محمد رضا هاديلو
سيل ماه اول بهار آنقدر خسارت داشت که شايد تا چند سال بتوان در مورد آن و نياز سيل زدگان حرف زد. زمانيکه سيل از گلستان و مازندران شروع شد و سپس فارس و لرستان و خوزستان را درنورديد، کسي فکرش را هم نمي کرد که اين همه خرابي به جاي بگذارد. حالا و در شرايطي یک ماه از سیل لرستان میگذرد که همچنان مدیران در انتخاب و اختصاص زمین ساخت مسکن جدید سیلزدگان سردرگم هستند و اولتیماتومهای استاندار لرستان هم در اين مورد بینتیجه بوده است.
***
با اينکه بارش هاي باران کاهش چشمگيري يافته و تقريبا از وقوع سيل جديد خبري نيست اما لرستان همچنان درگیر مشکلات ناشی از سیلاب یک ماه اخیر است و 19 روستا در معرض رانش زمین بوده و کلاسهای درس تخریب شده همچنان در انتظار نوسازی و ساخت و ساز هستند.
* خسارت به تمام عرصه ها
امروز مشخص شده که استانها چطور به هم وابسته و مرتبط هستند و به قول معروف به هم گره خورده اند. مثلا هر اندازه هزینه در مدیریت آب لرستان شود قطعا خوزستان را از خطر سیل نجات میدهد.
سیل هفته هاي اخير لرستان علاوه بر گرفتن جان تعدادی از هموطنان باعث خسارات زیادی به زیرساختها و شستن حجم بسیار بالایی از خاک با ارزش استان شد بنابراین باید از این اتفاق درس گرفت و چراغ راه آینده قرار داد.
در مورد لرستان با توجه به قرار گرفتن آن در دو حوزه آبخیز کرخه و دز برنامه ریزی استانهای خوزستان، ایلام، لرستان، کرمانشاه و همدان باید بسیار هماهنگ باشند و از این وضع کنونی که لرستان همیشه قربانی مدیریت سازهای منابع آب و انتقال آب بین حوزهای وزارت نیرو در استانهای دیگر شده است دوری کرد.
سهم بخش کشاورزی لرستان از تولید ناخالص ملی حدود 14 درصد و در اشتغال حدود 20 درصد است و این اعداد در استان بسیار بیشتر بوده و عملا فشار بسیار زیادی بر منابع آب و خاک این منطقه است.
همچنين احداث راههای ارتباطی، خطوط انتقال انرژی، ساخت و سازها و ابنیه فنی در اماکن باید با کمترین ریسک و دور از حریم و بستر رودها، همچنین در نظر گرفتن شرایط اکولوژیکی منطقه و توجه به دوره بازگشت سیل باشد. توجه بسیار زیاد به حفظ و احیای جنگلها و مراتع، آبخیزداری و آبخوانداری و مدیریت آب با مشارکت جوامع محلی مهم ترین راهکارهای پیشگیری از سیل هستند.
* مسئولان نقطه سر خط مي گذارند و مي روند
چند روز پيش بود که جلسه شورای مسکن لرستان با دستور کار بررسی احداث مسکن سیل زدگان در شهرهای معمولان، پلدختر و خرم آباد و به ریاست استاندار لرستان تشکیل شد؛ در حالی که با گذشت حدود یک ماه از حادثه سیل لرستان همچنان موضوع احداث مسکن سیل زدگان و تخصیص زمین مورد نیاز برای این امر به نتیجه نرسیده است و جلسات متعدد شورای مسکن نیز نتوانسته این کلاف سردرگم را حل کند.
گودرز امیری معاون استاندار لرستان با اشاره به اینکه شرکت آب منطقهای لرستان حریم رودخانه را اعلام و ابلاغ کرده است و این حریم قطعی است، خطاب به نیروهای بنیاد مسکن گفت: ما با شما نشستی. و کل روستاهایی که قرار بود جابه جا شوند را تعیین تکلیف کردیم، برای هر یک صورت جلسه جدا نوشتیم که همه امضا کردند.
وی با بیان اینکه تنها جایی که مشکل داشتیم پلدختر بود که آن هم مسئله زمین بود نه حریم رودخانه، تصریح کرد: الان دوباره در این مورد به عقب برمی گردید درست نیست؛ حتی در دو تا سه روستا که ابهام داشتید دوستان آب منطقهای و امور اراضی اعلام کردند دو فرمت سفید امضا میدهیم و هر تصمیمی که گرفته شد در این فرمت بنویسید و ما قبول داریم.
معاون استاندار لرستان به موضوع عدم ارائه آمار دقیق از سوی بنیاد مسکن نیز اشاره کرد و گفت: شما اعلام کردهاید ۶ هزار واحد تجاری و ۳۵ هزار واحد مسکونی خسارت دیده است، الان این آمار را به عنوان پایه بگذارید و بگویید چه تعداد واحد مسکونی تشکیل پرونده دادهاند و ثبت شدهاند و چه تعداد تسهیلات گرفتهاند؛ در آمار و ارقام حساب شده تر وارد شوید.
امیری افزود: هر جلسه می آییم و در بحثها نقطه سر خط میگذاریم و به عقب برمی گردیم!
* آثار زيانبار رسوبات به زمين هاي کشاورزي
لرستان داری حدود 12 میلیارد مترمکعب رواناب خروجی با فرسایش سالانه بسیار شدید بوده که از این مقدار حدود 8 میلیارد مترمکعب آب تولید شده در استان است. این در حالی است که میزان مزارع آبی استان از متوسط کشوری بسیار کمتر بوده و برای توسعه استان با راندمان استفاده کنونی بیش از 2 میلیارد مترمکعب آب در سال نیاز است که هم اکنون در صورت اتمام همه سدها و ایستگاههای پمپاژ استان حدود 500 میلیون متر مکعب آب استحصال میشود.
در سطح کشور سالانه به 20 تا 40 میلیارد مترمکعب آب نیاز بوده که تاکنون 80 میلیارد مترمکعب مخزن ساخته شده است. متاسفانه این مقدار بیش از دو برابر مورد نیاز کشور است(با میزان آب مورد نیاز و آب استحصال شده در استان مقایسه شود.
باید توجه داشت که وقتی صحبت از ایجاد سد در لرستان میشود بسیار متفاوت از سدهای بزرگی مثل دز و کرخه است، به عنوان مثال ظرفیت سد مروک دورود کمی بیش از 100 میلیون مترمکعب است بنابراین سدهای استان بیشتر در راستای تامین آب شرب پایدار شهرها و مباحث آبخیزداری هستند در حالی که حتی اجازه ساخت سدهای با ظرفیت یک میلیون مترمکعب در استان را نمیدهند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان گفت: یکی از پیامدهای سیل اخیر غرقابی شدن مزارع، باغها و اراضی کشت نشده است.
دکتر مراد سپهوند اظهار کرد: یکی از پیامدهای بارندگی شدید و سیل اخیر پدیده غرقاب شدن مزارع، باغها و اراضی کشت نشده است.
وی با بیان اینکه به غرقاب شدن در صورت پایداری و طولانی شدن ماندابی (ponding) گفته میشود که به دلیل طغیان رودخانهها یا ورود هرزآب بالادست شیبدار و یا در اثر شدت و میزان بالای بارش و پائین بودن سرعت نفوذ آب در خاک(معمولا در اثر بافت سنگین تا خیلی سنگین و شرایط شور و قلیا) به وجود میآید، افزود: در این شرایط تجمع آب متغیر است به طوریکه گاه همه کانوپی گیاه را میپوشاند.
سپهوند ادامه داد: اگر آب ورودی به مزارع و باغات همراه خود رسوب داشته باشد، آثار زیان بارتری برای گیاهان دارد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان بیان کرد: در حالت غرقاب، منطقه ریشه از آب اشباع شده و تقریبا کل خلل و فرج خاک در ناحیه توسعه ریشه و حتی فراتر از آن، پر آب میشود.
* تخريب ٣٩٠ کلاس درس
مدیرکل نوسازی و تجهیز مدارس لرستان گفت: سیلاب استان ٣٩٠ کلاس درس تخریب کرده است .
مهندس محمد چگنی با بيان اينکه در سیلاب اخیر در لرستان ١١٢ مدرسه در قالب ٣٩٠ کلاس درس تخریب شدهاند ، اداامه داد: برای احداث این تعداد مدرسه به 156 میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
وي گفت: بیشترین تخریب مدارس در شهرهای خرمآباد، پلدختر، معمولان، نورآباد و چگنی(شاهیوند) بوده است.
چگنی افزود: ٣٣٢ مدرسه با ١ ۶ ٣٢ کلاس درس نیازمند تعمیر هستند که برای تعمیرات اعتباری بالغ بر 66 میلیارد و 760 میلیون تومان نیاز است .
مدیر کل نوسازی و تجهیز مدارس لرستان بیان کرد: 179 مدرسه از لحاظ تجهیزات آسیب جدی دیدند که برای خرید این تجهیزات 10 میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
در روزهای اخیر و پس از زیر آب رفتن ورزشگاه شهید سرمالیان پلدختر، شایعاتی شنیده شد که قرار است این مکان به زمین رشتههای ساحلی اختصاص یابد .
سیل به شهرستان پلدختر خسارات جدی وارد کرده و در بخش ورزشی 125 میلیارد ریال برآورد خسارت شده است .
مهمترین مکان ورزشی در این شهرستان ورزشگاه شهید سرمالیان است و شایعاتی شنیده شد که قرار است این ورزشگاه به زمینهای ساحلی مجهز شود .
ضرغام علیجانی، معاون توسعه منابع و پشتیبانی اداره کل ورزش و جوانان لرستان این شایعات را رد کرد و گفت: وزیر ورزش دستور داده که این ورزشگاه بازسازی شود .
وی ادامه داد: خاکبرداری آن در حال انجام است و قرارداد آن را منعقد کردهایم که حدود 4000 کمپرسی خاک آن برداشته شود .
علیجانی تأکید کرد: بازسازی این ورزشگاه را در دستورکار داریم و استارت آن را زدهایم .
معاون توسعه منابع و پشتیبانی اداره کل ورزش و جوانان لرستان گفت: زمین فوتبال، والیبال و کشتی ساحلی نیز در شهرستان پلدختر احداث خواهد شد .
* افزایش قیمت زمین درد مشترک سيل زده ها
اما مسئله تعیین زمین ساخت مسکن سیل زدگان در روستاها نیز همچنان ابتر باقی مانده است و مدیرکل بنیاد مسکن لرستان گرانی زمین در روستاها را عامل عدم توفیق در این زمینه میداند.
مسعود رضایی مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی لرستان با اشاره به اینکه زمینهای ما در روستاها یا ملی است یا تملکی، اظهار داشت: در خصوص زمینهای تملکی بحث توافق و خرید است، که یک فضایی پیش آمده در مورد قیمتها که سنگین است.
وی افزود: در روستای «چم مهر» میگویند زمینی ۴۰۰ میلیون تومان، مگر زمین روستایی متری دو هزار تومان نیست، الان یک دفعه رفته روی ۱۹ تا ۲۰۰ هزار تومان.
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی لرستان با بیان اینکه در این رابطه نیازمند به رایزنی فرماندار و بخشدارها هستیم که باید به ما کمک کنند، تصریح کرد: در برخی مناطق بخشدارها در این رابطه کمک نمیکنند و حتی مانع هم میشوند!
در سفر رئیس جمهور به لرستان گفتند زمین روستای «چم مهر» تعیین تکلیف شده، الان چند روز گذشته است و هنور تعیین تکلیف نشده است
استاندار لرستان در این رابطه با اشاره به اینکه در سفر رئیس جمهور به لرستان گفتند زمین روستای «چم مهر» تعیین تکلیف شده است، الان چند روز گذشته است و هنور تعیین تکلیف نشده؟ دیروز هم رفتم «چم مهر» و همچنان مسئله زمین مشخص نبود، خطاب به مدیرکل بنیاد مسکن لرستان اظهار داشت: کی میخواهید کار را انجام دهید؟ تابستان شد دیگر…
سید موسی خادمی با بیان اینکه روستاهایی که زمین ملی دارند را پنجشنبه قطعه بندی شده میخواهم تا مردم بفهمند کار شروع شده، تصریح کرد: الان مردم به ما اعتماد ندارند و فکر میکنند کاری انجام نمیشود. کار را میشود ۸ ساله و ۹ ساله انجام داد و میشود برای کسی که زیر چادر است و یک ساعت برای او ۲۴ ساعت است، روزانه پیگیری و اقدام کرد.
وی با تاکید بر اینکه به هر روی زمین باید حل شود و شروع کنید به ساخت، مسئول تهیه زمین در روستاها بنیاد مسکن است، افزود: هرکاری از استان بخواهید انجام میدهیم اما تا آخر هفته مسئله را حل کنید. اگر هم نمیتوانید اعلام کنید به مردم که نمیتوانیم.
استاندار لرستان در مورد بخشدارانی که همکاری ندارند نیز گفت: از بازرسی استانداری میخواهیم شکایت و پیگیری کند، جاهایی که زمین منابع ملی است تا پنجشنبه حل شود، برای بقیه مواردی که با کشاورزان مشکل دارید هرجا اعلام کنید مدیران می آیند برای مذاکره و کمک، اگر مواردی هم حل نشد از طریق قانونی حل کنید. ظرف ۱۵ روز آینده مشکل جاهایی که زمین نیاز داریم را در روستاها باید حل کنیم.
تمام این کارها نیاز به پول داره 
