اکبر محمودی
تردد انواع و اقسام خودروهاي دولتي، دستگاهها و نهادها آن هم بهصورت تك سرنشين در محدوده طرح ترافيك عملاً فضاي امن ترددي را براي خيل عظيم اين دستگاهها فراهم كرده است. بود و نبود طرح ترافيك و اخذ عوارض براي ورود همه خودروها به محدوده طرح بهانهاي براي اخذ درآمد از شهروندان شده است كه بايد جور تكميل نشدن شبكه حملونقل عمومي را با پرداخت هزينه بكشند. حالا به قول شهردار تهران، طرح جديد ترافيك روي ميز شوراي عالي ترافيك و دولت براي دريافت عوارض از شهروندان قرار گرفته است. چه تغييرات جديد اعمال و چه منتفي شود، محدوده طرح ترافيك نيازمند كنترل و تحول جديد براي جلوگيري از تردد خودروهايي است كه به بهانه دولتي و وابسته بودن به دستگاههاي مختلف در اين محدوده دور دور ميكنند.
سالهاست طرح ترافيك در شهر تهران به اجرا در ميآيد؛ با اين حال تأخير در ثبتنام طرح سال آينده خبر از تصميمات شوراي شهر براي تغيير شيوه اجراي طرح ترافيك دارد. چندي پيش هم معاون حملونقل و ترافيك شهرداري تهران از پيشنهاد حذف آرم طرح ترافيك سالانه خبر داد. اين درحالي است كه شهردار تهران در آخرين اظهارنظر خود اعلام كرد: به جاي اينكه براي ورود به مناطق زوج و فرد و طرح ترافيك آرم بفروشيم، بايد هر خودرويي به هر دليلي وارد اين مناطق شود، عوارض خاص آن منطقه را بپردازد. در هر صورت هر تصميمي كه موجب كاهش آلودگي هوا در منطقه مركزي شهر نشود، به نوعي پاك كردن صورت مسئله به جاي حل مسئله است.
تراكم طرحها براي تغيير طرح ترافيك
افزايش اظهارنظر براي اجراي طرح ترافيك پايتخت به موضوعي تبديل شده است كه عدهاي ميگويند بايد براي همه افراد به يك نسبت امكان ورود به محدوده طرح ترافيك فراهم شود و عدهاي ديگر ميگويند با حذف اين طرح علاوه بر افزايش آلودگي هوا در مناطق مركزي شهر، ضمن تشديد ترافيك، شهروندان به خريد موتورسيكلت براي ورود به طرح تشويق ميشوند و كنترل محدود طرح به جاي كاهش آلودگي و تسهيل در رفت و آمد خود به معضلي مضاعف براي مديريت شهري تبديل خواهد شد.
تردد وسايل دولتي و دستگاههاي عمومي روي طرح ترافيك
اگر ساعتي در معابر طرح ترافيك حضور داشته باشيد، خودروهاي پلاك دولتي و خودروهايي كه مختص دستگاهها و نهادهاي عمومي و قواهاي مختلف است را ميتوانيد در اين محدوده مشاهده كنيد. خودروهايي كه يا تكسرنشين در حال دور دور كردن هستند يا فقط يك سرنشين كنار راننده نشسته و در حال رد شدن از طرح ترافيك است. گويا اين محدوده به نوعي تبديل به محل تردد اين وسايل نقليه شده است و حتي پاركينگهاي حاشيهاي را نيز به نوعي در تسخير خود درآوردهاند. بخشي از تشديد ترافيك و افزايش آلودگي در اين محدوده ناشي از تردد اينگونه وسايل نقليه است كه از رانت دولتي بودن استفاده ميكنند و اگر دولت خواهان تغيير و اصلاح طرح ترافيك است، بايد براي اين نابسامانيها فكر اساسي كند تا مسئولان هم تشويق به استفاده از وسايل نقليه حملونقل عمومي بشوند و الگوسازي را پيشه خود كنند.
سختگيري فقط براي ماشينهاي متقاضي طرح
بسياري از خودروها كه مجاز به ورود به محدوده طرح ترافيك ميشوند بايد از هفتخان رستم عبور كنند. پرداخت عوارض شهرداري، گرفتن برگه عدم خلافي و از همه مهمتر گرفتن معاينه فني كه متأسفانه خودروهاي دولتي و ساير دستگاهها از اين موارد تقريباً معاف هستند. پربيراه نيست اگر بگوييم بخش عمدهاي از آلودگي نواحي مركزي تهران ناشي از خودروهاي فرسوده عمومي و پلاك دولتيهايي است كه تكسرنشين و بدون معاينات لازم فني – زيستمحيطي در خيابانهاي اصلي شهر تردد ميكنند. قصه پرغصه دودزايي ماشينهاي حملونقل عمومي هم مزيد بر علت است.
طرح ترافيك روی ميز دولت
حرف و حديثهاي طرح ترافيك به آنجا ختم شد كه شهردار تهران درباره سرنوشت اجراي طرح ترافيك در سال آينده گفت: نظر ما اين است كه تغييراتي را در طرح ترافيك اعمال كنيم، اما اين نظر اول بايد در شوراي حملونقل و ترافيك به تصويب برسد. ما يك جلسه در شورا داشتيم و به جمعبندي نرسيديم. بعد بايد در شوراي شهر به تصويب برسد و در ادامه در دولت مطرح شود تا دولت در جريان قرار گرفته و نظرات خود را به ما منتقل كند.
محمدعلي نجفي به ذكر جزئياتي از طرح شهرداري تهران در اين زمينه پرداخت و اظهار كرد: در اين طرح صدور آرم طرح ترافيك را به كلي منتفي ميكنيم؛ چراكه هر ساله 100 هزار آرم طرح ترافيك به شكلهاي مختلف كنار 20 هزار كارت شناور توزيع ميشود و اين بدان معني است كه روزانه 120هزار خودرو اجازه ورود به طرح ترافيك را دارند؛ اين در حالي است كه ضابطه خيلي دقيقي بر نحوه توزيع آرمهاي طرح ترافيك حاكم نيست و مفاسد هم در گذشته درباره توزيع اين آرمها وجود داشته است.
شهردار تهران افزود: به جاي اينكه براي ورود به مناطق زوج و فرد و طرح ترافيك آرم بفروشيم، اعلام ميكنيم هر خودرويي به هر دليلي وارد اين مناطق شود، بايد عوارض خاص آن منطقه را بپردازد. اين طرح تقريباً در همه شهرهاي بزرگ دنيا كه طرحهاي محدودكننده براي ورود به هسته مركزي شهر دارند، اجرا ميشود.
افزايش انتقادات به اجراي طرح ترافيك
اين درحالي است كه چندي پيش معاون شهردار تهران از پيشنهاد حذف آرم طرح ترافيك سالانه خبرداد. اين پيشنهاد مدتهاست كه از سوي معاونت حملونقل در حال بررسي است. در اين زمينه پورسيدآقايي دليل اين تغيير را انتقادهايي كه دستگاههاي نظارتي بر شيوه صدور طرح ترافيك داشتند، عنوان كرده و گفته بود كه در حال انجام مطالعات براي بازنگري در اين مسئله هستيم كه مردم راحتتر بتوانند در مناطق مركزي شهر تردد داشته باشند. معاون حملونقل ترافيك شهرداري تهران به يكي از رسانهها گفته است كه درصدد آن هستيم كه مردم را از خريد سالانه آرم ترافيك آزاد كنيم. براساس اين طرح همه مردم مجاز هستند كه با پرداخت عوارض وارد محدوده شده و اين رانتي را كه مخصوص ۹۸ هزار دستگاه خودرو است حذف خواهيم كرد.
حذف طرح ترافيك منتفي شد!
هرچند خبرها حاكي از منتفي شدن اين طرح است، با اين حال اجرايي كردن طرح جديد ترافيك در حالي روي ميز شورا و دستگاهها متولي قرار دارد كه مديريت شهري در دقيقه 90 اقدام به تغيير نحوه اجراي ميكند. شهرداري بايد مسائل و مشكلات را در اين زمينه حل كند، نه آنكه به جاي حل مسئله صورت مسئله را پاك كند.
اجرايي كردن طرح جديد پيشنهادي نيازمند تصميم شوراي عالي ترافيك است و لازم است تا زيرساختها براي عملياتي كردن اين طرح آماده شود. به هرحال با مجاز دانستن ورود همه خودروها به محدوده طرح اصل موضوع طرح ترافيك كه همانا روانسازي رفتوآمد شهري و كاهش و ميزان آلودگي هوا است، زير سؤال خواهد رفت و شهرداري به جاي سلامت مردم به بهانه عدالت اجتماعي هزينهها را از جيب شهروندان تأمين خواهد كرد.
