عربستان، امارات و امریکا در تحریک ناآرامیهای اردن دست دارند چرا که سیاستهای امان در رابطه با فلسطین و حتی سوریه و ایران با سیاستهای ریاض و واشنگتن زاویه پیدا کرده است.
تظاهرات گسترده در اکثر شهرهای اردن روز جمعه پس از هشت روز فروکش کرد. یک منبع در اداره کل امنیت عمومی اردن در گفتوگو با خبرگزاری آناتولی اظهار کرد که هیچ تجمع و اعتراضی در امان و استانهای دیگر مشاهده نشده است و تنها تعداد کمی در میدانی در نزدیکی مقر دولت تجمع کردند. کاهش اعتراضات اردن ظاهراً پس از آن صورت گرفت که عمر الرزاز، نخستوزیر جدید متعهد شد قانون جنجالبرانگیز مالیات بر درآمد را لغو کند. گفته میشود که تصمیم لغو قانون مالیات بر درآمد با مشورت نخستوزیر با پارلمان و مجلس سنای اردن اتخاذ شده است. اردن از هفته گذشته به دنبال موافقت دولت با پیشنویس قانون مالیات بر درآمد شاهد برگزاری تظاهراتهای اعتراضآمیز است.
تظاهرات چند روز گذشته و شعارهایی که علیه ملک عبدالله پادشاه اردن داده شد کمتر در این کشور دیده شده است و بعضی منابع از نقش عامل خارجی در این ناآرامیها خبر دادند. روزنامه یدیعوت آحارونوت دیروز در مطلبی نوشته بود که امریکا، اسرائیل، عربستان، مصر و امارات در شکلگیری تظاهراتها در اردن برای فشار بر حکومت دست دارند.
به نظر میرسد علت دخالت این کشور برای شکلدهی به اعتراضات مردمی به سیاستهای اخیر اردن در رابطه با مسئله فلسطین، سوریه و حتی ایران باشد. مقامات امان با طرحهای دولت امریکا در رابطه با فلسطین که به معامله قرن معروف است همراهی نشان ندادهاند و در سوریه نیز با روسیه تعامل خوبی برقرار کرده و گزارشها حاکی از بهبود روابط امان و دمشق است. همچنین گفته میشود دیدار اخیر ملک عبدالله با حسن روحانی رئیسجمهور ایران در ترکیه باعث خشم مقامات سعودی شده است. روزنامه رأیالیوم مینویسد:«پادشاه اردن در گذشته و حال در معرض تهدیدات و فشارهای گسترده امریکاییها بوده است، از جمله این فشارها توقف کمک یک میلیارد دلاری امریکا به اردن است تا عبدالله دوم انتقادات و مواضع خود در محکومیت و رد تصمیم دونالد ترامپ را که مواضعی ملی و اخلاقی به شمار میرود، کاهش دهد.» با وجود این اردن و شخص ملک عبدالله اهمیت زیادی برای امریکا و متحدانشان دارد و حتی ناظران اسرائیلی معتقدند در نهایت این کشور به کمک امان خواهد آمد. «زِوی بارئیل»، شرقشناس و کارشناس مسائل خاورمیانه در روزنامه «هاآرتص» در خصوص بحران اردن اظهار داشت: این یک ارزیابی مبالغهآمیز نیست که بگوییم کشورهای ثروتمند عرب و دولت امریکا تحت رهبری دونالد ترامپ، برای کمک به «عبدالله دوم» و پشتیبانی اقتصادی از آن به کار خود ادامه میدهند. رژیم صهیونیستی طولانیترین مرز با اردن را دارد که به 600 کیلومتر میرسد علاوه بر اینکه دو طرف، توافق مشهور به وادی عربه را در سال 1994 به امضا رساندند. بارئیل اردن را یک کشور مهم و استراتژیک در حوزه کشورهای عربی حامی غرب و ضد جمهوری اسلامی ایران خواند و افزود: وقتی که در تظاهرات اردن شعارهایی علیه نظام و نه تنها نخستوزیر اردن شنیده میشود و وقتی که مردم خواهان کنارهگیری شاه از قدرت میشوند این اعتراضات میتواند به تغییر سیاسی مهمی منجر شود. در همین حال «سمدار بیری»، تحلیلگر مسائل عربی در روزنامه «یدیعوت آحارونوت» به نقل از منابعی در تلآویو نوشت: عربستان در راهی که با مشارکت واشنگتن در پیش دارد تصمیم گرفت که اردن را کنار بزند، اما مصر هم که در هر حال پول اضافی ندارد و پشت عربستان است و امارات عربی متحده هم که راه آنها را دنبال میکند. اما اسرائیل واشنگتن را تحت فشار قرار داده تا از اردن در برابر هر آسیبی که موجب فروپاشی آن میشود، محافظت کند و بنا به تفاسیر فعلی حاکم بر تلآویو، حکومت پادشاهی اردن باید بتواند روی پای خود بایستد و از خود حفاظت کند. این تحلیلگر صهیونیست افزود: در تلآویو همچنان درصدد تشخیص گرایش خارجی اردن هستند آیا ملک عبدالله پس از اینکه متوجه شد عربستان وی را رها کرده به سمت ترکیه، ایران و قطر خواهد رفت اما با قاطعیت میتوان گفت واشنگتن، تلآویو و ریاض وقتی که تصویر حضور شاه اردن در کنار رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه در کنفرانس کشورهای همکاری اسلامی را دیدند که در هفدهم ماه مه گذشته در استانبول برگزار شد، خشمگین بودند.
