاه و سفید منتشر شود، به سختی میتوان آنها را از تصاویر دهه ۱۹۳۰ تشخیص داد. سه سال پیش که دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور امریکا سوگند یاد کرد، به مردم کشورش وعده غرور و قدرت داد و اکنون ویروس کرونا، کشور را به ورطه بدترین بحران پس از رکود بزرگ انداخته است. اگر چه بحران کرونا سراسر جهان را فراگرفته، اما هیچ کشوری در جهان غرب به اندازه امریکا در زمینه کنترل این بحران قصور نداشته است. ترامپ اواخر فوریه ادعا کرده بود که دولت وی به صورت کامل اوضاع را تحت کنترل دارد، اما اکنون شمار افرادی که به این بیماری مبتلا شدهاند از ۵۰۰ هزار نفر بیشتر شده و بیمارستانها در نیویورک، دیترویت و نیواورلئان به سختی میتوانند از عهده پذیرش بیماران برآیند. برخلاف بحرانهای قبلی در سطح جهان، امریکا به عنوان رهبر جهانی در آستانه شکست قرار دارد. ترامپ هم همانطور که بیشتر مواقع همین کار را میکند، سازمان جهانی بهداشت را که در مقابله با این بحران مسئولیت دارد، هدف انتقاد شدید قرار داده است و حتی این سازمان را به قطع منابع مالی تهدید کرد. رئیس جمهور امریکا در جریان مراسم تحلیف خود به موفقیت مجدد امریکا به طوری که هرگز پیش از این نبوده است، نیز اشاره کرده بود، اما در شرایط فعلی امریکا به بچهای دردسرساز در عرصه مبارزه با ویروس تبدیل شده است و این کشور یکی پس از دیگری رکوردهای منفی را ثبت میکند. کاخ سفید پیشبینی کرده که تا پاییز آینده، شمار کشتهها به ۲۴۰ هزار نفر میرسد. تحقیقات بانک فدرال در سنتلوئیز نیز حاکی از این است که ۴۷ میلیون امریکایی تا ماه ژوئن شغل خود را از دست خواهند داد.
تجربه لحظه سوئز
همهگیری ویروس کرونا، ضعفها و اشکالاتی را آشکار کرد که قبل از انتخاب ترامپ هم در امریکا وجود داشت: ساختار درمانی زمانی که بیشترین نیاز به آن وجود دارد، شکست میخورد. ساختار سرمایهداری که در دوران شکوفایی، بی حد و مرز رونق دارد، اما در زمانی که همین ساختار در معرض سقوط قرار دارد، چیزی مانع آن نیست. از همه اینها مهمتر اینکه دموکراسی ارائه شده که چگونگی مصالحه و تفاهم را فراموش کرده است. در چنین شرایطی، آیا جهان شاهد فروپاشی یک ابرقدرت خواهد بود؟ آیا واشنگتن بنابر آنچه راش دوشی دانشمند علوم سیاسی معتقد است، در حال تجربه «لحظه سوئز» است؟ در پاییز ۱۹۵۶، مصر در مناقشه مربوط به کانال سوئز پیروز شد. این واقعه باعث شد جهانیان به این باور برسند که امپراطوری انگلیس، موضوعی است که دوران آن سپری شده و مربوط به گذشته است. البته موضوع پایان دوران امریکا پیش از این، بارها مطرح شده، اما نشانههای بحران به اندازهای که اکنون مشاهده میشود، نبوده است.
تغییر در موازنه قدرت
نیاز فوری امریکا به کمک، بیش از هر جایی در نیویورک که بزرگترین شهر این کشور است، به چشم میخورد. جاناتان مارشال رئیس اورژانس بیمارستان «میمونیدس» که از اوایل ماه مارس بیوقفه کار کرده است، میگوید: «بیمارستان تقریباً مملو از بیماران کرونایی است.» مارشال درباره بیمارستانی سخن میگوید که با ۷۰۰ تختخواب، بزرگترین بیمارستان بروکلین محسوب میشود. صحبتهای بعدی این پزشک، نشان میدهد که فقدان هماهنگی مرکزی، مهمترین مشکل است. بنا بر تحقیقات انجمنی که ۴۲ هزار پرستار در نیویورک عضو آن هستند، حدود ۸۵ درصد از آنها با بیماران کووید ۱۹ ارتباط داشتهاند، اما حدود سهچهارم آنها لباسهای مناسب در اختیار نداشتهاند. مارشال میگوید این بیمارستان در حال حاضر چندین میلیون دلار از داراییهای خود را برای مقابله با بیماری کورنا هزینه میکند، اما مشخص نیست که دولت چطور میخواهد با اختصاص کمک، روند فعلی را متوقف کند. این وضعیت در شرایطی است که انتظار میرفت امریکا کاملاً برای مهار بیماری همهگیر آماده باشد. در سال ۲۰۱۸، حدود ۱۸ درصد از تولید ناخالص داخلی به بخش درمان اختصاص یافت. چنین رقمی برابر با ۶/ ۳ تریلیون دلار ارزیابی میشود، اما ساختار درمانی امریکا بسیار گران و ناکارآمد است. بیشتر مواقع، ثروتمندان و افرادی که مشاغل خوبی دارند از خدمات درمانی بسیار خوبی بهرهمند میشوند و بخش قابل توجهی از این مبلغ یادشده به صندوقهای شرکتهای بیمه و داروسازی اختصاص مییابد. چنین روندی به موازات مشکلات سیاسی، تشدید میشود.
رکودی بدتر از هر کشور صنعتی
نخستین مورد از کووید ۱۹ روز سیام ژانویه در سیاتل شناسایی شد. در همان روز کرهجنوبی هم نخستین مورد را گزارش کرد با این تفاوت که سئول به سرعت ساختار آزمایش خود را تشکیل داد و به زودی توانست فقط در طول مدت یک روز هزار مورد مشکوک را مورد آزمایش قرار دهد. در مقابل ترامپ روز بیست و ششم ژانویه در نشست مجمع جهانی داووس گفت: «ما آن را تحت کنترل درآوردهایم و (اوضاع) خوب خواهد بود.»
برخی دانشمندان علوم اقتصاد بر این باور هستند که رکود ناشی از ویروس کرونا در امریکا، بدتر از هر کشور صنعتی دیگر باشد. پیشبینیهای اخیر حاکی است اقتصاد در کل سال، افتی بین ۴ تا ۷ درصد را تجربه خواهد کرد. شمار قابل توجهی از اقتصاددانان هم امیدی به بهبود سریع وضعیت اقتصادی در پی رکود ندارند. تحلیلی از دویچه بانک حاکی است روند بهبود اقتصاد امریکا روند V نخواهد داشت و U شکل خواهد بود، یعنی اینکه تغییر شرایط مستلزم سپری کردن دورانی از رکود است. نوریل روبینی اقتصاددان در دانشگاه نیویورک حتی چنین دیدگاهی را هم خوشبینانه میداند و از سناریو I سخن گفته و معتقد است وضعیت پیش رو، روندی افقی و تقریباً پیوسته را سپری خواهد کرد که هیچ چشماندازی از بهبود شرایط هم در آن دیده نمیشود.
تغییر موازنه قدرت
برخی اقتصاددانان حتی نگرانند که بحران کرونا، پایان سلطه اقتصادی امریکا را رقم بزند. کنت روگوف از دانشگاه هاروارد معتقد است اگرچه نباید توانایی امریکا برای پشت سر گذاشتن خلاقانه این دوران را دستکم گرفت، اما مشخص نیست که واشنگتن این بار هم بتواند این دوران را سپری کند. وی معتقد است همهگیری میتواند به بزرگترین تهدید برای حاکمیت امریکا و برتری دلار از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون تبدیل شود. دوشی دانشمند علوم سیاسی در پاسخ به این پرسش که آیا این ویروس میتواند به ابرقدرتی امریکا پایان دهد؟ میگوید: اگر امریکا در قامت رهبر، ضعیف ظاهر شود، قدرت در سراسر جهان میتواند به نفع چین تغییر کند.
* ترجمه: آزادهسادات عطار
