كردها براي اينكه جلوي حملات تركيه به عفرين را بگيرند، دست كمك به سوي دولت سوريه دراز كردهاند و اردوغان ميگويد عمليات تنها به عفرين محدود نخواهد شد و تا مرز عراق در غرب سوريه پيش خواهد رفت. هنوز معلوم نيست مقامات تركيه تا چه حدي براي عملي كردن تهديدهاي خود مصمم هستند اما هر گونه تلاش نظاميان تركيه و متحدانش براي پيشروي به سمت غرب به ويژه شهر استراتژيك منبج ميتواند عواقب سنگيني به ويژه براي سياستهاي امريكا داشته باشد.
به گزارش «جوان» روز جمعه كردهاي سوريه با صدور بيانيهاي از دولت اين كشور خواستند جلوي حملات تركيه را بگيرد. در اين بيانيه با اشاره به اينكه عفرين يك شهر سوري است از دولت سوريه خواستند از مرزها محافظت كند. طرفداران دولت سوريه اين بيانيه كردها را به معني اين دانستند كه آنها موافقت كردهاند نيروهاي دولتي وارد شهر شوند و پرچم سوريه در مركز شهر برافراشته شود اما طرفداران كردها معتقد بودند در اين بيانيه هيچ اشارهاي به اينكه نيروهاي دولتي وارد شهر شوند نشده و فقط از دولت سوريه خواسته شده از مرزها محافظت كند. بيانيه كردها يك هفته پس از حملات تركيه به عفرين صادر شده است. پيشتر منابع گزارش داده بودند قبل از شروع عمليات تركيه مذاكرات فشردهاي بين كردها و دولت سوريه با ميانجيگري روسيه صورت ميگيرد تا به توافقي دست يابند که جلوي حمله نظامي تركيه را بگيرند كه با موفقيت همراه نبوده است. بنابر گفته منابع آگاه كردها درخواست دولت سوريه براي تقديم شهر به نيروهاي دولتي را رد كردهاند؛ مسئلهاي كه با خشم دمشق مواجه شده است. عفرين يكي از سه منطقه كرد نشين در شمال سوريه محسوب ميشود. در حالي كه دو كانتون ديگر يعني كوباني و جزيره در شرق رودخانه فرات قرار دارد اما عفرين در غرب رودخانه قرار گرفته است. در طول دو سال گذشته كردها از طريق اتحاد با امريكاييها مناطق نفوذ خود را افزايش داده و تلاش داشتهاند با عبور از غرب رودخانه فرات، كوباني و جزيره را به عفرين وصل كنند. نگراني تركيه از قدرتيابي كردها و تشكيل يك منطقه مستقل توسط كساني كه 40 سال است با آنها ميجنگند باعث شده تا ديگر اولويت آنكارا نه تنها بركناري بشار تعريف نشود بلكه با دو متحد كليدي دمشق يعني تهران و مسكو بيش از پيش همكاري كند. ناظران معتقدند تركيه با حمله به عفرين ميخواهد هم اهرمهاي خود را درمذاكرات سياسي افزايش دهد وهم امريكاييها را در شرق فرات تحت فشار قرار دهد.
علت اينكه تركيه عفرين را به عنوان هدف انتخاب كرده و مستقيماً به جزيره و كوباني حمله نكرده اين است كه نيروهاي ويژه امريكايي در اين مناطق مستقر هستند. با حملات تركيه امريكاييها با چالش بزرگي مواجه شدهاند. كردها سه روز قبل خواستار شفافيت عمل امريكا شدهاند اما امريكاييها در پاسخ گفتهاند فعاليتهاي ائتلاف محدود به شرق فرات ميشود و عفرين جزو مناطق تحت پوشش ائتلاف نيست. كردها از اين پاسخ امريكاييها راضي نيستند و گزارشها حاكي از وضعيت آشفته و ملتهب در ميان متحدان امريكا در شمال شرقي سوريه است. دونالد ترامپ اواخر روز چهارشنبه طي گفتوگوي تلفني با اردوغان تلاش كرد تا از سطح بحران بكاهد اما روايتي كه آنكارا و واشنگتن از اين مكالمات رياست جمهوري دو كشور منتشر كردهاند با يکديگر متفاوت هستند؛ مسئلهاي كه نشان دهنده تشديد شكاف بين تركيه و امريكاست.
تركيه به سمت منبج ميرود
مهمترين سؤالي كه هم اكنون ذهن ناظران به ويژه محافل امريكايي را به خود مشغول كرده اين است كه آيا تركيه به سمت شهر منبج نيز پيشروي خواهد كرد. اين شهر در سمت غربي رود فرات قرار دارد. كردها مردادماه سال جاري بدون توجه به هشدار آنكارا از فرات عبور و اين شهر را از كنترل داعش خارج كردند. چند روز پس از تسلط كردها بر منبج، ارتش تركيه با موافقت ضمني متحدان دمشق، عمليات سپر فرات را در شمال سوريه كليد زد تا مانع رسيدن يگانهاي مدافع خلق به همتايان خود در عفرين شود. مقامات تركيه تهديد كردهاند كه عمليات خود را به سمت منبج ادامه خواهند داد تا شبه نظاميان يگانهاي مدافع خلق را از اين شهر بيرون كنند. اردوغان در سخنراني خود امريكا را متهم كرد كه در دوران رياست جمهوري باراك اوباما، سر تركيه را در منبج كلاه گذاشته است. ظاهراً اوباما به اردوغان وعده داده بود كردها پس از بيرون راندن داعش از منبج به شرق رودخانه فرات بازخواهند گشت؛ وعدهاي كه تاكنون عملي نشده است. مقامات امريكايي طي چند روز اخير به صورت مستقيم و غيرمستقيم به تركيه هشدار دادهاند به سمت منبج پيشروي نكند اما مقامات تركيه نه تنها به هشدار امريكاييها توجه نميكنند بلكه اعلام كردهاند قصد دارند فراتر از منبج و تا مرز عراق عمليات خود را توسعه دهند. رجب طيب اردوغان روز جمعه گفت: «بعد از عفرين سراغ منبج رفته و پس از آن مرزهاي تركيه با عراق را پاكسازي ميكنيم.» وي همچنين انتقادهاي امريكاييها را محكوم كرد و گفت: كساني كه عمليات شاخه زيتون را «تهاجم» و مداخله نظامي تعبير ميكنند، بايد نگاهي به افغانستان، ليبي و مالي بيندازند. ناظران احتمال حمله تركيه به منبج را بعيد ميدانند اما اگر مقامات تركيه بخواهند عمليات خود را به سمت غرب ادامه دهند امريكا بيش از پيش در شرايط سخت قرار خواهد گرفت. اهميت منبج براي امريكاييها در اين هست كه كليد امنيت رقه محسوب ميشود و اگر اين شهر از دست متحدان امريكا خارج شود، ضريب امنيتي نيروهاي امريكايي حاضر در شمال شرقي سوريه پايين ميآيد و چشم انداز ادامه حضور امريكاييها در سوريه با چالش جدي مواجه ميشود. بر همين اساس، سؤال مهم ديگري كه شنيده ميشود اين است كه واكنش امريكاييها در صورت حمله تركيه به منبج چه خواهد بود، آيا همانند عفرين صرفاً به اتخاذ مواضع سياسي بسنده خواهد كرد يا اينكه با متحد خود در ناتو وارد تقابل خواهد شد؟
