در روزهاي آينده و با پايان تعطيلات سال نوي چيني، مديران دولتي در شهر شانگهاي، نمايشگرهاي بازار كالا را تغيير خواهند داد و با يك واحد جديد پولي به مبادله محصولات نفتي ميپردازند. اقدامي كه ميتواند تحولي بزرگ در بازارهاي انرژي محسوب شده و راه چينيها براي نقشآفريني بيشتر در اقتصاد جهاني را هموار كند.
پس از چند تجربه اشتباه، قراردادهاي جديد خريد نفت چين احتمالاً از اواخر ماه مارس آينده در بازار بورس سلف شانگهاي و براساس اين سازوكار جديد تنظيم ميشود. اين اقدام به معناي ارائه نخستين شاخص نفتخام در بازارهاي آسيايي خواهد بود و به دليل رشد پرشتاب تقاضاي نفت در اين منطقه، اقدام چينيها از اهميت زيادي برخوردار است.
اين قراردادهاي جديد با ارز چين كه رنمينبي يا يوآن ناميده ميشود به امضا ميرسد. هماكنون مهمترين شاخصهاي جهاني نفتخام در نيويورك و لندن با دلار تعيين ميشود. در صورت پذيرش بينالمللي اين قرارداد جديد ميان شركتها و تجار، رهبران اژدهاي زرد ميتوانند در بازارهاي مالي دنيا نقشآفريني گستردهتري داشته باشند؛ هرچند همچنان راهي پرفراز و نشيب در برابر چينيها قرار دارد.
انتقال به آسيا
در سالهاي اخير با رشد پرشتاب تقاضاي انرژي چين، رتبه نخست فهرست واردكنندگان نفت دنيا در اختيار اين كشور قرار گرفته و امريكاييها به رتبه دوم سقوط كردهاند. مت پيوتروسكي از كارشناسان مركز غيردولتي اسايافاي كه در زمينه امنيت انرژي ايالاتمتحده فعال است، ميگويد: مركز جاذبه در بازار نفت در حال انتقال به آسيا است. اين اتفاق به اين معنا خواهد بود كه تأثيرگذاري امريكاييها بهسرعت در حال تضعيف است.
واحد پولي اين قراردادها پترويوان است و فعالان بازار بهخوبي از آرزوي ديرپاي پكن براي ايفاي نقشي تأثيرگذار در بازارهاي جهاني آگاهند. اگرچه اقتصاد چين در قرن گذشته ۱۰ برابر شده و چينيها به دومين بازار بزرگ دنيا پس از ايالاتمتحده تبديل شدهاند، اما همچنان دلار، يورو و ين، بخش زيادي از حجم تجارت خارجي چشمباداميها را به خود اختصاص داده است. گويي با وجود همه دستاوردهاي بزرگ چينيها، آنان همچنان در حاشيه اقتصاد جهاني قرار دارند.
هدف نهايي چينيها اين است كه رشد اقتصادي كشورشان به افزايش تأثيرگذاري بينالمللي آنها انجاميده و ارز آنان از ارزشي همانند دلار امروز يا پوند استرلينگ در دهههاي گذشته برخوردار شود. فعالان بازار اين اقدام چين را تأثيرگذار ميدانند و معتقدند وابستگي تجارت فرامرزي چينيها به ين و دلار رو به افول بوده و بازارهاي سرمايه خارجي بهويژه در لندن، يوآن را بهعنوان يك ارز قدرتمند و تأثيرگذار بشناسند.
يوآن بينالمللي شد
در اواخر سال ۲۰۱۵ ميلادي، اتفاقي مهم روي داد و صندوق بينالمللي پول پذيرفت كه يوآن را در سبد ارزهاي جهاني خود جاي دهد. اين اقدام به اين معنا بود كه يوآن از حاشيه به مركز تجارت بينالمللي گام نهاده است، اما در ماههاي بعد اين اقدام صندوق متوقف شد. ارزش يوآن نيز به دليل تداوم ركود در بازارهاي جهاني كاهش يافت. البته بسياري از رهبران دولتهاي غربي از سرازير شدن يوآن به بازارهاي جهاني بيمناك بودند.
با مانعتراشي رهبران صندوق بينالمللي پول و ساير مؤسسههاي جهاني، چينيها تصميم گرفتند تا براي بينالمللي كردن ارز خود گامهاي جديدي در پيش بگيرند. در حقيقت چينيها پس از نوسانات مالي سال ۲۰۱۵ ميلادي و شكست در تجارت خارجي با يوآن، تصميم گرفتند تا دادوستدهاي خود را با يوآن انجام دهند. با وجود داشتن ذخاير عظيم ارزي اين كار براي آنها آسان خواهد بود.
در ماههاي اخير، شواهد مختلفي وجود دارد كه نشان ميدهد يوآن در حال قدرتمندتر شدن است. دولت اين كشور از دستكاري نرخ ارز عقبنشيني كرده و در هفته اخير ارزش يوآن نسبت به دلار به بيشترين ميزان خود در دو سال اخير رسيده است. پس از چند سال ناكامي، يوآن در حال افزايش نقشآفريني در مبادلات بينالمللي است؛ همچنين مقررات جديد ميتواند جايگاه اين ارز را در تجارت شركتهاي دنيا بيش از گذشته تقويت كند.
پاكستان بهعنوان يك شريك بزرگ تجاري چينيها اعلام كرده همه مبادلات تجاري خود را با ارز يوآن انجام خواهد داد. بدين ترتيب دلار از چرخه مبادلات مالي اين دو كشور كنار گذاشته خواهد شد.
البته در سالهاي اخير، چينيها براي خريد نفتخام روسيه از يوآن بهره ميبرند و اميدوارند نفتخام كشورهاي ديگر بهويژه عربستانسعودي را نيز با اين ارز خريداري كنند. بانكهاي بينالمللي نيز در سايه شرايط جديد بايد ذخاير هنگفتي از يوآن را به خزانههاي خود سرازير كنند؛ هرچند تأمين اين ارز در مقدار زياد با دشواريهايي همراه است.
در هفتههاي اخير، مقامات ارشد بانك مركزي اروپا و دويچه بانك آلمان اعلام كردهاند، صدها ميليون يورو ارز براي تبديل به يوآن جهت سهولت دادوستد با اين كشور در اختيار چينيها قرار ميدهند.
چارچوب اين قراردادها براساس نفت ترش متوسط كه عموماً از كشورهاي خاورميانه و براي پالايش در چين تأمين ميشود، تنظيم شده است. بدين ترتيب اين شاخص قيمتگذاري با نفت ايالاتمتحده يا انگلستان كه در چند دهه اخير نبض قيمتگذاري را در دست داشته، متفاوت است. اول هانسن، مدير بخش كالا در ساكس بانك دانمارك و از كارشناسان مطالعات پترويوان ميگويد: ايجاد يك شاخص قيمت آسيايي در بازار نفت يك گام مثبت محسوب ميشود و در سالهاي آينده شاهد فراگير شدن آن خواهيم بود.
گامي بلند
چينيها هماكنون روزانه 8 ميليون بشكه نفتخام خريداري ميكنند و از ايالاتمتحده بهعنوان بزرگترين واردكننده نفت در چند دهه اخير، سبقتگرفتهاند. بدين ترتيب چينيها ميتوانند در بازار نفت به يك مهره تأثيرگذار تبديل شوند، اما تضعيف دلار را بايد كابوسي براي رهبران كاخ سفيد دانست. هرچند براي تثبيت اين قراردادها و ايجاد شرايط لازم و مشاهده استقبال از اين شاخص بايد در چند سال آينده به انتظار بنشينيم. گفته ميشود اين قراردادها براي پالايشگاههاي كوچك و مستقل چيني از جذابيت بالايي برخوردار بوده و از ريسكهاي مالي آنها ميكاهد. اما چينيها براي تبديل يوآن به يك ارز جهاني بايد فعاليتهاي زيادي انجام دهند. اجازه نوسان آزادانه قيمت ارز و حذف محدوديتهاي انتقال سرمايه توسط رهبران كمونيست پكن از پيشنيازهاي اين گذار است. از سوي ديگر، حذف موانع دادوستدهاي مالي با مؤسسهها و بانكهاي بينالمللي يكي ديگر از پيشنيازهاي بينالمللي كردن يوآن به شمار ميرود، اما هيچكس نميداند چينيها در ادامه چه كارتهايي در اين بازي دشوار و نفسگير رو خواهند كرد.
نويسنده: كيت جانسون
منبع: www.foreignpolicy.com
