درحالي قزويني‌ها از نرخ بيکاري 10.9 درصدي رنج مي‌برند که سياست‌گذاري‌هاي اشتباه مسئولان فعاليت سودمند معادن قزوين را مقابل حفاظت از محيط زيست قرار داده است!

معادن قزوين؛ پتانسيل‌هايي اقتصادي مدفون زير خروارها خاک

درحالي معادن قزوين از سهم بزرگ 40 درصدي در به حرکت‌ درآوردن چرخ اقتصادي اين استان برخوردار هستند که اکنون از 186 معدن داراي پروانه بهره‌برداري در قزوين، بيش از 106 معدن نيمه فعال تا تعطيل کامل هستند. پتانسيلي که مي‌تواند به راحتي معضل وجود نرخ بيکاري 10.9 درصدي اين استان را رفع کند و حالا زير خروارها خاک دفن شده است. درحال حاضر گفته مي‌شود فعاليت مديريت نشده معادن استان، آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري را به محيط‌زيست و زيرساخت‌هاي جاده‌اي مي‌زند که يکي از دلايل رکود موجود در بخش معدن‌داري هم همين موضوع است.

نويسنده: ميترا شهبازي

معادن استان قزوين به رغم داشتن سهم بزرگي در اقتصاد، همچنان دوسوم آنها اسير رکود و تعطيلي موقت تا کامل هستند. معضلي که نمي‌گذارد فرصتي براي اشتغال‌زايي ايجاد شود و نرخ بيکاري را در اين استان به 10.9 درصد رسانده است. درحال حاضر از 186 معدن داراي پروانه بهره‌برداري در قزوين، بيش از 106 واحد آن نيمه فعال تا تعطيل کامل هستند. در اين خصوص رئيس سازمان معدن، تجارت و صنعت استان قزوين مي‌گويد:« اکنون تنها ۸۰ معدن فعال هستند و ۵۰ معدن نیمه فعال و ۵۶ معدن نيز به طور کامل تعطيل هستند.» علی پرزحمت با اشاره به اينکه استان قزوين از اهميت بالاي در صنعت معدن‌داري برخوردار است، ادامه مي‌دهد:« درحال حاضر 26 ماده معدنی در قزوين موجود است که عمده آن خاک صنعتی و سیلیس بوده و از خلوص بالایی برخوردار است. از اين رو کارخانه‌هاي شیشه و دارو سازی در اين استان مستقر هستند.»

حالا به رغم تعطيل بودن واحدهاي بسياري از معادن قزوين، باز هم اين صنعت در اقتصاد استان سهمي 40 درصدي دارد. همين موضوع نيز حکايت از سودآور بودن فعاليت معادن در اين استان دارد. با اين حال مديريت غيرکارشناسي مسئولان در بهره‌برداري‌ از معادن، آنها را در مقابل محيط زيست قرار داده است و منجر به تعطيلي اغلب آنها شده است. چرا که معادن براي سودآوري بيشتر، همواره از محدوده داراي مجوز خارج مي‌‎شوند و به محيط زيست لطمه مي‌زنند. علاوه بر اين بهره‌مندي از وسايل حمل و نقل نامناسب هم همواره به زيرساخت‌هاي جاده‌‎اي خسارت وارد مي‌کند. معضلي که به جاي سوددهي بيشتر، فعاليت معادن را زيان‌ده مي‌کند.

جاي خالي صنعت فرآوري در کنار معادن

اين نيز درحالي است که اگر متوليان با مديريت صحيح به جاي افزايش فعاليت معادن و گسترش محدوده آنها دست به ساخت کارخانه‌هاي فرآوري در مجاورت معادن بزنند، هم ارزآوري مواد برداشت شده بيشتر مي‌شود و هم نيازي به تخريب محيط زيست و در نهايت تعطيلي معادن نيست. در اين باره نماینده مردم قزوین در مجلس ‌شورای اسلامی با تاييد مطالب فوق بيان مي‌کند:« در استان قزوین بیش از 186 معدن فعال داریم که به نظر می رسد از این ظرفیت بخوبی استفاده نشده است و باید در این خصوص با تدبیر بيشتري عمل کنیم تا به تولید و اشتغال کشور کمک شود.»

حمیده زرآبادی، ادامه مي‌دهد:« در سال اقتصاد مقاومتی باید از همه توانمندی و ظرفیت‌های خود بخوبی استفاده کنیم تا بتوانیم شعار سال را عملیاتی کنیم.» در حال حاضر از معادن فعال استان، ۳۰ نوع ماده معدنی و سالانه حدود سه میلیون تن مواد معدنی استخراج می‌شود. بنابراين با توجه به نقش معادن در اقتصاد منطقه، استاندار قزوین مي‌گويد:« با توجه به تعطيلي 50 واحد معدني در استان، سازمان صنعت بايد نسبت به ابطال مجوز و یا واگذاری دوباره آن‌ها اقدام کند.»

عبدالمحمد زاهدی همچنين با اشاره به خسارت‌هايي که معادن متخلف در گذشته به راه‌هاي استاني وارد کرده‌‎اند، ادامه مي‌دهد:« بهره‌برداری از معادن باید به‌گونه‌ای باشد که کمترین خسارت را به منابع طبیعی و محیط‌های حفاظت‌شده وارد کند. از اين رو نظارت بر معادن بايد به عنوان یک کار مشترک بین سازمان صنعت و اداره کل محیط‌زیست و بخش خصوصی انجام شود.»

محيط زيست هيچ مخالفتي با فعاليت معادن ندارد

حالا با توجه به اينکه فعاليت بي‌رويه برخي از معادن قزوين همواره خسارت‌هاي جبران ناپذيري را به محيط زيست وارد مي‌کند، کارشناسان محيط زيست معتقدند که به رغم مزاياي فراوان معادن براي اقتصاد استان، نباید از معضلات و مشکلات زیست محیطی اين واحدهاي اقتصادي هم غافل شد. چرا که مشکلاتی نظیر جابه‌جایی لایه‌های خاک، تولید زه‌آب اسیدی، آلاینده‌های هوا، مواد سمی نظیر سیانور، آلودگی صوتی و باطله‌های معدنی دفع شده در رودخانه‌ها می‌توانند، زیان‌های جبران‌ناپذیری را به محیط زیست وارد کند. از اين رو هر اقدامي در بستر زيستگاه‌هاي جانداران بايد با نظارت کامل سازمان حفاظت از محيط زيست انجام شود.

مهناز مظفری، کارشناس محیط زیست نيز در رابطه با فعاليت معادن در قزوين، می‌گوید: «به‌طور کلی بیشتر طرح های معدنکاری شامل سنگ آهن، سنگ مس، ‌سرب و روی، زغال‌سنگ و طلا در حد مقیاسی ملزم به انجام ارزیابی اثرات زیست محیطی در مرحله مطالعاتی هستند.» محمد الموتی نيز به عنوان يکي از فعالان محيط زيست قزوين مي‌گويد:« مسئولان و دوست‌داران محيط زيست به هیچ عنوان مخالف فعاليت معادن نیستند و استخراج و توسعه معادن را از پیش‌نیازهای توسعه اقتصادي می‌دانند.» لازم به ذکر است که قزوين به عنوان شاهراه اصلی استان‌های مرکزی، غرب و شمال کشور شناخته مي‌شود که صنایع معدنی آن نقش برجسته‌ای در تامین شیشه، کاشی و سرامیک، سیمان و آهک استان‌های مجاور و کشور دارند. با اين حال به رغم تاکيد فراوان مسئولان دولتي بر اشتغال‌زايي و افزايش فعاليت‌هاي اقتصادي، هنوز زيرساخت‌هاي مهمترين بخش اقتصادي استان قزوين را فراهم نکرده‌اند و اکثر معادن قزوين به جاي فعاليت سودمند و درآمدزا، زيرخروارها خاک دفن شده‌اند.