معاينه فني، يكي از راهكارهاي مؤثر براي افزايش ايمني و كنترل خودروهاي آلاينده است و تحقيقات انجام شده نيز نشان ميدهد انجام صحيح معاينه فني خودروها ميتواند ميزان مواد آلاينده را به طرز چشمگيري كاهش دهد. عمر بالا و كيفيت پايين استاندارد خودروها اهميت معاينه فني را دوچندان كرده است. با اين حال افزايش خودروها از يك سو و نبود برنامه منظم براي انجام معاينه فني سبب شده است تا در موارد خاص صفهايي طولاني براي انجام اين كار تشكيل شود. زمانهاي طولاني در انتظار و انجام دقيقه نودي معاينه فني سبب شده است تا در برخي موارد شهروندان از اين موضوع گلايهمند باشند و هرچند تلاش شده است تا با اطلاعرساني و شبانهروزي كردن برخي مراكز از بار مشكلات كاسته شود، ولي نظارت بر مراكز معاينه فني و عملكردها در بحث تكريم ارباب رجوع ضروري و لازم است تا شهروندان رغبت و مشاركت بيشتري در كاهش آلودگي هوا داشته باشند. اين در حالي است كه مراجعه براي دريافت معاينه فني برتر بر دامنه مسائل و مشكلات موجود افزوده و لازم است تا مديريت يكپارچه در اين خصوص اعمال شود تا شهروندان جور خودروسازان را بهدليل خودروهاي بيكيفيت و غيراستاندارد نكشند.
سهم 80 درصدي منابع متحرك در آلودگي هوا
به گفته كارشناسان منابع متحرك و وسايل نقليه بيشترين سهم را در آلودگي هوا دارند كه بعضاً گفته ميشود اين ميزان 70 تا80 درصد است. با اين حال آلودگي هوا يكي از مهمترين معضلات زيستمحيطي كلانشهرها محسوب ميشود و نبود توجه جدي به رعايت استانداردهاي فني و زيستمحيطي خودروها سبب شده وسايل نقليه موتوري موجود در چرخه حملونقل و ترافيك، سهم بسزايي در ايجاد آلودگي هوا به خود اختصاص دهند. درست است كه از يك طرف برخي مردم دانسته يا ندانسته به آلودگي محيطزيست توجه ندارند و با فعاليتهاي خود باعث آلودگي هوا ميشوند، اما از طرف ديگر شايسته است قوانين و رويكرد متوليان و مسئولان هم دراينباره مورد تجديدنظر قرار گيرد. يكي از قوانيني كه جاي بحث دارد و بايد بر اساس واقعيتهاي روز بار ديگر كارشناسي شود و سريعاً تغيير پيدا كند، قانون «معافيت پنج ساله خودروهاي صفركيلومتر از معاينه فني» است. اين قانون موجب نگراني بحق دوستداران محيطزيست شده است. برخي از صاحبنظران حوزه محيطزيست بر اين باورند كه اين قانون به افزايش آلودگي هواي شهر كمك كرده است. توجه به اين امر وقتي ضرورت اساسي پيدا ميكند كه بدانيم خودروهاي داخلي در آلودگي هوا سهم بالايي دارند و حتي ممكن است پس از پنج سال فرسوده و از رده خارج شوند.
جريمه ۲۱۳ ميليارد توماني خودروهاي بدون معاينه فني
چندي پيش مديرعامل ستاد معاينه فني خودروهاي تهران با اشاره به صدور ۴ ميليون و ۲۷۸ هزار برگه جريمه براي خودروها بهدليل نداشتن معاينه فني در سال ۹۶ گفت: با احتساب جريمه ۵۰ هزار توماني معاينه فني رقم كلي جريمه معاينه فني در سال ۹۶، ۲۱۳ ميليارد تومان بوده است.
سيدنواب حسينيمنش افزود: خودروهايي مشمول حضور در مراكز معاينه فني بر اساس ابلاغيه وزارت كشور هستند كه توليد داخل مدل 1392 و قبل از آن باشند. وي تصريح كرد: بر اساس آخرين آمار غيررسمي 3ميليون و 800 هزار خودروي پلاك تهران با استناد به قانون فعلي مشمول معاينه فني هستند.
نمره منفي 300 هزار خودرو به دليل آلودگي
مديرعامل ستاد معاينه فني خودروهاي تهران تصريح كرد: تعداد خودروهاي مراجعه اوليه به مراكز معاينه فني نيز يك ميليون و 67 هزار خودرو بوده كه اين تعداد براي نخستين بار به مراكز معاينه فني مراجعه كردهاند. حسينيمنش گفت: بر اساس همين آمار 45 درصد يعني حدود 300 هزار خودرو صرفاً به خاطر آلايندگي در مراكز معاينه فني رد شدهاند. وي اشاره كرد: 14درصد از خودروها بهدليل وضعيت ظاهري خودرو، 8 درصد بابت انحراف فرمان، 5 درصد به خاطر كمك فنرها و 12 درصد به خاطر تست ترمز در مراكز معاينه فني رد شدهاند.
مديرعامل ستاد معاينه فني خودروهاي تهران افزود: متأسفانه ما شاهد تردد اتوبوسهاي فرسوده در شهر تهران هستيم كه تعداد آنها قابل توجه است و براي اين موضوع بايد راهكار لازم اتخاذ و بخش قابل توجهي از آنها نوسازي شود.
مديرعامل ستاد معاينه فني خودروهاي تهران گفت: طبق آمار كسب شده 4 ميليون و 278 هزار برگه جريمه توسط راهنمايي و رانندگي به دليل نداشتن معاينه فني خودروها صادر شده است كه با احتساب جريمه 50 هزار توماني معاينه فني اين رقم به 213 ميليارد تومان جريمه نداشتن برگه معاينه فني خودروها ميرسد. همچنين در سال 94 تمامي مراجعات به مراكز معاينه فني خودرو 450 هزار خودرو بوده و اين در حالي است كه در سال 96 ما شاهد افزايش خودروها به مراكز معاينه فني بودهايم؛ بهطوريكه 310 هزار خودروي آلاينده در مراكز شناسايي و اصلاح شدند.
خودروهايي كه بايد در سال ۹۷ معاينه فني بگيرند
پليس راهنمايي و رانندگي موظف به اعمال قانون خودروهايي است كه بر اساس قانون، بايد گواهينامه معاينه فني اخذ كنند، اما كدام خودروها ملزم به اخذ اين گواهينامه هستند؟ بر اساس اعلام پليس راهنمايي و رانندگي ناجا با توجه به قانون الزامي بودن اخذ گواهي معاينه فني خودروها، امسال سه گروه از خودروها بايد براي دريافت معاينه فني اقدام كنند. طبق قانون خودروهاي سواري توليد داخل و خارج كه سن آنها بيش از چهار سال باشد، ملزم به اخذ گواهينامه معاينه فني هستند. بر اساس اين گزارش مالكان خودروهاي توليد داخل به سال ساخت 1392 و ماقبل آن، خودروهاي وارداتي سال 2013 و ماقبل آن و همچنين خودروهاي عمومي سال 1395 و ماقبل از آن در سال جاري بايد گواهي معاينه فني وسيله نقليه خود را اخذ كنند.
به گزارش تسنيم، پليس راهنمايي و رانندگي موظف است خودروهاي مذكور را كه فاقد گواهينامه معاينهفني هستند، اعمال قانون كند. همچنين به شهروندان توصيه ميشود جهت مديريت زمان و به حداقل رسيدن مدت زمان معطلي در مراكز، علاوه بر بازديد فني خودروي خود قبل از مراجعه با ارسال عدد ۱ به سامانه پيامكي ۲۰۰۰۱۱۲ از طول صف در مراكز مطلع شوند و خلوتترين مركز را جهت اخذ معاينه فني خودروي خود انتخاب كنند.
اختلافنظر ستاد معاينه فني شهر تهران با اتحاديه مراكز معاينه فني كشور
با توجه به اينكه يكي از طرحهاي ستاد مركزي معاينه فني خودروهاي شهر تهران اجراي طرح معاينه فني برتر و انجام آزمايشهاي تخصصيتر روي ميزان آلايندگي خودروها بود، اما اكنون مدير امور اجرايي اتحاديه مراكز معاينه فني كشور اعلام كرده است كه در نظر دارد تا ابتداي ارديبهشت معاينه فني برتر به صورت يكپارچه در تمام مراكز معاينه فني كلانشهرهاي كشور برگزار شود.
به گفته سعيد قيصر، معاينه فني برتر كه همان حدود مجاز جديد معاينه فني است، از يك ارديبهشت در سراسر كشور اجرايي شده است مدير امور اجرايي اتحاديه مراكز معاينه فني كشور اعتقاد دارد كه با اجراي معاينه فني برتر در سراسر كشور تبعيض و تفاوت در بين مراكز معاينه فني ديگر شهرها با شهر تهران از بين ميرود و مردم ميتوانند به تمامي مراكز معاينه فني سراسر كشور مراجعه و نسبت به دريافت معاينه فني اقدام كنند.
وي اجراي اين طرح را باعث از بين رفتن صفهاي طولاني در مراكز معاينه فني شهرها و كلانشهرهاي كشور ميداند و هشدار به 50 مركزي ميدهد كه هنوز اقدام به بهروزرساني تجهيزات خود نكردهاند؛ چراكه با اجراي طرح ترافيك برتر اين مراكز تعطيل خواهند شد. اما مديرعامل ستاد مركزي معاينه فني شهر تهران به صراحت اعلام ميكند كه اجراي اين طرح به صورت يكپارچه از همان ابتدا محكوم به شكست خواهد بود؛ چراكه ميزان آلودگي هوا در شهرهاي كشور متفاوت است، به همين دليل اين طرح نميتواند به صورت يكپارچه و با يك نسخه واحد در تمام كلانشهرها اجرا شود. به گفته سيدنواب حسينيمنش، مصوبه سازمان حفاظت محيطزيست، حد مجاز آلايندگي در معاينه فني تمام خودروها در سطح آرام و دور بالا ابلاغ شده بود و خودروهايي كه موفق به پاس كردن حد مجاز در دور موتور بالا نبودند، مردود ميشدند.
از قرار معلوم با توجه به اينكه اجراي اين مصوبه براي سنجش ميزان آلايندگي در دور موتور بالا نياز به خريد تجهيزات داشت، بسياري از شهرها نتوانستند اين تجهيزات را خريداري كنند. اين در حالي است كه شهرداري تهران با ايجاد زيرساختها از سال گذشته براي اجراي اين طرح اعلام آمادگي كرد و همزمان با معاينه فني عادي، معاينه فني برتر را نيز صادر ميكرد.
بر اساس مطالعات انجام شده، ميانگين وزني خودروهاي پايلوت نشان داده است كه بيش از 70 درصد خودروها در معاينه فني برتر مردود ميشوند كه اين رقم بسيار بزرگ و فاجعهبار است.
با توجه به لزوم نصب كاتاليست در خودروها براي دريافت معاينه فني برتر، هزينه كاتاليست پرايد 200هزار تومان و پژو 400 هزار تومان است كه با احتساب اجرت نصب، هزينه آن بسيار بيشتر ميشود. حسيني اعتقاد دارد كه در دنيا حدود مجاز آلايندگي مناطق مختلف در كلانشهرها و شهرهاي كوچك متفاوت است و با توجه به اينكه آلودگي شهرهاي مختلف در كشور ما با يكديگر فرق دارد، پس اجراي اين طرح باعث احجاف در حق شهرستانهاي كوچك خواهد شد و مردم را از دريافت معاينه فني زده ميكند؛ چراكه در شهرستانها معاينه فني به صورت مكانيزه رصد نميشود و تنها براي حضور در شهر تهران نيازمند دريافت معاينه فني برتر هستند، پس مراجعات براي دريافت معاينه فني به شدت كاهش خواهد يافت.
اما سؤال اينجاست با توجه به اينكه اتحاديه حملونقل همگاني كشور زير نظر وزارت كشور فعاليت ميكند و طرحهايي كه قرار است در سطح كشور اجرايي شود بايد مصوبات لازم خود را از سازمانهايي مانند محيطزيست، وزارت كشور دريافت كند، بر چه اساسي چنين طرحي را قرار است به يكباره در كشور اجرا كند؟
