پيرو جوابيهاي كه از وزارت محترم بهداشت در تاريخ 14/9/96 در پي انتشار مطلبي با عنوان «برنامههاي جهاني مبارزه با ايدز در ايران حيازدايي است» در روزنامه جوان به چاپ رسید، دفاعيهاي از طرف نویسنده متن گزارش اصلی به دست گروه زنان رسیده که بدین شرح است:
1- تأكيد وزارت محترم بهداشت بر نبودن ارتباط بين آموزش فراگير ايدز در مدارس و سند 2030 و همينطور عدم اجرايي شدن آن، در حالي است كه صفحه 75 چارچوب عمل ملي آموزش 2030 در شاخصهاي موضوعي به ارائه درصد مدارس اجراكننده آموزش مهارتهاي اساسي زندگي مبتني بر HIV و مسائل جنسي ذكرشده ميپردازد و طبق اعلام مركز يونيسف در ايران، وزارت بهداشت و آموزش پزشكي با حمايت يونيسف اقدام به راهاندازي باشگاههاي سلامت و مشاوره نوجوانان با هدف ارائه خدمات متناسب با نياز جوانان براي پيشگيري از ايدز تا سال 2030 نموده است و همانطور كه در جوابيه وزارت محترم بهداشت هم آمده و رئيس دفتر سلامت وزارت آموزش و پرورش نيز اعلام كرده است، برنامه آموزش ايدز و خودمراقبتي در مدارس اجرايي ميشود و طبق اظهارات يونيسف، ايران تنها كشور در خاورميانه است كه براي اجراي برنامه
ALL IN و تأسيس باشگاههاي سلامت و مشاوره جوانان انتخاب شده است.
2- طبق جزئيات منتشر شده از تفاهمنامه وزارت بهداشت با آموزش و پرورش، در برنامه چهارم استراتژيك كنترل ايدز در كشور، آموزش و پرورش جزو شركاي اصلي قرار دارد، اين به آن دليل است كه يكي از گروههاي هدف براي دريافت آموزشهاي پيشگيري، از نظر سازمان ملل، دانشآموزان هستند و در اين برنامه علاوه بر آموزش مشاوران و مربيان، دانشآموزان دورهديده به عنوان سفيران سلامت انتخاب ميشوند و پيامهاي سلامت و خودمراقبتي را به ساير دانشآموزان انتقال ميدهند. توزيع چند هزار جلد محتواي آموزشي با عنوان پيشگيري در مهد كودكها و مدارس تا برگزاري تعداد قابل توجهي كارگاه در حاشيه شهرها و روستاهاي مختلف كشور در كنار توزيع ميليونها پمفلت و جزوه آموزشي براي مشاوران و معلمان مدارس ابتدايي تا دبيرستان با بحراني جلوه دادن شرايط كشور و القاي اينكه انتشار اين بيماري از طريق مسائل جنسي خطرآفرين شده است، روشهاي محافظتشده ارتباطات جنسي در مدارس آموزش داده ميشود و دليل مدعاي ذكر شده اينجاست كه آموزش پيشگيري از ايدز، لازمهاش آشنا كردن مخاطب با نحوه مبتلا شدن به اين بيماري است.
3- بر اساس شواهد موجود، خود روش آموزش پيشگيري از ايدز، منجر به توسعه بيماريهاي جنسيتي ميشود. براي نمونه اجرا شدن اين طرح در كشورهاي اروپايي باعث اعتراض شده و در جدول اعتراضات و تذكرات CEDAW (كميته رفع تبعيض) اعتراضاتي از ايرلند و كشورهاي ديگر ثبت شده است. ثبت اعتراض از ايرلند با اين عنوان:
بهبود بخشيدن به برخورداري از وسايل پيشگيري از بارداري براي نوجوانان و بزرگسالان جوان، استفاده از كاندوم جهت پيشگيري از گسترش ايدز(http:/www. unhehr. ch/tbs/doc. net)
4- سفارش رهبر معظم انقلاب مبني بر پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي آيا فقط شامل آموزش ايدز ميشود؟ سؤال اينجاست كه چرا در مورد آسيبهاي فراوان ديگري از جمله اعتياد، خودكشي و ديگر آسيبهاي اجتماعي در مدارس به اين ميزان توجهي صورت نميپذيرد؟
5- آموزش بهداشت جنسي، شامل CsE ميشود. در هدف فرعي 7-3 از اهداف توسعه پايدار، دسترسي جهاني به خدمات بهداشتي در حوزه مسائل جنسي، مورد تضمين قرار گرفته است. اين هدف پيرامون خدمات بهداشت جنسي، همان چيزي است كه اهداف CSE را تأمين ميكند به اين صورت كه آموزش جامع جنسيتي به عنوان مهمترين اقدام در جهت تضمين آموزش مؤثر باروري و جنسي، براي جوانان به عنوان بخش الزامي برنامههاي درسي ابتدايي و متوسطه قرار داده شود.
6- آن طور كه در جوابيه آمده، تأكيد بر آموزش HIV در همه گروههاي جمعيتي از جمله جوانان و دانشآموزان بر اين است كه اين بيماري عفوني قابل پيشگيري و كنترل است. اگر نگراني شيوع و ابتلا به اين بيماري باعث شده است در طرحي فراگير همه دانشآموزان كشور آموزش داده شوند، چرا اين نوع نگراني نسبت به بيماريهاي ديگر مانند سرطان و ام.اس. يا هپاتيت وجود ندارد با وجود اينكه طبق گفته پزشكان هر دو بيماري سرطان و ام.اس. قابل پيشگيري هستند و آيا آمار كودكان مبتلا به سرطان بيشتر از ايدز نيست؟
7- بر اساس آخرين آمار وزارت بهداشت، تعداد مبتلايان به ايدز در كشور ايران با جمعيتي نزديك به 80 ميليون نفر، 26 هزار نفر گزارش شده كه تنها 118 نفر در سن 11 تا 15 سالگي قرار دارند و باز سؤال اين است كه با توجه به آمار اندك از مبتلايان نوجوان كه در عمده آنها بيماري از طريق مادر مبتلا كه از وضعيت خود اطلاع نداشته، انتقال يافته است، چرا بايد در طرحي فراگير، همه دانشآموزان به عنوان گروه هدف وزارت بهداشت و آموزش و پرورش قرار بگيرند؟
8- بر اساس نمودار نظام جامع مديريت دادههاي الكترونيكي HIV كشور9/66 درصد در اثر تزريق با وسایل مشترك در مصرفكنندگان مواد مخدر، 9/18 درصد در اثر رابطه جنسي، 7 درصد خونهاي آلوده، 6/1 درصد از مادر به كودك و 12 درصد نامشخص مبتلا شدهاند، آيا لازم است اين حجم از آموزشها دانشآموزان سراسر كشور را مورد مخاطره قرار دهد و آيا آموزش پيشگيري از ايدز كه مستلزم آموزش جنسيتي است، آسيب به مراتب خطرناكتر و بيشتري از جمله اثربخشي نگاه و رفتار جنسي به دانشآموزان ندارد؟
9- در جوابيه وزارت بهداشت آمده است: «بستههاي آموزشي استاندارد مذكور، كاملاً منطبق بر اعتقادات ديني و باورهاي فرهنگي و رعايت هنجارهاي اجتماعي و با مشاركت فعال وزارت آموزش و پرورش تهيه گرديده است» اين جاست كه وزارت بهداشت بايد پاسخگو باشد كه آيا حرف تازهاي درباره ايدز در جزوههاي آموزشي آمده كه پزشكان از آن مطلع نيستند يا بر اساس آنچه متخصصان امر ميگويند، راههاي آگاهي دادن درباره اين بيماري به صورتهاي زير است كه انطباق با اعتقادات و باورهاي ديني و هنجارهاي اجتماعي در آن مفهومي ندارد.
الف. از طريق انتقال خون و فرآوردههاي خوني
ب. از طريق استفاده مشترك از وسایل تزريقي، ابزارهاي دندانپزشكي، سوزنهاي خالكوبي و طب سوزني
ج. از طريق مادر مبتلا به جنين و نوزاد هنگام زايمان
و موضوع مهمتر آموزش چگونگي پرهيز از رفتارهاي پرخطر كه
عبارتند از:
ج. مصرف الكل ومواد روانگردان
د. تماس جنسي محافظت نشده و داشتن شركاي جنسي متعدد
كدام يك از راههاي ذكر شده ميتواند به عنوان خطرهايي همهگير، تمام دانشآموزان را مورد ابتلا قرار بدهد؟
لازم به توجه است كه كداميك از راههاي شيوع ايدز، به دانشآموزان ارتباط دارد و حتي اگر گفته شود دانشآموزان در معرض خطر ابتلا به اعتياد هستند، بايد بگوييم چرا دليل قرار گرفتن دانشآموزان در موضع اين آسيب، ريشهاي بررسي نميشود و آيا با آموزش ايدز، اين آسيب اجتماعي درمان خواهد شد؟
10- عنوان كردن برنامه ابتكار عمل ALL IN توسط وزارت محترم بهداشت و لازم و ضروري دانستن اجرايي شدن آن، خود گواه بر مدعاي مطرح شده است (همكاري با سازمان ملل در رابطه آموزش ايدزبر اساس سند 2030) چراكه طبق خبري كه از طريق باشگاه سلامت و مشاوره نوجوانان دخترانه افق تحت نظارت دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ايران كه جهت ارائه خدمات به دختران 10 تا 24 ساله از ارديبهشت 95 رسماً آغاز به كار كرده، منتشر نموده است، عمل به
ALL IN را از طريق همكاري صندوق كودكان سازمان ملل(يونيسف) برنامه مشترك سازمان ملل در زمينه ايدزUNAIDS و طيف وسيعي از نهادهاي مرتبط معرفي كرده و متذكر شده است كه ايران تنها كشوري است كه در منطقه خاورميانه و شمال افريقا (MENA) به آن عمل نموده و يكي از 24 كشوري است كه در سطح جهاني در اين ابتكار عمل فعاليت ميكند.
* شیرین زارعپور
