یکی از کارهای خیری که در ماه رمضان انجام میشود، افطاری دادن است. چند سالی است که سنت افطاری ساده، در خیابانها و کوچهها باب شده است. امسال اما موضوع افطاری دادن در خیابانهای اصلی شهر خیلی بیشتر دیده میشود. تقریباً در همه محلهها و در همه خیابانهای اصلی شهر افطاری میدهند. ویژگی این افطاریها هم در مردمی بودنشان است. موضوعی که افطاریهای ساده را دوستداشتنیتر از سفرههای پرزرقوبرق و پر تجملی کرده که تنها عده خاصی و با اهداف خاصی از آن بهرهبرداری میکنند. اینجا و در دل شهر اما بسیاری از گروههای مردمی بهصورت خودجوش دستبهکار شدهاند و به روزهدارانی که بنا به شرایطی، لحظه اذان مغرب، نتوانستهاند در خانه باشند افطاری میدهند؛ آن هم به خودمانیترین شکل ممکن.
هوا که تیره میشود و خورشید که غروب میکند، در میان رانندهها و پیادههایی که میخواهند خود را سریعتر به خانه برسانند تا بر سر سفره افطار بنشینند، میشود سرعت و اضطراب را دید. این گوشه اما با همهجای چهارراه ولیعصر فرق میکند. اینجا مردان و زنانی، آرام و با لبخندی بر لب پشت یک میز نشستهاند و خود را آماده میکنند تا لحظه افطار شود از مهمانانشان پذیرایی کنند. روی میزشان لیوانهای چای، لقمههای نان و پنیر یا حتی قاچهای کوچک هندوانه دیده میشود. بعضیهایشان هم در گوشه خیابان، در جای دنجی سفره کوچکی پهن کردهاند و روزهداران را به نشستن در دور سفره دعوت میکنند. در سفره، نان و پنیر ساده چیده شده است. اینجا خیابانهای شهر است و مردم به رسم مهربانی سفره ساده افطاری چیدهاند.
جنبوجوش زیاد است. عدهای پشت میز ایستادهاند و منتظرند تا اذان شود و بعضی دیگر لقمههای نان و پنیر را روی میز میگذارند. گروه دیگری سینیهای کاسه آش جو را که با کشک و نعناداغ تزیین شده است، روی دست گرفتهاند و به عابران تعارف میکنند. کسی داد میزند: «لطفاً از خودتان پذیرایی کنید. برای افطاری از لقمههای نان میل کنید.» دو نفر هم گوشهای نشستهاند. فرچه واکس را بهدست گرفتهاند و در میان شلوغی از عابران میخواهند تا کفشهایشان را واکس بزنند. کمی آن طرفتر گروه جوانی با روپوشهای یکدست سفیدرنگ، قند و فشارخون عابران را چک میکنند. هر کسی نداند فکر میکند، جوانهایی که در گوشه خیابان جمع شدهاند، برای خود کسبوکاری راه انداختهاند. تابلوی بزرگ سفیدرنگی که روی آن با خط درشت نوشته شده است: «#سه-شنبه-های-مهدوی» اما همه تصورات را تغییر میدهد.
آقای «سیدمحمد علوی» دانشجوی کارشناسی پرستاری و مسوول بخش پزشکی سهشنبههاست. او درباره طرح غربالگری که هر سهشنبه انجام میشود، میگوید: «ما در اینجا غربالگری انجام میدهیم و روتین کارمان هم تست قند و فشار است.»
او با اشاره به روزهدار بودن مراجعانشان و غربالگری توضیح میدهد: «چون مردم ناشتا هستند، قندخونی که ما میگیریم، کاذب نیست. درواقع آن عددی که بهدست میآید حقیقیتر است. ما در اصل افبیاس افراد را چک میکنیم. از این نظر خوب است و آن تفسیری که برای مراجعان داریم، دقیقتر است.»
او تأکید میکند: «زمانی که از سبک زندگی صحبت میکنیم، به کسانی که بیشتر در معرض خطر هستند و نیاز است که روش زندگی خود را تغییر دهند، دقیقتر میتوانیم مشاوره بدهیم.» او میگوید: «کار ما یک کار فرهنگی است تا از همه جهات، مردم را با امام زمان ؟عج؟ همراه کنیم و معتقدیم در همه کارها، حتی کوچک، میتوان این فرهنگ را جا انداخت. کارهایی حتی در سطح جابهجایی رایگان مسافران تا مقصد و واکس زدن کفشهای مردم.»
همان روز اول به هدفمان رسیدیم
داخل موسسهای که گروه، سهشنبهها در آنجا فعالیت میکنند، پر رفتوآمد است. در حیاط پشتی موسسه، مردان و زنان در حال جنبوجوشاند. یک نفر قابلمه بزرگ آش را هم میزند و زنی با بچهای به بغل، نانها را برای لقمه درست کردن، به گروه تدارکات میرساند. هر کسی مشغول کار خودش است. لحظههای نزدیک به اذان مغرب است و گروه در تبوتابند. آقای «امیرحسین همتی» مسوول گروه سهشنبههای مهدوی است. همتی سرش شلوغ است و باید به چگونگی توزیع افطاریها نظارت کند. او با اشاره به اهداف اولیه شروع به کار سهشنبههای مهدوی معتقد است که به رسالتشان رسیدهاند: «ما از همان ابتدا هدفمان این بود که محبت را در جامعه رواج دهیم و خدمتی را به مردم ارائه دهیم. مردم خود را در خدمت همدیگر ببینند و به هم خدمت کنند. از همان هفته نخست هم به این هدف رسیدیم.»
این اما تنها هدف گروه نبوده است: «بحث یادآوری امام زمان (عج) هم بود تا مردم در وسط هفته، به یاد امام زمان بیفتند که در همان هفته نخست این هم اتفاق افتاده بود.»
شروع برنامه سهشنبههای مهدوی از ماه رمضان پارسال شروع شد: «ما به طبع پارسال این کار را تکرار کردیم. افطاری ساده بحثی است که مقام معظم رهبری چند سالی میشود روی آن تأکید کردهاند. اینکه افطاری ساده در فضای جامعه پخش شود و همه از آن منتفع شوند و از آن استفاده کنند.»
هر سهشنبه، گروه جوان، میزبان 500نفر روزهدار هستند. همتی بازخورد این کارشان را مثبت میداند: «اثر کارمان خوب بوده است. نشانه آن در سراسر کشور و شهرهای دیگر وجود دارد. همین که بیش از 200شعبه در کشور با نام سهشنبههای مهدوی فعالیت میکنند، خودش گواه این ادعاست.»
به یاد کریم اهلبیت
اسم گروهشان را گذاشتهاند: «امام حسنیها» و برای اینکه در ماه رمضان سهمی در کار خیر داشته باشند، به فکر جمعآوری کمکهای نقدی برای دادن افطاری ساده به نیازمندان افتادهاند. افطاری که قرار است در نیمه ماه رمضان و درست در روز تولد امام حسن (ع) توزیع شود. آقای «علیرضا آشوری» مسوول اطلاعرسانی گروه امام حسنیهاست درباره هسته اصلی گروه و ایده اولیه شروع کارشان میگوید: «هسته اولیه گره ما یک گروه جهادی است که بعد از فارغالتحصیل شدن این گروه خیریه را راه انداختیم. با توجه به اینکه ماه رمضان است و موضوع روزه و افطاری مطرح است. در روز میلاد امام حسن ؟ع؟ که کریم اهلبیت هم هستند، این ایده شکل گرفته است.»
آشوری میگوید این گروه یازده نفره، دومین سالی است که شروع به کار کردهاند: «ما تجربه موفق سال گذشته را داشتیم. البته کار به این وسعت نبوده است. بهخاطر همین هم خواستیم که وسعت کار را بیشتر کنیم و خانوادههای نیازمند بیشتری را مدنظر بگیریم.»
گروه قرار است 1000بسته افطاری را در بین خانوادهها توزیع کند: «با کمک مردم انشالله هزار بسته افطاری ساده را بین خانوادههای نیازمند در سرتاسر تهران و اطراف تهران، توزیع کنیم. ما خانوادههایی را هم در داخل شهر تهران و هم در شهرستانهای اطراف شناسایی کردهایم.»
او درباره شناسایی خانوادههای نیازمند توضیح میدهد: «این شناسایی را در پروسهای انجام دادیم. بعضاً این خانوادهها دیگران را به ما معرفی کردهاند و برای اینکه ما هم خودمان از نیازمندی آنها اطمینان حاصل کنیم، خودمان بازدیدهایی را داشتهایم. تیمهای شناسایی این کار را انجام دادهاند.»
اما افطاری سادهای که در بسته افطاری گروه وجود دارد، شامل چه چیزهایی میشود؟ آشوری میگوید: «ما این بستهها را برای چهار نفر در نظر گرفتهایم که شامل پنیر، نان، شکر، عسل، خرما، چای و شیر میشود. سعی کردهایم بستههایمان به درد همه اعضای خانواده بخورد و دورریختنی نباشد. برآورد هزینه هر بسته هم حدود 20هزارتومان است.»
گروه امام حسنیها قرار است این بستهها را در روز تولد امام حسن (ع) به سفره خانوادههای نیازمند برسانند.
صدای خوشآهنگ «اللهاکبر» در خیابانهای شهر پیچیده است. اذان دادهاند. جوانان از مهمانانشان با مهربانی پذیرایی میکنند.
طعم شیرین رمضان در جنوب
تهران تنها شهری نیست که سفره افطاری ساده برای اهالی شهر پهن میکند. بسیاری از شهرها هستند که افطاری ساده میدهند. یکی از آنها شهر دزفول خوزستان است. گروههای مردمی زیادی در این شهر فعالیت میکنند، یکی از آنها انجمن خیریه دستهای مهربانی است که در ماه رمضان به صورت گسترده فعالیت میکنند. آقای «امین ابرهام»، مدیر واحد خبری انجمن خیریه دستهای مهربانی است. انجمن 6سالی میشود که به صورت غیررسمی کار خود را شروع کرده است. انجیاو اما یک سالی میشود که به ثبت رسمی رسیده است. در ماه رمضان تمام فعالیتهای انجمن به اوج میرسد. ابرهام در گفتوگو با «صبحنو» درباره فعالیتهایی که در ماه رمضان انجام میشود، توضیح میدهد: «سعی کردیم که بحث افطاری ساده را رواج دهیم. بهعنوان مثال چهارم خردادماه، برای روز دزفول ما جشنی را برگزار کردیم که از افطار شروع میشد و تا نیمهشب ادامه داشت.» اما مراسم ویژه انجمن خیریه، هر شب برگزار میشود.
گروه با افطاری ساده به استقبال اذان و روزهداران میروند: «با همکاری شهرداری یک جایگاههایی در سطح شهر ایجاد کردهایم. سه_ چهار مکان را مدنظر گرفتهایم. خیابان شریعتی، خیابان امام خمینی؟ره؟ و چند خیابان و مسیرهایی که تردد شهروندان در آنجا بیشتر است. بسته را قبل از افطار آماده میکنیم و به مردمی که در آن زمان، از این مسیرها عبور میکنند، افطاری میدهیم.» ابرهام تأکید میکند که دزفول جزو شهرهای مذهبی است و هنوز آن بافت سنتی خود را حفظ کرده است و مردم از این افطاریهای ساده استقبال میکنند. هر شب در هر مسیر پرتردد شهر، 400 تا 500 بسته افطاری توزیع میشود.
برنامه ویژه انجمن البته، تهیه پکیجهایی است که برای نیازمندان در نظر گرفته شده است: «پکیجهای مواد غذایی ما شامل روغن، برنج، گوشت و ماهی برای خانوادههایی است که از نظر بضاعت مالی ضعیفتر هستند و بین آنها توزیع میشوند.» بهصورت دورهای، 10 تا 15 روز یک بار پکیجهای مخصوص بین خانوادههایی که از قبل شناسایی شدهاند، بستههای غذایی هم توزیع میشود.
سفرههایی با مهمانان ویژه
بوستانهای شهر هم این روزها پر از سفرههایی است که پهن میشود، خانوادههایی که سفره افطار خود را در پارک محل پهن میکنند. درباره شهر رشت اما داستان بوستان شهر به شکل دیگری است. قبل از اذان، در بوستان ملت شهر رشت، سفرههای افطاری ساده در کنار مزار شهدای گمنام پهن میشود. در بوستان شهر یک مؤسسه هم قرار دارد. مؤسسهای با نام تفحص سیره شهدا که سیزده سالی میشود بهصورت خودجوش و مردمی، در زمینه سیره شهدای استان گیلان پژوهش میکند. چهره بوستان اما از یک سال پیش به شکل و شمایل دیگری شد. دو سال پیش بود که بوستان، میزبان دو شهید گمنام شد. خانم «سمانه دشمیر» از کارکنان مؤسسه است. او در گفتوگو با
«صبح نو»، با اشاره به بقعه شهدای گمنامی که در بوستان وجود دارند، میزبان اصلی افطاری ساده را خود شهدا میداند: «امسال نخستین رمضانی است که ما میزبان شهدا هستیم؛ بنابراین برنامه افطاری ساده با میزبانی شهدا شکل گرفت.»
هر شب هم به نام یکی از شهدای استان نامگذاری شده است و هر شب یکی از شهدا، میزبان افطاری است. دشمیر معتقد است که میزبانی شهدا خیلی تأثیرگذار بوده است: «با توجه به فرموده مقام معظم رهبری، مبنی بر افطاریهای ساده را در مساجد، خیابانها و در معرض عموم قرار دهید، با این حرکت هم یادآوری رمضان به مردم است و هم مردم در شادی و نشاط افطار جمعی سهیم میشوند.»
او تأکید میکند: «در مراسم ما جوانهایی شرکت میکنند که شاید روزه نباشند و در طول روز ما در دست آنها سیگار هم ببینیم اما در زمان افطار به کمک ما میآیند به احترام شهدا، در چیدن افطاری به ما کمک میکنند. اینها پیام سادهای است که درباره شهدا مدنظر ماست. زنده کردن یاد شهداهاست.» اما در بوستان ملت شهر رشت، شهدا تنها میزبان نیستند. پنجشنبهها در بهشتزهرا، قطعه شهدا، سفرههای بلند افطار پهن میشود. خانواده شهدا، افطاری خود را بر سر سفره میگذارند و عابرین را هم به نشستن بر سر سفرهشان دعوت میکنند. سفرههای ساده افطاری، فرقی ندارد در کجا، در خیابان، در مسجد، در بوستان شهر و یا در گلزار شهدای شهر، در ماه مهربانی، با مهربانی پهن است.
