خداوند كلامش را با مهر و محبت آغاز مي‌كند

بياييد قرارداد مهرباني بنويسيم

  هما ايراني

پروردگار نام‌ها و صفات بسياري دارد، مانند مهربان، پوشاننده گناه، پناه بي‌پناهان و... اين را هم عرفا مي‌گويند كه آن انساني مقرب پروردگار مي‌شود و به روشني قلب مي‌رسد كه نام‌ها و صفت‌هاي بيشتري از پروردگار را در خودش رشد دهد. با اين نگاه، مهرباني يكي از ويژگي‌هاي خوب خدايي است. در قرآن بارها واژه پروردگار مهربان آمده است و در نمازهاي پنج‌گانه هم بارها تكرار مي‌شود. حتي ابتداي هر كار مي‌گوييم: بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم؛ يعني به نام پروردگار بخشنده مهربان.
پروردگار نام‌ها و صفات بسيار ديگري هم دارد كه خيلي‌ها اين نام‌ها را در تابلو‌ها براي تزئين و بركت خانه‌هايشان به كار مي‌برند يا در دعاها و نيايش‌هاي روزانه با خود تكرار مي‌كنند.

 قيام‌كننده، انتقام گيرنده و خشم‌گيرنده(به بدكاران) و نام‌هايي و صفاتي از اين دست هم براي پروردگار ذكر مي‌شود. واقعيت اين است كه هرچند هر كدام از اينها هم در جاي خود در زندگي لازم است ولي جايي كه پروردگار مي‌خواهد سخني به انساني بگويد، در آن كلام مهر و محبت را سرآغاز سخنش قرار مي‌دهد.

 

    اساس همه آيه‌ها مهرباني است
 در هر دين و آييني انسان‌ها را به مهرباني و بخشندگي و داشتن خصوصيات خوب اخلاقي و انساني تشويق مي‌كنند. تا كنون آيه يا كلامي از پروردگار را نه شنيده و نه خوانده‌ام كه پروردگار در آغاز سخن به جاي اينكه بخشندگي و مهرباني‌اش را به ديگران يادآوري كند، مردم را از خشم و كينه‌اش بترساند.
 شايد براي آغاز، نامي از هيچ يك از القابش نبرد، مانند سوره توبه در قرآن،اما نامي هم از عصبانيت و خشم نمي‌برد. مسلمانان در كدام آيه از سوره‌ها در نمازهاي پنج‌گانه خود، از القاب كينه‌جويانه استفاده مي‌كنند؟ كدام آيه در اين نمازها به مردم مي‌گويد كه پروردگار با خشم و كينه بالاي سرتان ايستاده و قرار است بيچاره‌تان كند؟ من مفسر قرآن نيستم ولي برداشتم از اين آيه‌ها اين است كه در هر يك از آنها يادمان مي‌اندازد كه پروردگاري مهربان داريم يا براي اينكه از خشمش دور باشيم، از مهرباني‌اش كمك بگيريم؛يعني اساس همه آيه‌ها مهرباني است.

 

  هيچ انسان نامهرباني پيامبر نشد
با اين توضيحات كه داده شد، پروردگار هم مي‌خواهد ما از همه بيشتر، مهربان باشيم. با كلامش در اديان مختلف و مهرباني پيامبرانش، اين را مي‌گويد. خداوند هيچ انسان كينه‌جو و نامهرباني را به پيامبري برنگزيد. اگر هم پيامبري اندكي از مهرباني دور شد، مانند حضرت يونس(ع) مورد خشم خداوند واقع شد.
ما آدم‌ها بايد حواسمان جمع باشد. هر كار و سخني پيامي دارد. هميشه خواندن آيه‌هاي آسماني براي من يك پيام بزرگ داشته است، اينكه پروردگار، مهربان است، بخشندگي‌اش هم از روي مهرباني‌ است. پس بايد اين پيام را به كار بگيرم. مهرباني بايد بيشتر از چيزهاي ديگر در زندگي‌ام وجود داشته باشد. نه تنها وجود داشته باشد كه به ديگران هم يادآوري‌اش كنم. ما آدم‌ها بايد يادمان بيفتد كه مهرباني همان چيزي است كه خداوند را خوشحال مي‌كند. شايد براي همين هم گفته مي‌شود كه كمك به همنوع و گرفتن دستي از ديگري، بالاترين پرستش‌هاست و در واقع پرستش خالق چيزي نيست جز كمك به خلق.

 

  مبلغ مهرباني باشيم
بعضي از حرف‌ها و جمله‌ها براي ما آنقدر تكراري شده است كه ديگر دركش نمي‌كنيم. خوشحالم كه با نوشته اين متن، بار ديگر يادم آمد كه بايد مهربان باشم. خوشحالم كه شما خواننده بزرگوار هم با خواندن اين نوشته اين واژه‌را براي چند دقيقه بيشتر درنظر گرفته‌ايد و بيشتر به آن فكر مي‌كنيد. همين چند دقيقه كه وقت گذاشته‌ايد و اين را مي‌خوانيد يعني به مهرباني پرداخته‌ايد. شايد پروردگار شما را برگزيده است تا مبلغ مهرباني باشيد. اين را در همين لحظه به ديگران يادآوري كنيد كه مهربان‌باشند، اگر مهربان هستند، مهربان‌تر باشند. اين مهرباني يكي از راه‌هاي پاكسازي فضايي است كه در آن زندگي مي‌كنيم. مهرباني مانند اكسيژن براي هواي آلوده‌ ناشي از استرس‌ها و فشارهاست.
افراد زيادي را مي‌شناسم كه با كمي مهرباني خشمشان فرو نشسته يا از انجام كارهاي نادرست، حتي براي دقايقي دست كشيده‌اند. ما مي‌توانيم كمك بزرگي باشيم براي افراد تا اين دقايق به ساعت‌ها، روزها، ماه‌ها، سال‌ها، دهه‌ها و... تبديل شود.
عملكرد همه ما مهم است. هر كدام از ما نقش مهمي در اين زمينه داريم. مهرباني نقش ما را مي‌سازد. اين نقش‌ها در جامعه، در كار، در خانواده، مدرسه و... اين روزها خيلي اثرگذار است. كودكان زيادي وجود دارند كه به دليل بي‌مهري خانواده‌هاي خود دچار مشكلات زيادي شده‌اند. نوجوانان بسياري در دنيا وجود دارند كه بيشترشان در معرض خطر استفاده از مواد مخدر يا دوستي‌هاي ناشايست و غيراخلاقي هستند يا در برخي از شبكه‌هاي اجتماعي به سوي انجام كارهاي نادرست سوق داده مي‌شوند. اين خطرها همه با هم نوجوانان و جوانان امروز را تهديد مي‌كند. دوستي، مهرباني و محبت مي‌تواند مانع بزرگي براي پيشروي اين قشر مهم از جوامع به سمت بدي و نادرستي باشد.
 پس نقش ما به عنوان يك انسان خيلي مهم است. شايد خيلي از ما فرزندي نداشته باشيم يا نوجوان و جواني هم در اطرافمان نباشد، ولي مي‌توانيم مروج مهرباني باشيم. با مهرباني مي‌توانيم به بهبود فضاي جامعه و زندگي خود كمك كنيم. درستي اين گفته را بارها در زندگي تجربه كرده‌ايم. براي تشخيص درستي اين گفته كافي است كمي با كسي كه در نزديكي شما زندگي مي‌كند برخورد كنيد. اين نامهرباني كم‌كم او را از شما دورتر مي‌كند. شايد او دلخور شود و فاصله بگيرد ولي ممكن است رفته‌رفته اين فاصله به جدايي عاطفي يا حتي جسمي كشيده شود. اين نامهرباني‌ها مي‌تواند زندگي را نابود كند و اين نابودي در زندگي ديگران هم تأثيرش را مي‌گذارد.

 

  امضاي قرارداد مهرباني
سوي ديگر مهرباني اگر فايده‌اي نداشته باشد، ضرري هم ندارد. كسي از مهربان بودن و ترويج مهرباني ضرر نمي‌كند. شايد در لحظه، فايده و سود كارش را نبيند، اما در درازمدت نتيجه مثبت آن را خواهد ديد. ممكن است خيلي از ما با خودمان بگوييم مگر من مهربان نيستم؟! خب معلوم است كه خيلي مهربان هستم! در اين صورت شايد بهتر باشد هر كدام از ما با خودمان قراردادي بنويسيم، قراردادي مبني بر اينكه مهربان باشيم و جز از روي مهرباني قدمي برنداريم. آن وقت است كه متوجه مي‌شويم خيلي از رفتارها و حرف‌هاي ما از روي مهرباني نبوده و خشم انگيزه اصلي آنها بوده است.
با اين كار از خودمان سپاسگزار مي‌شويم كه به مهرباني فكر مي‌كنيم، درباره‌اش مطلب مي‌خوانيم و با ديگران حرف مي‌زنيم و از همه مهم‌تر اينكه در وجودمان بيشتر و به ديگران هم يادآوري مي‌كنيم.