سرويس اقتصادی جوان آنلاين-جواد عسکر: متاسفانه سالهای مدیدی است که مدیران و دولتمردان شعارهای زیبای حمایت از تولید ملی و افزایش تولید داخلی با رویکرد صادراتی میدهند، اما اکثر این شعارهای زیبا تاکنون در بسیاری از موارد به حقیقت نرسیده است و اکثر دولتها در رسیدن به اهداف تولیدی با استانداردهای جهانی موفق نیستندبه همین دلیل نرخ بیکاری در کشور اکنون بر طبق آمارها به بیش از 5/12 درصد رسیده است. نگاهی به زندگی معیشتی دهکهای فقیر و سطح پایین جامعه نشان میدهد که دولتمردان در بستههای حمایتی از این سطوح جامعه نیز موفق عمل نکرده و بسیاری از عملکردهایشان باعث فقیرتر شدن جامعه و اختلافات طبقاتی در کشور بیشتر شده است. اصلیترین دلیل این اتفاقات ورشکسته بودن کارخانجات و پایین بودن تولید در کشور است. همین امر باعث شده است که صادرات محصولات ایرانی و ارزآوری تولیدات داخلی بسیار پایین باشد و بالطبع آن بیکاری و فقر در کشور رشد پیدا کند. نگاهی به وضعیت تولید امروز در کشور نشان میدهد که بسیاری از محصولات تولیدی به غیراز خشکبار و زعفران و یا مواد خام معدنی و نفتی در بازارهای جهانی کیفیت مناسب و توان رقابت را ندارد. در حال حاضر سرمایهگذاری در بخش تولید بسیار پایین است و بسیاری از پولها به جای آنکه مجذوب بخش تولید در کشور شود به سمت بازارهای سودگرانه ارز و سکه و یا سودبانکی سوق پیدا میکند. بیشک راه نجات اقتصاد ایران ارزآوری تولیدات داخلی است و عرضه محصولات ایرانی در بازارهای جهانی است.
نداشتن سیاست صحیح و ثبات ارزی یکی از مهمترین دلایل متضرر شدن تولیدکنندگان در کشور است. اگرچه عدهای معتقدند که قیمت ارز هرچه در کشور بالاتر برود به نفع تولیدکنندگان است ولی آنجا که حجم عظیمی از کالاهای وارداتی به کشور مربوط کالاهای سرمایهای و مواداولیه است بالارفتن یکباره قیمت ارز در کشور باعث میشود که تولیدگنندگان در واردات تجهیزات و تسویهحسابهای مواد اولیه متضرر شوند. متاسفانه در کشور سیاست مدون ارزی و منطقی وجود ندارد و قیمت ارز به صورت دلالیخیابانی در دوبی و چهارراه استانبول تهران کشف قیمت می شود و به همین دلیل تولیدکنندگان و صادرکنندگان نمیتوانند براساس آن برنامهریزی دقیق داشته باشند. در حال حاضر نیز قیمت ارز چند نرخی شده و شکاف بین قیمتهای دولتی و قیمت بازار آزاد دلار افزایش یافته است و همین امر برای عدهای رانت هایی ایجاد کرده است.
نگاهی به کشورهایی که توانستهاند توسعه پایدار داشته باشند نشان میدهند که رویکرد اکثر این دولت ها از یک سو توجه ویژه به مباحث علمی اقتصاد و توسعه زیرساختهای و از سوی دیگر اصلاحات سیاستهای پولی و ارزی کشورشان است. دولتهای کرهجنوبی، مالزی و یا همسایه نزدیک خودمان ترکیه که زمانی جزو کشورهای عقبمانده به حساب میآمدند در حال حاضر با اصلاحات صحیح سیاستهای پولی و و برنامهریزی علمی اقتصادی جزو کشورهای قدرتمند اقتصادی شدهاند.
دولتمردان و مجلسیها و سیاستگذاران سیستم پولی کشور باید یک بار برای همیشه قیمت ارز را براساس علم اقتصاد (تورم داخلی منهای تورم خارجی) نه به صورت دستوری قیمتگذاری کنند و با این کار از یک طرف با واقعی کردن قیمت ارز مانع قاچاق کالا به داخل شده است و از سوی دیگر با بالابردن وضعیت معیشت و رفاه اقتصادی خانواده باعث تعدیل فشار افزایش قیمت ارز بر کالاهای اساسی و دارو شوند. شفافسازی و روانسازی جابجایی پول در بازار ارز از ملزومات مهم در جهت حمایت از تولیدکنندگان میباشد که دولتمردان باید در این جهت اقدامات لازم را انجام دهند.
ولی نباید فراموش کرد که صرفا بالا بردن یکباره قیمت ارز منجر به افزایش تولید و صادرات نمیشود . رجوع به سوابق چند سال گذشته نشان میدهد در سال 91 که قیمت دلار از هزارتومان به یکباره به بیش از 3هزار و 500 تومان رسید و یاامسال که قیمت دلار در بازار آزاد بیش از صددرصد افزایش پیدا کرد، ولی در آمارهای صادراتی اتفاق چشمگیری رخ نداد نشان دهنده آن است که افزایش یکباره قیمت ارز آن هم در یک مدت کوتاه نه تنها منجر به حمایت از تولید نشده که به زیان تولیدکنندگان نیز تمام میشود و در تسویه حسابهای ارزی خود دچار مشکل میشوند.
از سوی دیگر بررسی ساده قیمت تولید کالا در ایران با دیگر کشورها نشان میدهد، با آنکه تولیدکنندگان و حمل و نقل ایرانی از انرژی نسبتا ارزان استفاده میکند اما قیمت نهایی محصولات تولیدی در ایران نسبت به دیگر کشورها تفاوت قیمت فاحشی دارد وخارج از بحث کیفیت محصول ایرانی در بسیاری موارد گرانتر از نمونه خارجی آن تولید میشود که از علل آن میتوان به فرسودهبودن ماشینآلات، بالا بودن سود تسهیلات بانکی، وجود بوروکراسیهای اداری پیچیده برای اخذ مجوز، بالا بودن نرخ مالیات، مالیات بر ارزش افزوده، نرخ بیمه تامین اجتماعی اشاره کرد.
