نويسنده: مريم احمدي
طبق گزارشات سازمان
خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ۱۰سال گذشته آفت سرخرطومی خرما به یک چالش
جهانی تبدیل شده است! حشره اي که بومی مناطق
استوایی آسیا است و طي سه دهه اخير به دليل عدم رعایت مسائل قرنطینه ای به آفریقا و
اروپا و سواحل دریای مدیترانه رسيد و کم کم به مرزهاي داخلي اسپانيا، فرانسه،ایتالیا، مراکش، تونس و دیگر کشورهای
آفریقایی شمالی و امريکا راه پيدا کرد و با
از بين بردن ميزان قابل توجهي از نخلستان هاي اين کشورها در صدر مهمترین آفات نخیلات
در جهان قرار گرفت! سوسک سرخرطومی حنایی برای
نخستین بار در سال ۱۳۶۹با نهالهای آلوده وارداتی از کشور عمان
و پاکستان وارد سيستان و بلوچستان شد و به سرعت نخلستان هاي شهرهاي مختلف اين استان
را مورد هدف قرار داد. وضعيتي که مسئولان کشور را بر ان داشت تا براي جلوگيري از انتشار
اين افت به استان هاي همجوار مانع نابودي نخلستان هاي بيشتر شوند ! اگرچه اين اقدامات
تا سالها نتيجه مطلوبي داشت اما متاسفانه با ورود اين افت از طريق مبادي ديگر حالا
نخلستان هاي بوشهر، فارس و کرمان هم مورد هجوم اين حشره ويرانگر قرار گرفته اند!
واردات پاجوش هاي
آلوده از کشورهاي عربي
پس از وقوع خشکسالي
و بحران کم آبي که سبب خشکي نخلستان نواحي جنوبي کشور و تنزل شديد ميزان خرماي توليدي
در استان هاي سيستان وبلوچستان، کرمان، بوشهر، فارس خوزستان
و کاهش رونق اقتصادي نخلداران اين منطقه شد، نخلداران با اين تصور که درختان
نخل کشورهای عربی از کیفیت مناسبتری برخودار هستند در سايه بي نظارتي مسئولان جهاد
کشاورزي به واردات کالاهاي اين بخش، به قاچاق پاجوش این درختان با لنج به کشور اقدام
کرده اند! اتفاقي که بنا به گفته رییس سازمان
حفظ نباتات کشور يکي از مهم ترين دلايل از بين رفت نخلستان هاي کشور طي سالهاي اخير
بوده است چرا که همراه با ورود این پاجوشها، این آفت قرنطینهای هم به مرزهاي کشور
وارد شده و پس از تکثير سريع، مرگ خاموش درختان نخل را رقم زده است.
محمد علی باغستانی
با بيان اينکه سوسک سرخرطومی پس از ورود به تنهٔ درخت خرما میشود شروع به تخمگذاری میکند
و قادر است تا بیش از ۲۰۰ تخم
بگذارد و به سرعت تکثیر شود افزود: این حشره،
آفت مهم در نخلستانها، از جمله نخل نارگیل، خرما و درخت پالم است اما بیشترین اسيب
و خسارت هاي گزارش شده از سوی این حشره برای
درختان خرما بوده است. خسارتي که بنابه اعلام سازمان جهاد کشاورزي از دهه ها ميليارد
تجاوز کرده است!
ناگفته نماند که
سال گذشته نيز اخباري از ورود ۱۵ تا ۲۰ نوع آفت قرنطینهای از طریق واردات محصولات کشاورزي منتشر شد که
افت سوسک حنایی خرما نيز در اين ليست قرار داشت . وارداتي که بنا به ادعاي مسئولان
وزارت جهاد کشاورزي از مبادي غير رسمي انجام
شده بود . اين در حالي است که برخي مسئولان دولتي معتقد بودند در سايه ضعف نظارتهای
قرنطینهای اين آفتهای پردردسر و پرهزینه به استانها ي کشور وارد شدند!
نه از آموزش خبري
هست نه از آفت کش!
از انجا که اثرات ناشی از وجود این آفت در درختان به سادگی
قابل مشاهده نیست و تنها زمانی کشاورز متوجه وجود سوسک حنایی خرما می شود که به صورت
کامل درخت از داخل خالی شده و در يک قدمي نابودي کامل قرار گرفته است از اين رو ضمن
نظارت دقيق به واردات پاجوش هاي خرما، ارائه
اموزش هاي لازم به کشاورزان براي تشخيص به موقع اين آفت وحفظ نکات قرنطینه ای از خروج آن به دیگر استانها
از جمله ضرورياتي است که متاسفانه از دايره وظايف سازمان جهاد کشاورزي بيرون مانده
است. عاملي که مي تواند به عنوان يکي از دلايل اصلي شيوع سريع اين بيماري در نخلستان
هاي استان هاي مختلف محسوب شود.
حالا در شرايطي که سازمان فائو نسبت به جولان اين افت به ويژه در ايران
هشدار جدي داده مسئولان از انجام اقداماتي براي ردیابی ، شناسایی و بیولوژی این آفت
و ارائه اموزش براي شناسایی و مقابله با ان خبر مي دهند!
رییس ساز مان حفظ
نباتات کشور در اين خصوص از تامین سموم مورد نیاز کنترل سوسک سرخرطومی درختان خرما
خبر داده است. اقدامي که طي دو دهه بنابه دلايل نامعلومي انجام نشده است. لازم به ذکر
است طي چند ماه اخير عده اي از کارشناسان و مربیان بسیج مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی
استان سیستان و بلوچستان با حضور در نقطه صفر مرزی میرجاوه موفق به پاکسازي و نجات ۱۰ هزار اصله درخت نخل از آلودگی به این آفت
شدند. اقدامي که داوطلبانه و با همکاري نخلداران
کشاورزان توانست به نتيجه مطلوبي برسد!
خسارت هاي ميلياردي،
نياز به اعتبار ميلياردي!
در حالي که طي سالهاي
اخير در اثر نابودي نخلستان ها ميزان خسازت تحميل شده به نخلداران و خرماکاران استان هاي مختلف از جمله بوشهر، هرمزگان و سيستان
و بلوچستان ده ها ميليارد تومان برآورد شده است ، بررسي هاي وزرات جهاد کشاورزي نشان
داده مقابله با اين افت هم به ميليارد ها تومان اعتبار نياز دارد!.
چندي پيش مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان اعلام کرد: برای ردیابی و کانون کوبی آفت قرنطینه
ای سرخرطومی حنایی خرما به عنوان خطرناک ترین آفت نخیلات در استان نیازمند 2میلیارد
ریال اعتبار هستیم.
اين در حالي است
که در سال حدود 10هزار تن خرما به ارزش 40 میلیون دلار از هرمزگان به کشورهای مختلف
از جمله آمریکا، استرالیا، کانادا، روسیه، کشورهای آسیای میانه و حاشیه خلیج فارس صادر
می شود و صرف اين هزينه براي مقابله با افت در مقايسه با اورده مالي صادرات اين کالاي
نفتي مقرون به صرفه به نظر مي رسد. اداره جهاد کشاورزي سيستان و بلوچستان و بوشهر هم
به عنوان ديگر قطب هاي توليد خرماي صادراتي براي مقابله با اين حشره ارقامي در حدود 4 تا 6 ميليارد ريال براورد کرده
اند! بااين وجود گويا هوز اعتبار مناسبي براي ریشه کن کردن آفت خرما درنظر گرفته نشده
است.
راه مبارزه باسوسک حنایی خرما رو توضیح بدین لطفا 
