نابودي منابع آبي، دست خالي کشاورزان و افت کيفي و کمي محصولات و بي توجهي به ايجاد صنايع تبديلي ، محصولات کشاورزي را به زباله تبديل مي کند

سالانه نيمي از دسترنج کشاورزان لرستاني به ضايعات تبديل مي شود!

طبق آخرين آمار سازمان فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) نخستين رتبه هدررفت ضايعات ميوه و تره بار به کشور ايران اختصاص دارد! آماري که دسترسي ايران به توسعه پايدار و امنيت غذايي به عنوان يکي از سياست هاي اقتصاد مقاومتي را به چالش مي کشد. متاسفانه در استانهايي چون لرستان که قطب توليد برخي محصولات کشاورزي محسوب مي شود ميزان ضايعات بيش از نيمي از توليدات يک ساله محصولات را شامل مي شود ! اين در حالي است که ايجاد صنايع تبديلي و جايگزيني تجيهزات فرسوده و تغيير شيوه هاي سنتي کشاورزي به روشهاي نوين به عنوان تنها نسخه درمانگر اين مشکل همچنان مغفول مانده است!

نويسنده: مريم احمدي

در حالي که هر سال نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی و کافی نبودن تجهیزات مورد نیاز برای برداشت محصولات زراعی علاوه بر هدررفت دسترنج کشاورزان، کاهش شديد ذخاير آبي وافت کمي و کيفي محصولات و در پي آن تهديد امنيت غذايي کشور را رقم مي زند اما در کمال ناباوري راهکارهاي محرز و قطعي همچنان به کار گرفته نمي شوند! طبق گزارشات کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی هر ساله 25 تا 30 درصد محصولات کشاورزی کشور در سايه بي تدبيري ها به ضايعات تبديل مي شود و به دليل عدم بهره برداري از اين ضايعات، بخش زيادي از سرمايه هاي ملي هدر رفته و خودکفايي در توليد محصولات کشاورزي بي نتيجه مي ماند!

متاسفانه اين رقم در برخي استانها که عنوان قطب توليد محصولات کشاورزي را يدک مي کشند گاهي از مرز 50 درصد هم مي گذرد.بنا به گفته حسین خدیش رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی لرستان نیمی از تولیدات کشاورزی اين استان شامل ضایعات و محصولات مازاد است!

نزدیک به ۷۸۰ هزار هکتار اراضی مزروعی آبی و دیم در لرستان وجود دارد که کمتر از یک سوم آنها آبی است و از سه میلیون تن محصولات کشاورزی، دائمی، باغبانی و شیلات و آبزیان توليدي در استان نیمی از آن در محدوده استان به مصرف رسيده و نيمي ديگر به استانهاي همجوار صادر مي شود. با اين وجود طي سالهاي اخير اين استان از درامد اقتصادي حاصل از صنعت کشاورزي محروم شده است! وضعيتي که معلول تعلل در ايجاد صنايع تبديلي و زنجيره توليد در اين استان و بي توجهي به تبديل شيوه سنتي به کشاورزي مدرن است .

ثروتي به نام ضايعات

در حالي که امروز بسياري ازکشورهاي جهان با روي آوردن به شيوه هاي مدرن کشاورزي در تلاشند تا نهايت بهره اقتصادي را از توليدات کشاورزي شان ببرند و واردات اين نوع محصولات را به صفر برسانند، نبود تجيهزات استاندارد کشاورزي، بي توجهي به اصلاح الگوی مصرف، عدم توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی و بسته بندی مناسب در کشور سبب شده نيمي از توليدات به ضايعات تبديل شود. ضمن اينکه براي بهره برداري از اين ضايعات نيز سازو کاري وجود ندارد و همين ضايعات نيز دور ريز مي شود! بنابه گفته رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی لرستان ۳۶۸ هزار تن از محصولات کشاورزی لرستان به ضایعات تبدیل می‌شوند که اين رقم حدود نيمي از توليدات اين استان را در برمي گيرد . اين در حالي است که ارزش اقتصادی ضایعات محصولات کشاورزی استان لرستان (با متوسط هر کیلوگرم مواد غذایی ۲۰۰۰ تومان) بالغ بر هزار میلیارد تومان براورد شده که رقم قابل توجهی است.

حسین خدیش در اين خصوص گفت: با تولید بیش از ۹.۲ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی و دامی در استان لرستان، همیشه دست‌کم ۵۰۰ هزار تن مازاد محصول برای عرضه وجود دارد و با رساندن ضايعات به مرز صفر قریب به یک میلیون تن محصولات کشاورزی برای عرضه و صدور در این استان وجود دارد!

در حالي که برخي کارشناسان معتقدند با استفاده از تکنولوژي پيشرفته بايد ميزان ضايعات را به صفر رساند برخي ديگر بر اين باورند که به دليل شرايط فرهنگي، رساندن ضايعات کشاورزي به اين ميزان امکانپذير نيست و بايد براي استفاده مجدد آن به عنوان خوراک دام و تولید کود و کمپوست، از اين بازمانده ها استفاده بهينه و اقتصادي کرد!

دکتر سعید مینایی استاد دانشگاه در اين خصوص با بيان اينکه کشورهای پیشرفته به دلیل نوع فرهنگ مصرف، مدیریت مناسب، تجهیزات و تکنولوژی به روز در مراحل تولید، نگهداری، توزیع و مصرف، چندان با مشکل ضایعات و دور ریز محصولات کشاورزی روبه رو نیستند و کشورهای فقیر هم به دلیل منابع اندک و تولید محدود محصولات کشاورزی، تقریبا هرآنچه تولید می کنند را به مصرف می رسانند مي گويد: تولید ضایعات محصولات کشاورزی در حجم زیاد، تقریبا خاص ایران و کشورهایی مشابه ماست که فقیر نیستند و درعین حال، تکنولوژی و مدیریت تولید و توزیع مناسبی ندارند، حجم زیادی از تولیدات کشاورزی آنها به ضایعات تبدیل شده و از چرخه مصرف، خارج می شود.

اين در حالي است که با ایجاد كارخانه‌های صنایع تبدیلی علاوه بر جلوگیری از هدر رفت محصولات، می‌توانیم محصولاتی را كه دیگر در بازار قابل عرضه نیستند به محصولاتی قابل استفاده تبدیل كنیم، همچنین این اقدام می‌تواند رونق صادرات را به همراه داشته باشد! ضمن اينکه ايجاد صنايع تبديلي زمينه اشتغالزايي در استان ها را نيز فراهم مي کند.