از روز بعد از برجام تاكنون مقامات رسمي دولت و وزارت امور خارجه كشورمان بارها نسبت به عملكرد كشورهاي اروپايي در برجام اظهار رضايت كردهاند و حتي در مقاطعي نيز از اجراي تعهدات برجامي توسط كشورهاي اروپايي نيز تقدير صورت گرفت، كمااينكه دكتر روحاني رئيسجمهور كشورمان در ديدار با موگريني مسئول سياست خارجه اتحاديه اروپا (تابستان 96 ) بيان ميكند: «اتحاديه اروپا در اجراي توافق برجام نقش مؤثري ايفا كرد و تاكنون نيز براي حفظ برجام بهرغم كارشكنيهايي كه امريكاييها دارند، مواضع قابل قبولي داشته است» و اتحاديه اروپا نيز پس از سفر موگريني به ايران در بيانيهاي اينگونه اعلام موضع ميكند: «او در سفر به تهران بر لزوم اجراي كامل و مؤثر برجام توسط تمامي طرفين 1+5 و ايران تأكيد كرد.»
ابراز رضايت از اجراي تعهدات دوجانبه ميان ايران و اروپا بارها با همين ادبيات صورت گرفت تا جايي كه مقامات فرانسه، انگليس و آلمان و مسئول سياست خارجه اتحاديه اروپا ميزان پايبندي ايران به برجام را بسيار سودمند توصيف و در مقابل مقامات كشورمان نيز عدم اجراي تعهدات 10 گانه برجام را سازنده و مثبت ارزيابي ميكردند.
طي دو سال گذشته دولت و دستگاه ديپلماسي كشور با خوشبيني نسبت به آينده روابط دوجانبه با كشورهاي اروپايي و اتحاديه اروپا، حتي سخن از اجراي برجام منهاي امريكا به ميان آورده و تأكيد ميكردند كه ماندن اروپاييها در برجام ميتواند منافع ايران را تأمين كند!
در آن مقطع زماني كه چنين اظهاراتي عنوان ميشد نيز بارها عدم اجراي تعهدات دهگانه اروپا در برجام مورد هشدار قرار گرفت اما دولت اصرار داشت كه اروپاييها برخلاف امريكاييها به تعهدات خود پايبند میمانند و در صورت خروج امريكا از برجام با اين كشور همكاري نخواهند كرد؛ نگاهي كه حداقل طي چند هفته اخير خوشبينانه بودن آن محرز شده است.
طي سه ماه اخير روابط برجامي ميان ايران و اروپا برخلاف 28ماه پيش از آن (دوران پسا برجام) به سردي گراييده تا جايي كه اروپاييها به رغم آنكه پيش از اين نيز ايران را به دليل آزمايش موشكي متهم به نقض قطعنامه 2231 كرده بودند، در تلاشي همگون در مسير اصلاح متن برجام و اضافه كردن يك متمم احتمالي به توافق هستهاي گام برداشتند.
توسعه همكاريهاي اروپا با امريكا براي تغيير متن برجام تا جايي است كه سه هفته مانده به پايان ضربالاجل دونالد ترامپ، برخي از رسانههاي غربي سخن از توافق اروپا – امريكا براي اعمال محدوديتهاي بييشتر به جمهوري اسلامي ايران به ميان آوردهاند.
تلاش اروپا براي بازرسي از تأسيسات نظامي ايران
نشريه فايننشال تايمز در گزارشي مينويسد كه رهبران اروپايي در تلاش براي منصرف كردن واشنگتن از خروج از توافق هستهاي برجام، در حال جستوجوی [بررسي اعمال] تحريمهاي اضافي عليه ايران به خاطر برنامه موشكهاي بالستيك و «مداخلهگريهاي منطقهاي» آن و همچنين انجام بازرسي گستردهتر از پايگاههاي هستهاي ايران هستند.
تلاش اروپا در جهت تحقق چنين اهدافي دقيقاً همان چيزي است كه دونالد ترامپ به دنبال آن بوده و ماندن ايالات متحده امريكا در توافق هستهاي را مشروط به تحقق آن كرده است.
آنچه پيش بيني شده را اين نشريه نيز تكرار ميكند و آن اينكه ماكرون رئيسجمهوري فرانسه و آنگلا مركل صدراعظم آلمان در سفري كه به امريكا خواهند داشت رئيسجمهوري امريكا را به ماندن اين كشور در برجام به واسطه چنين تدابيري ترغيب خواهند كرد.
والاستريتژورنال نيز نوشته است كه مقامهاي امريكايي و اروپايي در حال كار براي رسيدن به توافق سياسي با هدف اصلاح توافق هستهاي برجام طبق خواسته «دونالد ترامپ»، رئيسجمهور امريكا هستند؛ تلاشي كه نشان ميدهد خوشبيني چند سال اخير به اروپا به همان ميزان اشتباه و هزينهزاست كه خوش بيني به اروپا هزينهزاست.
جالب اينجاست كه ابتدايي كه اعلام شده بود كشورهاي اروپايي مذاكراتي را با طرفهاي امريكا در قالب يك كارگروه مشترك آغاز كرده و تلاش خواهند كرد ضمن درك نگرانيهاي ترامپ راهكارهايي را براي مرتفع كردن آن ارائه كنند، اين مسئله توسط برخي از مقامات كشورمان تكذيب شد اما امروز بعد از گذشت نزديك به سه ماه صحت چنين خبري تأييد ميشود.
والاستريتژورنال در همين باره ادامه ميدهد: «انتظار ميرود در هر گونه توافق احتمالي ميان دو طرف ايران از ساخت موشكهاي بالستيك قارهپيما يا آزمايش آنها منع شده و بار ديگر بر دسترسي آژانس به سايتهاي ايران از جمله سايتهاي نظامي تأكيد شود.»
تهيه پيشنويس 4سند در مذاكرات امريكاييها و اروپاييها براي «اصلاح برجام»
به گزارش فارس، یک رسانه امريكايي نوشته ديپلماتهاي دو طرف بر سر تاريخ انقضاي برخي از محدوديتها عليه برنامه هستهاي ايران دچار اختلاف هستند. مقامهاي اروپايي معتقدند اين اختلاف را ميتوان با تعيين ملاكهايي براي برنامه هستهاي صلحآميز ايران و هشدار به اين كشور درباره هر گونه انحراف اين برنامه به سمت مقاصد نظامي حل و فصل كرد.
خبرگزاري آسوشيتدپرس نيز به نقل از مقامهاي دخيل در مذاكرات اروپا و امريكا نوشته پيشرفتهاي محسوسي در زمينه بندهاي زوالپذير برجام حاصل شده است. اين رسانه نوشته پيشنويس چهار سند كه ديپلماتها گمان ميكنند در آنها به نگرانيهاي ترامپ پرداخته شده تهيه شده است.
در اين چهار سند كه شامل يك بيانيه كلي و سه متن فرعي است قرار است اين نكته تصريح شود كه معاهدات بينالمللي غير از برجام از دستيابي ايران به سلاحهاي هستهاي در سالهاي پس از انقضاي برجام جلوگيري ميكند. در اين سندها به علاوه از آژانس بينالمللي انرژي اتمي خواسته شده فعاليتهاي نظارتي را تقويت كند و وعده داده شده در صورت حركت ايران به سمت ساخت موشكهاي بالستيك قارهپيما تحريمهاي شديدي عليه اين كشور وضع ميشود.
بعد از گذشت پنج سال از آغاز مذاكرات هستهاي در دولتهای يازدهم و دوازدهم و با توجه به آثار و نتايج توافق هستهاي منعبث از رفتارهاي امريكا و اروپا، بايد گفت آنچه تأمين كننده منافع ملي ايران در رويارويي با غرب (حداقل در موضوع برجام) است، پيگيري مطالبات ايران از مسيرهاي پيش بيني شده در برجام است و دل بستن به وعدههاي شفاهي مقامات غربي براي عدم تضيیع منافع جامعه ايراني كماكان حاوي هزينه خواهد بود، به طوري كه دلخوش كردن به امضاي جان كري در پاي قانون محدوديت ورود شهروندان 38 كشور به ايران نيز فاقد وجاهت قانوني بود و جز هزينه آوردهاي براي ايران نداشت.
اثبات شده است كه در عرصه روابط بينالمللي نبايد با احساسيگري وارد تعامل با ساير كشورها شد چراكه كشورها منافع ملي كشوري مانند ايران را تنها در ضوابط حقوقي و چارچوب عقلاني كه طرف ايراني تعيين كننده حدود آن باشد رعايت خواهند كرد.
