وضع اسفبار سهام شركت سيمان داراب در بازار سرمايه نمونه بارز اختلال مديريتي است كه اتحاد مديريت سهام عدالت و مديريت دولتي در شركتها مشمول سهام عدالت ايجاد كرده است، از اين رو براي حل چالش سوءمديريت در شركتهاي سهام عدالتي كه مديريت اين سهم هم اكنون در هيئت مديره بيش از 60 شركت با دولت است، بايد فكر عاجلي كرد.
به گزارش «جوان»، وقتي طرح سهام عدالت اجرا شد، برخي ازكارشناسان اقتصادي با بيان اينكه بايد فكري به حال مديريت سهام عدالت در شركتهاي مشمول سهام عدالت كرد، پيشبيني كردند كه اگر در اين زمينه سهلانگاري صورت بگيرد بنگاههاي مشمول اين طرح با مشكل روبه رو ميشوند و سهامداران سهام عدالتي يا سهامداران جزء بورسي اين بنگاهها نيز مضرور ميشوند.
با گذشت بيش از 10 سال از اجراي طرح سهام عدالت، تركيب مديريت سهام عدالت و مديريت دولتي در شركتهايي چون سيمان داراب موجب سقوط آزاد سهام اين بنگاه كه پيش از اين يكي از بنگاههاي خوب از نظر شاخصهاي مختلف به شمار ميرفت، شده است، اين در حالي است كه آشفتگي مديريتي در شركتهاي سهام عدالتي چون سيمان داراب مؤيد اين مهم است كه هم بايد از اينگونه شركتها تحقيق و تفحص و بازرسي به عمل بيايد و هم اينكه تا تعيين تكليف آزادسازي سهام عدالت، مديران با تقوا و باتجربه در اين شركتها منصوب شود زيرا ميليونها سهامدار در شركتهاي سهام عدالتي متضرر شدهاند.
سوء مديريت سهام عدالت، بانك سپه و ملي در يك شركت
شركت سيمان داراب، يك شركت دولتي است كه 50 درصد سهام آن متعلق به سهام عدالت، 20 درصد متعلق به بانك سپه و شركت سرمايهگذاري وابسته به بانك سپه و حدود 10درصد آن نيز متعلق به بانك ملي و شركتهاي تابعه بانك ملي ميباشد.
بنابراين شركت سيمان داراب در حقيقت يك شركت دولتي به شمار ميآيد،زيرا مديريت سهام عدالت در دولت يازدهم نيز به نمايندگان دولت سپرده شد حال اين تركيب مديريتي در يك بنگاه سهام عدالتي را اگر در كنار سقوط آزاد 90 درصدي ارزش سهام اين شركت در پنج سال اخير بگذاريم، اخلال در مديريت اين بنگاه و سوءمديريت سهامداران عمده ظهور و بروز ميكند.
در اين بين در اثر استمرار سوءمديريت اين بنگاه سهام عدالتي هم ميليونها دارنده سهام عدالت در پنج سال اخير مضرور شدهاند و هم اينكه در اين سالها به تدريج هزاران سهامدار جزء سيمان داراب شاهد آبشدن سرمايه خود در اين شركت بزرگ دولتي بودهاند كه اين امر را ميتواند براي دهها شركت ديگر مشمول سهام عدالت متصور شد.
سقوط آزاد
در حال حاضر ارزش هر سهم سيمان داراب در بورس به زير قيمت اسمي 100تومان رسيده است، به نحوي كه ارزش كل سهام شركت به محدوده 75ميليارد تومان نزول كرده است، اين در حالي است كه قبل از ورود سهام عدالت و بانك سپه به اين شركت بزرگ سيماني، ارزش كل سهام شركت در محدوده 300ميليارد تومان بود، بدين ترتيب 200 ميليارد تومان از سرمايه بيتالمال و همچنين سهامداران جزء تنها به دليل سوءمديريت متوليان سهام عدالت و سهمهاي متعلق به دولت در اين شركت از بين رفته است.
لازم به ذكر است، سهام عدالت در دوران دولت دهم سهامدار عمده سيمان داراب شد و از آن زمان تيرهروزيهاي شركت و سهامداران جزء شركت آغاز شد، با اين اوصاف انتظار ميرفت دولتي كه منتقد طرح سهام عدالت و ايجاد آشفتگي در مديريت شركتها با اجراي اين طرح بود، از بيتالمال محافظت كند و با خلع يد از سهام عدالت و بازگرداندن سهام 50 درصدي سهام عدالت به دولت اين شركت را از سقوط نجات دهد، اما در دولت يازدهم و دوازدهم نيز رفتار مديريتي به مراتب بدتر از مديريت دولتي روي سهام عدالت اعمال شدهاست.
قبل و بعد يك شركت سهام عدالتي
گفتني است قبل از آنكه در دولت دهم، نيمي از سهام سيمان داراب به سهام عدالت تخصيص پيدا كند، وضعيت شركت و سهام شركت در بازار سرمايه بسيار مطلوب بود، اما هم اكنون ارزش سهام سيمان داراب در شرايطي با سقوط آزاد قابلملاحظهاي روبه روشده است كه فقط احداث يك كارخانه مشابه سيمان داراب با ظرفيت توليدي يك ميليون و100هزار تن در سال حداقل به 500ميليارد تومان سرمايهگذاري نياز دارد.
اين در شرايطي است كه شركت سيمان داراب مالك 10 درصد سيمان دشتستان و نيز مالك چندين درصد از چند شركت سيماني ديگر در بورس بوده و در عين حال تملك يك ناوگان بزرگ حمل و نقل، كاميون و تريلر به ارزش تقريبي 35تا 40ميليارد تومان را در اختيار دارد.
در واقع غير از ارزش ذاتي 500ميليارد توماني كارخانه سيمان داراب شركت حدود 120 ميليارد تومان نيز انواع دارايي اعم از سهام ساير شركتهاي سيماني، كاميون و املاك و مستغلات در شيراز و. . . را در ليست داراييهاي خود دارد.
بنابراين سقوط قابلملاحظه ارزش سهام اين شركت در طول مديريت سهام عدالت و چند بانك دولتي در اين شركت وضعيت اسفباري را پديد آوردهاست،زيرا شركت سيمان داراب كه با احتساب سود انباشته، بالغ بر 660ميليارد تومان دارايي دارد، ارزش دارايياش در بازار سرمايه به محدوده 75ميليارد تومان سقوط كرده است.
ترشي گرفتن از سود انباشته سهام
سهامداران عمده شركت در چند سال اخير به ازاي هر سهم تنها 6 تومان سود بين سهامداران تقسيم كردهاست كه اين امر به معني بازدهي كمتر از يك درصدي داراييها در سيمان داراب ميباشد، علاوه براين سهامداران عمده سود انباشته شركت را كه حاصل سالها عدم تقسيم سود در مجامع است، صرف افزايش سرمايه يا ارائه سهام جايزه به سهامداران نميكنند.
در اين ميان جا دارد سازمان بورس در زمينه ترشي گرفتن از سود انباشته شركت؛ هيئت مديره شركت را بازخواست كند كه چرا هم بهاي سهم در بازار سقوط كرده و هم سود نقدي بسيار ناچيز بين سهامداران توزيع شده است و در عين حال سود انباشته شركت نيز تعيين تكليف نميشود.
پاي يك خارجي به سهم باز ميشود
از سوي ديگر پس از آنكه سهام شركت در سايه مديريت ناكارآمد سهام عدالت و بانك سپه و بيتوجهي دولت و نهادهاي نظارتي به عملكرد مديران انتصابي سهام عدالت و بانك سپه در اين شركت، با سقوط 90 درصدي روبه رو شده است، به يكباره سر و كله سرمايهگذار خارجي پيدا ميشود و چند درصد از سهام شركت را تملك ميكند. در اين بين بايد مديران و اعضاي هيئت مديره اين شركت سهام عدالتي توضيح دهند كه آيا ارتباطي بين سقوط بهاي سهم سيمان داراب و ورود يكباره سرمايهگذار خارجي به سهم است يا خير؟
سازمان بازرسي و مجلس ورود كنند
همچنين جا دارد سازمان بازرسي با استقرار يك تيم بازرسي باتقوا، با تجربه، حرفهاي و كاربلد در دفتر مركزي سيمان داراب دلايل سقوط شركت از نظر شاخصههاي مختلف را در طول تملك سهام عدالت در اين شركت و چند بانك دولتي بررسي و در صورت اثبات تخلف و سوءمديريت عامدانه موضوع را ضمن اطلاعرساني براي افكار عمومي به دستگاههاي قضايي جهت برخورد با مديران متخلف ارجاع دهد كه اين فرايند بايد در بيش از 60 شركت مشمول سهام عدالت نيز عيناً دنبال شود.
در سايه بيتوجهي نماينده مردم داراب در مجلس به وضعيت اسفبار يك بنگاه مهم اقتصادي در حوزه انتخابيه جا دارد ساير نمايندگان مجلس در رابطه با شركتهايي كه ضعف مديريت سهام عدالت و دولت در آنها چالش آفريني كرده تحقيق و تفحص داشته باشند.
منتقدان مافياي سهام عدالت خودشان چه ميكنند
گفتني است كه زمان اجراي طرح سهام عدالت به پايان رسيده است و هم اكنون نمايندگان دولت در حقيقت نميتوانند سهام 50ميليون ايراني را مديريت كنند و بايد مديريت همراه با مالكيت را به مردم تفويض كنند، از اين رو مجلس شوراي اسلامي بايد ببيند مديران دولتي در دهها شركت بزرگ و كوچك سهام عدالتي چه رفتاري را با اموال و دارايي مردم دارند. گفتني است كه رئيس كميسيون اقتصادي مجلس، پيش از اين از وجود مافياي 250نفره سهام عدالت خبر داد و ديگر جزئياتي از اين افراد و تخلفاتي كه انجام دادهاند، منتشر نشد.
رفتارهايي كه مردم را از بازار بورس فراري ميدهد
در شرايطي كه خريداران سهامي چون سيمان داراب، با افت بهاي سهم، داراييشان در بورس به باد ميرود و در مجامع سالانه سود مناسبي در مقايسه با بازارهاي رقيب همچون بانك، ارز، طلا و سكه دريافت نميكنند و از دريافت سهام جايزه يا افزايش سرمايه از محل سود انباشته محروم ميشوند، چگونه رئيس دولت يازدهم و دوازدهم، رئيس ستاد اقتصاد مقاومتي، وزير اقتصاد و رئيس سازمان بورس انتظار دارند مردم به بازارهايي چون ارز، سكه، طلا هجوم نبرند و براي توسعه اقتصادي و تقويت توليد در بازار سرمايه، سرمايه گذاري كنند.
حال بايد ديد آيا متوليان سهام عدالت و مديران دولتي سهام دولتي اين شركت( بانك سپه و بانك ملي ) حاضرند ضرر و زيان ناشي از سرمايهگذاري مردم را در اين سهم پرداخت كنند. گفتني است كه در ساير كشورها سهامداران ميتوانند بابت ضرر و زيان ناشي از سوءمديريت سهامداران عمده در دادگاه طلب غرامت كنند و اين امكان هزينه را براي انتصابهاي غيركارشناسي مديريتي و تخلف در شركتها به حد اعلي كاهش ميدهد.
