درحال حاضر 140 هزار هکتار کانون بحرانی وقوع ریزگرد درايلام وجود دارد كه دهلران وعینخوش مهمترين آنها به شمار مي روند

نهال‌کاري در 57 هزار هکتار کانون بحراني ايلام براي مقابله با ريزگردها

وقوع خشكسالي وكم شدن منابع آبي در بيشتر كشورها ي منطقه از جمله دلايلي است كه موجب شده تا اين مناطق و برخي ازاستانهاي كشور از جمله خوزستان وايلام دربيشتر ماههاي سال دچار پديده ريزگردها باشند موضوعي كه عملا سبب شده تا خسارتهاي مادي ومعنوي بسياري به اين مناطق وارد شود. دراين ميان ايلام به عنوان يكي از استانهاي غربي كشور از جمله مناطقي بعه شمار مي رود كه بيشترين وقوع حوادث طبیعی همچون سیل، زلزله و آتش سوزی را به خود اختصاص داده وعملا جزء 10 استان اول کشور در زمینه وقوع بلایای طبیعی است. با اين حال آنچه كه شرايط را براي مردم اين استان غير قابل تحمل كرده است وجود پديده گردوخاك است كه از چند سال قبل دراين منطقه جاي خوش كرده وخيال رفتن ندارد و سبب شد تا كارشناسان براي جلوگيري ازاين پديده راه هاي مختلفي رااز جمله كاشت درخت، مالچ پاشي را پيشنهاد كنند . سرانجام تصويب كاشت درخت موجب شد تا استاندار ایلام با اعلام خبردرختكاري 50 هزار هکتار از دشت ها و مناطق بیابانی استان از ادامه اجراي اين طرح در مناطق ديگر خبر دهد.

محمدرضا سوري

وقوع خشكسالي وكاهش بارندگي و کاستی های مدیریتی در کشورهای عراق، عربستان، سوریه و کشورهای جنوبی خلیج فارس ازجمله دلايلي است كه سبب شده تا اينروزها در بيشتر استانهاي كشور از جمله ايلام شاهد پديده ريزگردها باشيم موضوعي كه سبب شده تا ضمن مشكلات تنفسي وزيست محيطي خسارت بسياري به خانواده ها وارد كند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری ایلام دراين رابطه مي گويد:« 140 هزار هکتار کانون بحرانی وقوع ریزگرد دراستان وجود دارد که 70 هزار هکتار آن در شهرستان دهلران و منطقه "عینخوش" است.» رضا احمدی مي افزايد:«اين موضوع موجب شده تا براي مردم منطقه نفس كشيدن سخت شده وبيشتر آنها دچار بيماري هاي تفسي شوند وعلاوه برآن آسیب جدی به پیکره درختان بلوط منطقه وارد شود.»

منشاء ريزگردها در ايلام

خشكسالي چند سال اخير در كشورهاي منطقه در كنار كاهش منابع آب و مسائلي ازاين قيبل سبب شده تا سال به سال بر ميزان ريزگردها در استانهاي مختلف از جمله ايلام وخوزستان افزوده شود. يكي از كارشناسان دراين خصوص به "جوان "مي گويد:« ريزگردها ذراتی بسیار کوچک و سبک با قطر کمتر از 5 میکرون هستند که در اثر فرسایش بادی و بیابانزایی توسط باد تا مسافت بسیار طولانی جابجا شده و انتقال می یابند.»

رضا حسيني با اشاره به محل شكل گيري اين پديده مي افزايد:« اين ريزگردها در شمال خاورمیانه شکل می گیرد و باگذر از کوه های ترکیه و شمال عراق مانند قیفی به بیابان های عراق و سوریه سرازیر می شود و تا خلیج فارس و رسیدن به سطح آب های آزاد پیش رفته و گرد وغبار را منتقل می سازد.»

وي با اشاره به عوامل ايجاد ريزگردها ادامه مي دهد:« کم بارشی و خشکسالی،مهار آبهای سطحی،انحراف مسیر رودخانه ها و بر داشت بی رویه ازمنابع آب، تغییر کاربری اراضی،قدان پوشش گیاهی منطقه، میزان رطوبت خاک ازجمله عوامل تاثير گذار در بروز ريزگردها هستند.»

تنوع راه هاي مقابله با ريزگردها

از آنجا كه پديده ريزگردها مي تواند خسارت مادي ومعنوي بسياري در مناطق مختلف برجاي بگذارد لذا همواره برخورد با اين پديده در دستور كار دولتها قرار دارد.» حسيني با اشاره به تنوع راه هاي مقابله با ريزگردها مي گويد:«استفاده از بادشكن، استفاده از انواع مالچ پاشي مانند،سنگ ريزه اي ،رسي ، نفتي ، نقشبند وروش پلیمر تثبیت کننده شنهای روان با فناوری نانوكه جديد ترين روش برخورد با ريزگردها را مي توان نام برد.»

اين كارشناس محيط زيست مي افزايد:«البته كاشت برخي از گياهان مانند گز ودرختكاري نيز مي تواند تاثير قابل توجهي در كاهش ريزگردها داشته باشد .» وي با اشاره به متداول ترين روش در كشور ادامه مي دهد:«معمولا استفاده از مالچ دركنار كاشت انواع بوته هاي گز، خارودرختكاري نسبت به ساير روشها شايع تراست .»

اين درحالي است كه برخي از كارشناسان ايجاد مزرعه بادي را يكي از روشهاي مهم در مقابله با ريزگردها مي دانند. يكي از كارشناسان محيط زيست دراين خصوص مي گويد:«نصب نيروگاه‌هاي بادي بعدي دومين اقدامي است كه بايد صورت گيرد. تا سرعت باد را تبديل به انرژي تجديد‌پذير برق كند.» فتح الله امي مي افزايد:« اگر سرچشمه‌هايي توليد ريزگردها در كشورهاي عراق، عربستان، سوريه و اردن به فضاي سبز تبديل شده يا نيروگاه بادي در اين نقاط نصب شود مي‌تواند از پخش شدن خاك‌هاي فرسوده در منطقه جلوگيري كند.»

جنگل كاري براي مقابله باريزگردها

يكي از راه كارهايي كه براي مقابله با پديده گردوخاك همواره پيشنهاد مي شود كاشت جنگل و فضاي سبز است موضوعي كه همواره دراستان ايلام مورد توجه قرار گرفته است . استاندار ایلام با اشاره به وجود دراين خصوص مي گويد:« برای مقابله با پدیده ریزگردها دراستان تا كنون ۵۰ هزار هکتار از دشت ها و مناطق بیابانی نهال کاری و جنگل کاری شده است .»

قاسم سلیمانی دشتکی با اشاره به اينكه 140 هزار هکتار کانون بحرانی وقوع ریزگرد دراستانوجود دارد مي افزايد:«عمده ترين اين مناطق در شهرهاي استان ازجمله، ایلام، دهلران، آبدانان و ایوان هستند.» وي ادامه مي دهد:« ۳ هزار هکتار طرح نهال کاری در سال جاری اجرا شده و قرار است که در سال آینده ۱۵ هزار هکتار از مناطق بیابانی شهرستان های گرمسیری مهران و دهلران نهال کاری شود طرحی که در دراز مدت به کاهش آسیب های ناشی از گرد و غبار و ریزگردها در این مناطق کمک خواهد کرد.»

به گفته وي طرح نهال کاری مهران یکی از طرح های مهم برای مقابله با پدیده گرد و غبار یا همان ریزگردها است که قرار است در اجرای آن ۲۰۰ هزار اصل نهال در آن کاشته شود. اين درحالي است درحال حاضرحدود ۵ هزار هکتار در حال اجرا است و کار کاشت ۲ هزار هکتار درخت در عرصه زمین های مهران نيز درحال اجراءاست.