نرگس تحيرپرست، دختر خردسال معلولي بود كه دفترچه بيمه همگاني سلامت را در مراسمي رسمي از دست شخص رئيسجمهور گرفت تا 8 ميليون و يكمين فردي باشد كه در دولت يازدهم زير چتر بيمه سلامت همگاني درآمده است. دكتر حسن روحاني 22 ديماه 1393 در اين مراسم بيمه همگاني سلامت را بخش مهمي از عدالت توصيف كرد و روال بيمه همگاني سلامت تا پايان دولت يازدهم طي شد و در نهايت 11ميليون نفر كه به گفته شخص وزير و سخنگوي وزارت بهداشت همگي جزو گروههاي مستضعف و حاشيهنشينان بودند زير پوشش اين بيمه درآمدند. تيم حرفهاي رسانههاي همراه با بيمه همگاني سلامت توانستند اين طرح را در سطح بينالمللي هم مطرح كنند. گاردين و تايمز از جمله رسانههايي بودند كه براي طرح تحول سلامت ايرانيان مطلب نوشتند، اما اكنون و با مشخص شدن نتايج «روحاني كر» و به قول وزير اشتباهات محاسباتي طرح تحول سلامت، مردم كمتر برخوردار سخت در حال پس دادن تاوان برنامههاي سلامت دولت هستند.
روزنامه فايننشال تايمز با مقايسه بيمه همگاني سلامت با طرح بيمه همگاني اوباما كر چندي پيش نوشت: حسن روحاني، رئيسجمهور ميانهروی ايران از سال 2013 كه بر مسند رياست جمهوري نشست، سرمايهگذاري در بخش بهداشت و درمان را در اولويت كارهاي خود قرار داد. پيش از آن، بيش از 10 ميليون نفر در ايران بيمه درماني نداشتند و با هزينههاي هنگفتي مواجه بودند، اما اكنون اگر نام خود را در سازمان بيمه سلامت ايران كه يك نهاد دولتي است ثبت كنند، ميتوانند كمتر از 10درصد هزينه بيمارستانهاي دولتي را بپردازند. اين بيمه هزينه درمانهاي سرپايي و دارو را نيز پوشش ميدهد؛ برنامهاي كه از برنامه بهداشت و درمان باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا الگو گرفته است.
تايمز: ايرانيها از «روحاني كر» رضايت دارند
تايمز در ادامه از اين برنامه اجتماعي دولت يازدهم، نتيجهاي سياسي گرفته و آينده سياسي كشور را اينگونه پيشبيني كرده بود: «بر اساس يك نظرسنجي رسمي، 70درصد از ايرانيها از سياست بهداشت و درمان روحاني يا «روحاني كر» رضايت دارند. به نظر ميرسد اين طرح كه يك برنامه محبوب جهاني است، در انتخابات رياست جمهوري سال 2017 به پيروزي روحاني كمك كند.»
هرچند پيشبيني اين رسانه كاملاً درست از آب درآمد و «روحاني كر» برگه برنده دولت تدبير و اميد براي تكرار حضور در جايگاه رياست جمهوري شد، اما سرانجام اين برنامهها به نفع اقشاري كه عموماً حاشيهنشين و كمتربرخوردار بودند، نشد.
بعد از استقرار دولت دوازدهم بود كه هزينههاي بالاي طرح تحول و اشتباهات محاسباتي در اينباره كه شخص دكتر سيدحسن قاضيزاده هاشمي همين چند روز پيش به آن اعتراف كرد، ادامه طرح تحول سلامت را بهگونهاي با چالش مواجه كرد كه چارهاي جز كاهش هزينهها به هر طريق ممكن باقي نماند.
بازگشت به قبل از تحول
نخستين گام بازگشت فرانشيزهاي درماني به دوره قبل از طرح تحول بود. بهگونهاي كه به جاي 6 درصد فرانشيز بستري در شهرها 10 درصد و به جاي 3 درصد در روستاها 6 درصد به بيماران رسيد. همين ماجرا هم موجب شد تا بازتابهاي جهاني طرح تحول تنها به روزنامه تايمز منتهي نشود و اوايل امسال گاردين هم اين موضوع را دستمايه يكي از گزارشهاي خود قرار داد و نوشت: «وزير بهداشت دولت روحاني در سه سال گذشته حدود 11 ميليون ايراني از جمله آن دست از بيكاران و فقرا را كه تحت پوشش بيمه خدمات درماني نبودهاند، بيمه كرده است. به موجب طرح بيمه سلامت، دولت ماهانه در ازاي هر فرد 380 هزار ريال حق بيمه پرداخت ميكند و اين كار به عمده اين بيمهشدگان اجازه ميدهد تا تنها بخش كوچكي از هزينههاي درماني را پرداخت كنند. در گزارش گاردین آمده بود، حدود 90 درصد از 11 ميليون نفري كه تحت پوشش بيمه سلامت قرار دارند در حومه شهرها زندگي ميكنند. اخيراً دولت تصميم گرفته است كه كساني كه از توانايي مالي برخوردارند، بر طبق ميزان درآمد خود 15 تا 100 درصد حق بيمه خود را برعهده بگيرند، اما هنوز روشن نيست كه شرايط جديد از چه زماني اعمال خواهد شد.»
بيمه همگاني سلامتي كه از چشم افتاد
گام بعدي از اول آبان ماه اعمال شد و آن محدود كردن دارندگان دفترچههاي بيمه همگاني سلامت به مراكز دولتي بود و حتي پيچيدن نسخه اين افراد در داروخانه منوط به نوشته شدن آن توسط پزشكان مراكز دولتي است.
اجراي اين گام مردم را با مشكلات زيادي مواجه كرده كه اگر به مراكز درماني و داروخانهها سري بزنيد اين مشكلات را به خوبي درمييابيد. رئيس سازمان بيمه سلامت ميگويد: اگر افراد صندوق بيمهاي خود را عوض كنند و ماهي 20 هزار تومان بدهند مشكل حل خواهد شد و ميتوانند از خدمات اين بيمه استفاده كنند.
اما نكته قابلتأمل اينجاست ظرف چند ماه بعد از انتخابات چه اتفاقي افتاد كه به يكباره دولت متوجه اشتباهات محاسباتي شد و اگر كمي زودتر مثلاً اوايل امسال اين اشتباهات محاسباتي و بيمه شدن 11 ميليون به جاي 5 ميليون نفر پيشبيني شده رسانهاي ميشد، آيا دولت تدبير و اميد ميتوانست تكرار شود؟
از سوي ديگر از آنجايي كه بيش از 90 درصد از اين 11ميليون نفر حاشيهنشيناند و بنا به اذعان شخص وزير بهداشت حاشيه شهرها و به خصوص شهر تهران از فقيرترين مناطق به لحاظ امكانات بهداشتي و درمانياند حالا ديگر بيمه همگاني سلامت چقدر براي اين اشخاص كارايي دارد؟
بيترديد همانگونه كه وزير ميگويد: طرح تحول و بيمه سلامت اشتباهات محاسباتي داشت، اما تاوان اين اشتباهات را مردمي پرداخت ميكنند كه به اميد عدالت در سلامت پاي صندوقهاي رأي آمده بودند.
