دنيايي تاريك و بدون هيچ تصوير و رنگي و حتي روزنهاي از نور، دنيايي است كه نابینايان با آن مواجه ميشوند و ناگزيرند تا زندگي خود را به دور از رنگها و تصاوير بسازند، اما تركيب دانش مهندسي با علم پزشكي توانسته با توليد شبكيه مصنوعي و انجام عمل پيوند اين شبكيه بخشي از بينايي را به چشم افراد نابينايي كه از بيماري سوراخ شبكيه رنج ميبرند، باز گرداند. اين عمل جراحي پيشرفته براي نخستين بار در دانشگاه علوم پزشكي شيراز روي دو بيمار انجام شده است؛ عملي كه نتايج آن رضايتبخش است.
عمل پيوند شبكيه مصنوعي چشم سابقه دو ساله در دنيا دارد و تعداد بيماراني كه تاكنون توانستند از اين شبكيه مصنوعي استفاده كنند در دنيا كمتر از 300 نفر است. اين شيوه عمل براي بيماراني كه به طور مطلق فاقد ديد هستند، استفاده ميشود و حالا عمل پيوند شبكيه مصنوعي چشم براي نخستين بار در ايران توسط تيم چشم پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شيراز انجام شد.
نخستين گام براي درمان نابينايي مطلق
محسن فروردين، جراح و پزشك پيوند شبكيه مصنوعي معتقد است: پيوند شبكيه مصنوعي نخستين گام براي درمان نابينايي مطلق است. اين شيوه عمل براي بيماراني كه به طور مطلق فاقد ديد هستند، استفاده ميشود به طور مثال بيماراني كه دچار شب كوري هستند؛ چراكه در اين بيماران در ابتدا ديد شب كم است و به مرور زمان با افزايش سن، ديد روز آنها نيز از دست ميرود كه برخي از بيماران در سالهاي آخر عمر با نابينايي مطلق روبهرو هستند.
وي ميافزايد: هم اكنون يك خانم 33 ساله با نابينايي مطلق و هر دو چشم او با شيوههاي معمولي اندازهگيري ديد فاقد حتي درك نور است، اما با شيوههاي خاص و استفاده از نورهاي بسيار قوي، پالسهايي از عصب بينايي وجود دارد و اميد ايجاد ميكند كه به اين بيمار كمك كرد. به گفته فروردين در اين شيوه از پيچيدهترين و پيشرفتهترين شيوههاي عمل جراحي چشم است كه 6 تا 7 ساعت طول ميكشد، دستگاهي در كنار چشم بيمار تعبيه ميشود كه گيرنده تصاويري است كه توسط دوربين از محيط ضبط و از طريق كابل به يك پروسسور روي شبكيه انتقال مييابد و درنتيجه تحريكهاي الكتريكي كه روي شبكيه ايجاد ميكند، توسط مغز بيمار به درك بينايي تبديل ميشود و بيمار مطلقاً كور، توانايي پيدا ميكند كه به تنهايي راه برود و فعاليتهاي خود را انجام بدهد.
وي تصريح ميكند: هر چند اين ديد خيلي بالا نيست، اما براي بيماري با اين درجه از مشكل چشمي براي ما پزشكان كه آغازگر اين حركت علمي هستيم، افتخار است.
250 عمل پيوند شبكيه در دنيا
فرحناز ژوليده فطرت، يكي از دو نفري است كه در ايران عمل پيوند شبكيه مصنوعي چشم روي وي انجام شده، آرزويش ديدن چهره دخترش پس از ۱۲ سال است. او ميگويد: «در حال حاضر نقطههاي قرمز رنگي مقابل چشمم است كه با عينك مخصوص ميبينم». به گفته وي فشارهاي عصبي علت نابينايياش در 12 سال گذشته بود.
به گفته فروردين پزشك معالج اين بيمار، در دنيا تاكنون 250 عمل پيوند شبكيه مصنوعي انجام شده و حالا ايران اسلامي به عنوان پانزدهمين كشور در رديف كشورهاي صاحب اين علم شناخته شد.
وي نتايج اين جراحي را عالي ارزيابي كرد و اعتقاد دارد به مرور زمان بينايي اين دو بيمار بيشتر ميشود؛ چراكه مغز براي دريافت پيام بايد تمرين بيشتري داشته باشد، در حال حاضر اين دو بيمار با كمك عينك مخصوص قادر هستند كه به تنهايي راه بروند و فعاليتهاي خود را انجام بدهد.
ايران نخستين كشور خاورميانه در جراحي پيوند شبكيه مصنوعي
آنطور كه اين جراح و متخصص چشم دانشگاه علوم پزشكي شيراز ميگويد: در خاورميانه ايران نخستين كشوري است كه جراحي پيوند شبكيه مصنوعي توسط متخصصان بومي در آن انجام ميشود.
بنا به تأكيد عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي شيراز اين دستگاه و شيوه عمل جراحي نيز مانند تمام حركات علمي جديدي كه پا به عرصه ميگذارد، گران است و حدود 750 ميليون تومان هزينه براي هر بيمار دارد و اميدواريم با حمايت وزير بهداشت و درمان و افراد نيكوكار حوزه سلامت كشور، اين شيوه جراحي گسترش پيدا كند.
