محمدرضا سوري
چند سالي است كه هجوم ريزگردها به خوزستان موجب شده تا آلودگيها نفس ساكنان اين استان قهرمانپرور را تنگ كنند؛ موضوعي كه موجب شده تا اين منطقه در برخی اوقات سال به علت فراواني ريزگردها به حالت تعطيل درآمده و حتي تعداد قابل توجهي از شهروندان را راهي بيمارستانها كند. در حالي كه بارها دولت در زمينه رفع اين مشكل به مردم خوزستان قولهايي داده بود اما گذشت زمان نشان داد كه در اين زمينه اقدام جدي صورت نميگيرد، معضلي كه سبب شد تا بسيج براي رفع آن به طور جدي وارد عمل شود، به طوري كه با واگذاري ۲هزار هكتار از اراضي فوقبحراني و مساعد ريزگردها در خوزستان از سوي سازمان منابع طبيعي به اين نهاد، كار جنگلكاري در اين مناطق از سوي بسيج سازندگي خوزستان آغاز شد و هماكنون در حال انجام است؛ موضوعي كه به گفته بسياري از كارشناسان نقش مهمي در كاهش ريزگردهايي با منشأ داخلي خواهد داشت.
وقوع خشكسالي در داخل و خارج از كشور و جنگ و درگيري در برخي كشورهاي همسايه از جمله عواملي است كه سبب شده تا ريزگردها به برخي استانهاي كشور از جمله خوزستان هجوم آورند؛ موضوعي كه موجب شده تا علاوه بر تأثيرات منفي بر حيات انسانها در اين منطقه بر جان حيوانات و تنفس گياهان تأثير منفي گذارده و در درازمدت به مرگ همه اين موجودات و نابودي زيرساختهاي اين استان نفتخيز كشور كه سهم بسياري در چرخه اقتصادي كشور دارد، بگذارد.
مديركل زمينشناسي منطقه جنوبباختري (مركز اهواز) در اين خصوص ميگويد: «بر اساس بررسيهاي انجام شده روي اطلاعات هواشناسي ايستگاه اهواز مشخص شد كه در بازه زماني سال 2005 تا 2014، 84 درصد طوفانهاي ريزگرد داراي منشأ داخلي، 6 درصد منشأ مشترك و 9 درصد با منشأ خارجی است.»
علي اژدري ميافزايد: «با مطالعات انجامشده در زمينه شناسايي منشأهاي داخلي (محلي) طوفانهاي گرد و غبار، حدود 350 هزار هكتار از زمينهاي دشت خوزستان به عنوان منشأ گرد و غبار در هفت محدوده مختلف شناسايي شده است كه از اين زمينها، مراتع، اراضي كشاورزي ديم و تالابهاي خشكشده بيشترين تبديل كاربري به منشأهاي گرد و غبار را دارند.»
وي ادامه ميدهد: «در حال حاضر 350 هزار هكتار از اراضي مرغوب و حاصلخيز دشت خوزستان در نتيجه عوامل طبيعي نظير تغيير اقليم از يكسو و اثرات سوء برخي طرحهاي عمراني و سوءمديريت منابع آبسطحي از سوي ديگر، به كانونهاي منشأ ريزگرد تبديل شدهاند كه اين مسئله خسارتهاي اقتصادي و اجتماعي كلاني را در سطح استان و بهويژه در مناطق مجاور كانونها به دنبال دارد.»
موفقيت بسيج در كاستن از ريزگردها
چندي پيش بود كه مديركل زمينشناسي منطقه جنوبباختري در خصوص منشأ ريزگردها در خوزستان اعلام كرد 84درصد كانون ريزگردها داخلي بوده كه با مرتفع كردن آنها از طريق كاشت درختان و گياهاني كه به آب كمتري نياز دارند تا حد بسيار زيادي ميتوان جلوي اين مهمانان ناخوانده را گرفت، موضوعي كه موجب شد تا بسيج بارها براي رفع اين معضل بدون كوچكترين چشمداشتي اعلام آمادگي كند.
سرانجام اواخر سال ۱۳۹۵ سازمان منابع طبيعي براي بيابانزدايي از ۲ هزار هكتار از كانونهاي فوقبحراني خوزستان از بسيج سازندگي خواست در اين زمينه همكاري كند.
از آنجا كه بسيج سازندگي استان خوزستان با همكاري گروههاي جهادي در زماني بسيار كوتاه موفق شد بالغ بر ۴۰۰ هزار اصله نهال در اين كانون فوقبحراني بكارد و اكوسيستم اين منطقه را به طور كامل دگرگون كند، لذا اين موفقيت سبب شده تا دوباره از اين سازمان مردمنهاد خواسته شود تا براي رفع برخي كانونهاي مهم ريزگردها در خوزستان وارد عمل شود.
مسئول بسيج سازندگي استان خوزستان در اين خصوص ميگويد: «در حالي كه بايد خيلي زودتر در زمينه از بين بردن كانون ريزگردها در برخي مناطق كشور اقدام ميشد اما بيتوجهي به اين مهم سبب شد تا به مرحله بحران برسيم.»
بهرام ممبيني ميافزايد: «سرانجام سال گذشته بعد از بحران غيرقابل تحمل اهواز و گلايه شديد رهبر انقلاب از مسئولان به خاطر كوتاهيهايشان در اين امر، مسئولان از بسيج سازندگي براي بيابانزدايي دعوت به عمل آوردند.»
وي ادامه ميدهد: «متأسفانه تأخير در ابلاغ براي انجام كار سبب شد تا ماههاي طلايي كشت از دست برود، با اين حال سرانجام ۱۷ اسفند ۹۵ موفق شديم به امكانات مورد نياز تجهيز شويم.»
به گفته اين مسئول از آنجا كه در تجربهاي مشابه هزار و ۱۰۰ هكتار از زمينهاي بحراني هنديجان را بيابانزدايي كرده بوديم، لذا در اين زمينه مشكلي نداشتيم.» مسئول بسيج سازندگي استان خوزستان در خصوص اجراي طرح جديدي كه در حال اجراست، ميگويد: «تجربه موفق قبلي سبب شد تا سازمان منابع طبيعي، بيابانزدايي از ۲ هزار هكتار از اراضي ملي كه در ۱۲ كيلومتري آزادراه خليج فارس و محور اهواز- ماهشهر قرار دارد و به عنوان كانون فوقبحراني شناخته ميشد را به ما واگذار كند.» ممبيني با اشاره به بحراني بودن اين مناطق ميافزايد: «در اين منطقه ۴۰ هزار هكتار اراضي فوقبحراني شناسايي شده بود كه به طور كامل اصطلاحاً پفكي شده بود و حتي با وزش بادهاي ضعيف و معمولي هم طوفان گرد و غبار بلند ميشد و از طرفي ريزگردهاي بلند شده از اين منطقه، نمكي و چسبنده هستند و در رطوبت ۱۰۰ درصد، تبديل به گل ميشوند و تأسيسات زيربنايي را نابود ميكنند.»
وي با اشاره به مشاركت بيش از هزار نيروي جهادگر بسيجي در قالب گروههاي جهادي از سراسر استان خوزستان و ديگر استانها در اين طرح ادامه ميدهد: «علاوه بر آن براي اجراي اين طرح از ظرفيت راهيان نور هم بهره برديم، همچنين در اين طرح بيش از ۵۰۰ هزار چاله حفر كرديم و بيش از ۴۰۰ هزار اصله درخت كاشتيم كه مهمترين آنها كهور، نخل خرما، آرتيپلكس، شورگز و كنار بود.»
به گفته وي از آنجايي كه مهمترين نياز درختان در اين منطقه آبياري آنها بود لذا بر اساس تحقيقات انجام شده بيش از ۳۷۰ هزار اصله درخت كه تا سه سال نياز به آبياري ندارد و حتي ميتواند آب مورد نياز خود را از رطوبت هوا تأمين كند در اين منطقه كاشته شد. وي با اشاره به بحث معارضان اجراي اين طرح كه مهمترين مانع در اجراي آن بود، ميگويد: «از آنجا كه بر اساس قانون، رفع معارض بر عهده سازمان منابع طبيعي بود اما به دليل پيچيدگي و مقاومت بالاي روستاييان، بسيج و سپاه اين مأموريت را هم برعهده گرفتند و بيش از ۲۶۰ جلسه صميمانه با سران قبايل و روستاييان برگزار كرديم و موفق به گرفتن رضايت آنها براي كاشت درخت شديم.» ممبيني با اشاره به همكاري خوب مردم اين مناطق ميافزايد: «اقدام بسيج سازندگي و اثرات مثبت اين اقدام موجب شده تا حتي مردم منطقه كه زماني مخالف اين طرح بودند در زمينه كمك به بسيجيان از هيچ كاري دريغ نكنند.»
وي با اشاره به اينكه ميتوان در مدت پنج سال اكوسيستم خوزستان را تغيير داد ادامه ميدهد: «اگر مسئولان دولتي مثل روزهاي بعد از بحران اهواز و سخنان رهبر انقلاب، پرانگيزه، مصمم و پاي كار باشند، اطمينان داريم محلهايي كه قبلاً در اطراف اهواز بيابانزدايي شده بود، عملاً به تفرجگاه و پارك جنگلي تبديل خواهند شد.»
یک دلیل گردوغبار عراق سدهایی هست که ترکیه بر دجله و فرات زده و در اینده ای نزدیک بحران آب هم اضافه می شود ممکنه جنگ آب هم اتفاق بیافتد 
