این کشور بههمراه روسیه از همراهان تجاری ایران، هم در زمان تحریمها و هم در طول برجام هستند. بیشترین خرید نفت از ایران توسط چین انجام میشود، به همین دلیل سفر روحانی به این کشور حائز اهمیت است. دونالد ترامپ بعد خروج از برجام تهدید کرد تحریمها علیه ایران را برمیگرداند، باوجوداین باید دید آیا چین همچنان به همکاری اقتصادی ادامه خواهد داد؟چین علاوهبر اینکه نخستین شریک تجاری ایران است و در یک دهه گذشته این سطح را در روابط حفظ کرده است، نخستین و بزرگترین خریدار نفتی و بزرگترین مشتری صادرات غیر نفتی ایران بهعنوان عضو اصلی گروه 1+5 بهشمار میرود. حجم مبادلات تجاری دو کشور ایران و چین در سال2017 حدود 37میلیاردو300میلیون دلار بود که به نسبت سال2016 حدود 3/19 درصد رشد داشته است.در سال2017 ایران روزانه حدود 630هزار بشکه نفت به چین صادر کرده است و در چهار ماهه نخست 2018 نیز تقریباً سطح فروش نفت در همان سطح باقی مانده است اما حجم روابط حدود 10درصد رشد داشته است.
روزنامه مورنینگ پست هنگکنگ در اینباره نوشت که بیتردید توافق هستهای ایران که آمریکا آن را نقض کرده است یکی از مهمترین موضوعات مورد گفتوگو در اجلاس سران شانگهای خواهد بود. کشورهای روسیه، چین، هند و ایران میخواهند در این اجلاس درباره برجام گفتوگوهای مشروحی صورت گیرد و چین، روسیه و هند هم قبل از این، بر پایبندی به این توافق بهشدت تاکید کردهاند.این گزارش تاکید کرده است که «شی جین پینگ رییسجمهوری چین و ولادیمیر پوتین همتای روس وی از این اجلاس بهعنوان سکویی برای حمایت از برجام استفاده خواهند کرد.»همچنین به گزارش اسپوتنیک، ژانگ هانهویی رییس دپارتمان امور اروپا ـ مرکزی آسیا در وزارت خارجه چین روز گذشته گفت: با توجه به وضعیت کنونی، اگر برجام دیگر اجرا نشود، بر همکاری اقتصادی معمول میان کشورهای مربوطه تأثیرگذار خواهد بود. پکن امیدوار است توافق هستهای با ایران حفظ شود، بنابراین به تماسهای نزدیک با روسیه و دیگر کشورهای اروپایی درباره این مسأله ادامه داده است. ما خواهان رایزنیها میان چین و ایران بر مبنای همکاری با برجام، توسعه بیشتر همکاری میان کشورها بهعلاوه دایرههای کسبوکار میان دو کشور هستیم.
سازمان همکاری شانگهای
سازمان همکاری شانگهای یک سازمان بینالمللی است که در 15 ژوئن سال2001 میلادی در شهر «شانگهای» توسط قزاقستان، چین، قرقیزستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان تأسیس شد.
در نشست این سازمان در سال2016 میلادی در «تاشکند»، نمایندگان هند و پاکستان یادداشتهایی را برای عضویت ثابت در سازمان همکاری شانگهای امضا کردند و در هفدهمین نشست در آستانه قزاقستان این دو کشور به عضویت کامل این سازمان پذیرفته شدند. اکنون جمهوری اسلامی ایران، افغانستان، مغولستان و بلاروس نیز از اعضای ناظر این سازمان هستند.این سازمان با افزایش جمعیت به سه میلیارد نفر و پهنه سرزمینی به وسعت 35میلیونو972هزار کیلومترمربع به یکی از بزرگترین قدرتهای منطقهای جهان تبدیل شده است که منافع دو جانبه و چندجانبه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای اعضا و شرکای اقتصادی غیر عضو دارد.مقابله با ایده جهان تکقطبی و مهار روند رو به گسترش حضور قدرتهای فرامنطقهای، بهویژه ناتو و آمریکا در فضای اوراسیا از طریق موازنه نرم و تحکیم همکاریهای منطقهای، مقابله با سه عنصر جداییطلبی، افراطگرایی و تروریسم و نیز گسترش همکاری اقتصادی بهویژه در بخش انرژی، از جمله مهمترین اهداف سازمان همکاری شانگهای بهشمار میرود. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران این سیاستها را همواره دنبال کرده است.
خروج آمریکا از توافق هستهای غرب با ایران و به راه انداختن جنگ تجاری توسط آمریکا چالشهای سازمان همکاریهای شانگهای را بیشتر از گذشته افزایش داده است. نکته مهم درباره سیاستهای تازه ایالات متحده در سیاست خارجی این است که مستقیماً منافع ایران، روسیه و چین را نشانه گرفته است.
مقابله با تروریسم، افراطگرایی و جداییطلبی در شانگهای
به گفته برخی دیگر از تحلیلگران، در بسیاری از موارد سازمان شانگهای بهعنوان وزنه مقابله با ناتو یاد میشود، درحالحاضر ابتکار عمل احیای جاده ابریشم و بهبود همکاریها در زمینه مبارزه با سه تهدید اساسی: تروریسم، افراطگرایی و جداییطلبی، برای مقامات پکن دارای ارزش خاصی است و در تمامی زمینهها مواضع مسکو نیز کاملاً منطبق یا بسیار نزدیک با پکن است.
منصوری: چین با احیاء جاده ابریشم بهدنبال توسعه روابط با ایران است
آقای جواد منصوری، سفیر اسبق ایران در چین در گفتوگو با خبرنگار روزنامه «صبحنو» با اشاره به نشست شانگهای چین، عنوان کرد: به منظور برقراری تعادل در روابط خارجی در دهه اخیر شاهد هستیم که نگاه جمهوری اسلامی ایران به قدرتهای شرقی از جمله چین و روسیه یا هند هم لحاظ شده است و بر توسعه روابط همکاریها تاکید میشود.این دیپلمات پیشین کشورمان با بیان اینکه دولت چین برای توسعه روابط خود با ایران اعلام آمادگی کرده است، افزود: با توجه به مذاکرات برجام شاهد این موضوع بودیم که ایران تمام توجه خود را به غرب معطوف داشت و این موضوع موجب شد تا چین دچار تردید شود و عنوان کند که وقتی با غرب به مشکل برمیخورید به سراغ ما میآیید اما در سفرهای اخیر رییس دولت کشورمان به چین شاهد این موضوع هستیم که ایران هم بهدنبال توسعه روابط خود با این کشور قدرتمند آسیایی است.معاون اسبق آسیا و اقیانوسیه وزیر خارجه، تصریح کرد: دولت ایران به خوبی میداند که در زمان تحریمها این چین بود که همکاری نزدیکی با ایران داشت و اکنون هم علاقهمند است تا روابط دو طرف توسعه یابد.منصوری، یادآور شد: چین عضو دائمی شورای امنیت سازمانملل است و در موضوع هستهای ایران و برجام تأثیرگذار بود. اکنون که این کشور بهدلیل تنوع سرزمینی علاقهمند به توسعه روابط خود با ایران است و در نظر دارد تا پروژه جاده ابریشم خود را دنبال کند باید آن را یک فرصت مناسب برشمرد و موضوعات اقتصادی دو جانبه را توسعه داد.وی با اشاره به اینکه متاسفانه دولت ایران در توسعه روابط خود با چین دچار اشتباه میشود، ادامه داد: وقتی آنها علاقهمند به توسعه روابط هستند و با هزینههای سنگین خود بهدنبال توسعه سیاستهای اقتصادی در جاده ابریشم هستند؛ نباید فراموش کرد ایران با دستیابی به بازار منطقه و کریدور شرق و غرب میتواند به موفقیتهای مناسبی در این عرصه دست یابد.این دیپلمات اسبق کشورمان با اشاره به عضویت ایران در شانگهای، گفت: نباید فکر کرد که با عضویت یا ناظر شدن در شانگهای اتفاق بزرگی روی میدهد اما میتوان از منافع عظیم آن بهرهمند شد و فرصتهای بزرگ را از دست نداد. منصوری با اشاره به اینکه آمریکا در عرصه بینالمللی برای ایران مشکلتراشی میکند، یادآور شد: موضوع دیگری که درباره ناظر شدن ایران در شانگهای وجود دارد این است که آمریکا خط و نشانهایی برای برخی از اعضا آن میکشد و این مسائل میتواند در فشار آوردن بر برخی از کشورها مؤثر واقع شود تا توانایی ایران در این عرصه دیده نشود.
پوتین: همکاری با ایران برای حل بحران سوریه موفق بوده است
آقای حسن روحانی، رییسجمهوری کشورمان در نخستین روز سفر به چین، با همتایان خود دیدار و گفتوگو کرد، حسن روحانی در دیدار ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه با اشاره به نقش مهم روسیه در توافقنامه برجام، تصریح کرد: ایران طبق گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تعهداتش در چارچوب برجام عمل کرده و بعد از خروج یکجانبه و غیرقانونی آمریکا، مسکو نقش مهمی در استحکام برجام و اجرای تعهدات طرفهای مقابل دارد.
در ادامه، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه نیز در این دیدار خروج آمریکا از برجام را اقدامی یکجانبه و غیرقانونی برشمرد و تاکید کرد: مسکو به گفتوگو با سایر طرفها برای حمایت از برجام ادامه میدهد.
به نقل از خبرگزاری تاسپوتین همکاری ایران و روسیه درباره حل بحران سوریه را موفقیتآمیز دانسته و تاکید کرده است: این همکاریهای منطقهای از جمله در موضوع حلوفصل بحران سوریه، ادامه خواهد یافت.
