بهناز قاسمی
وزير صنعت با اشاره به وجود ٦٥ميليون تن مجوز با سرنوشت نامعلوم در زنجيره فولاد گفت: برخی مسئولان با يك برادر سرمايهگذار پشت در اتاق وزير يا معاون معدني نشستهاند تا مجوز فولاد بگيرند.
صدور مجوزهاي احداث واحدهاي فولادي در يك دهه گذشته در مناطقي كه دسترسي به آب يا حملونقل ريلي وجود ندارد يا مشكل دارد، از معضلات اصلي صنعت فولاد به شمار ميرود. علاوه بر اين مشكلاتي از جمله تأمين مواد اوليه، نحوه قيمتگذاري محصولات فولادي در بورس و بازار همكاري نكردن بانكها در تأمين سرمايه در گردش كارخانجات فولادي و از همه مهمتر از دست رفتن بازارهاي فروش و صادرات محصولات فولادي كه در اين سالها با خامفروشي برخي از كارخانجات دولتي رونق گرفته از چالشهاي اصلي اين صنعت است. روز گذشته در هشتمين همايش «چشمانداز صنعت فولاد و معدن ايران با نگاهي به بازار»، رئيس انجمن توليدكنندگان و صادركنندگان سنگآهن ايران از مشكلات اين صنعت سخن گفت و افزود: ما امروز نگران تأمين موادخام براي سالهاي آتي، تأمين منابع مالي و فروش هستيم. ما فعالاني هستيم كه در چند دهه اخير هيچ ناملايماتي نتوانسته ما را از ساختن كشورمان باز دارد، توليد كنسانتره به 28 و صادرات آن به 12/5 ميليون تن و توليد گندله به 24ميليون تن رسيده است.
مهرداد اكبريان گفت: رقابت مخرب در ميان معادن كوچك و بزرگ و هزينههاي بالاي حملونقل و نبود تقاضاي داخلي ما را با مشكلاتي در حوزه تجارت مواجه كرده است. اكبريان گفت: انتظار داريم دولت ساختار داخلي بازار سنگآهن را از طريق اصلاح ساختار در نظامهاي قراردادي و جلوگيري از مداخله دولت در قيمتگذاري و حمايت از شركتهاي دانشبنيان و فعالان اين بخش مورد توجه قرار دهد و نيز از اكتشافات مجدد حمايت شود و صندوقهاي حمايتي و پوشش ريسك فعاليتهاي معدني تقويت شود.
وي افزود: عوارض بر ساختار سنگآهن كه خريدار و فروشنده سازماندهي شده باشند، عواقب خوبي ندارد. تأمين 160ميليون تن سنگآهن در افق 1404 هدفگذاري شده است كه براي رسيدن به اين مهم نيازمند سرمايهگذاريهاي جديد و سنگين هستيم.
گلایه از مجوزهای راکد فولاد
همچنين وزير صنعت، معدن و تجارت از عدم توازن در توليد زنجيره فولاد گله كرد و از مشكلات تأمين مواداوليه خبر داد.
محمد شريعتمداري كه در این همايش سخن ميگفت، افزود: طي سالهاي گذشته دولت و انجمنها در صدور مجوزهاي سرمايهگذاري غفلت كرده و در نتيجه افرادي در بخشهايي از زنجيره فولاد سرمايهگذاري كردند كه اصلاً نميدانند مواد اوليه آن از كجا بايد تأمين شود، در واقع منار را دزديدند و دنبال چاه ميگشتند.
وي با بيان اينكه در تمام زنجيره فولاد با عدم توازن روبهرو هستيم، افزود: در اين شرايط بايد در وزارت صنعت به اين موضوع فكر كنيم كه مواداوليه واحدهاي فولادي بايد از كجا تأمين شود؟
وزير صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اينكه مجبوريم در برخي بخشها مداخله كنيم، افزود: وصل كردن قيمت يك محصول فولادي به بيلت خوزستان پايه منطقي و علمي ندارد، ولي اين موضوع با توافق توليدكنندگان صورت گرفته و محصول كارشناسي وزارت صنعت نيست، بلكه فقط معاون معدني آن را امضا كرده است.
شريعتمداري با اشاره به صدور ۱۱۰ميليون تن مجوز راكد و ۶۵ ميليون تن مجوز با وضعيت نامشخص در زنجيره فولاد اظهار داشت: برخی مسئولان با يك برادر سرمايهگذار جلوي در اتاق شريعتمداري، (وزير صنعت) يا سرقيني، (معاون معدني) ايستادهاند كه براي سرمايهگذاري در صنعت فولاد مجوز بگيرند. وي با بيان اينكه در صنعت فولاد قراردادهاي كمي براي تأمين بلندمدت مواداوليه منعقد شده است، افزود: معادن كوچك ميتوانند با توليدكنندگان بزرگ قراردادهاي بلندمدت منعقد كنند.
وي همچنين با انتقاد از كاستيهاي تحقيق و توسعه در صنعت فولاد طي سالهاي اخير گفت: اين كار يا صورت نگرفته يا اگر هم انجام شده، نتيجه اثربخشي نداشته است.
وزير صنعت با بيان اينكه ايجاد واحدهاي فولادي با ظرفيت كمتر از يك ميليون تن نبايد پيگيري شود، افزود: توسعه سواحل مكران بايد در دستور كار قرار گيرد و صنعت فولاد كشور به سمت آبهاي جنوب سوگيري كند.
وي با اشاره به اينكه هماكنون ۲۸ميليون تن ظرفيت توليد فولاد كشور روي ريل است، گفت: اگر اين رقم پنج برابر نشود با مشكلات جدي روبهرو ميشويم، جادهها تعطيل ميشوند يا به كشتارگاه تبديل خواهند شد و يا اينكه واحدهاي فولادي بايد تعطيل شوند.
شريعتمداري ادامه داد: اخيراً پيشنهادي را در دولت مطرح كردم كه بخشي از منابع حاصل از سود بازرگاني و عوارض گمركي به توسعه فعاليتهاي ريلي اختصاص يابد، اما اين موضوع مورد اعتراض معاون اول رئيسجمهور قرار گرفت و من پاسخ دادم كه ۴۲۰ميليون تن بار صنعتي تا سال ۱۴۰۴ در سطح جادههاي كشور خواهيم داشت و اگر 5/4 ميليارد يورو سرمايهگذاري جديد انجام نشود، كشور با مشكل اساسي روبهرو ميشود. شريعتمداري با بيان اينكه در سرمايهگذاري داخلي و خارجي با محدوديت روبهرو هستيم، گفت: شرايط براي سرمايهگذاري بايد فراهم شود.
وي همچنين با بيان اينكه قوانين حاكم بر بورسهاي جهاني بر بورس ما حاكم نيست، گفت: قوانين انضباطي كه بر بورسهاي كالاي جهان حاكم است در اينجا نيز بايد ايجاد شود. برخي انحصارها در خارج از بورس شكل ميگيرد كه اثرگذار است.
وي با اشاره به برگزاري جلساتي براي عرضه سنگآهن در بورس كالا گفت: اخيراً نيز پيشنهاد كرديم كه آهن اسفنجي در بورس عرضه شود.
نرخگذاري فعلي منطقي نيست
همچنين يك كارشناس صنعت فولاد با بيان اينكه در حال حاضر قيمتگذاري محصولات فولادي نه منطقي است و نه كارشناسي گفت: نحوه نرخگذاري زنجيره فولاد بايد موردبازنگري قرار گيرد.
مصطفي مؤذنزاده نيز اظهار داشت: بورس براي كاهش دخالت دولت در بازار راهاندازي شد و درحالحاضر گردش مالي بالايي دارد، اما هدف تعيين شده در زمينه فلزات به مشكل برخورده است.
اين كارشناس فولاد افزود: دليل موضوع آن است رويهاي كه براي قيمتگذاري در وزارت صنعت ايجاد شده، نه كارشناسي و نه منطقي است.
وي با تأكيد بر اينكه وصل كردن قيمت زنجيره فولاد به يك محصول منطقي نيست، تصريح كرد: قيمت همه محصولات نبايد به يك قيمت بيلت فولاد خوزستان وصل شود. بورس راهاندازي شد كه اين داستان جمع شود.
مؤذنزاده از وزير صنعت خواست از تصميمگيريهاي آني كاسته و ثبات بيشتري در تصميمگيريها ايجاد شود.
